James I FitzJames (urodzony w Moulins, 21 sierpnia 1670 roku, zmarł w Phillipsburg, 12 czerwca 1734 roku) herb

Nieślubny syn Jakuba II Stuarta, króla Anglii, Szkocji i Irlandii i Arabelli Churchill, córki Winstona Churchilla.

I baron de Bosworth, de Leics, I hrabia de Tinmouth, de Northumberland, I książę de Berwick-on-Tweed od 19 marca 1686 roku do 1 stycznia 1688 roku, pułkownik Pułk piechoty od 1686 roku do 1688 roku, kapitan i pułkownik 3 Oddziału Gwardii Konnej od 1688 roku do 1689 roku, I książę de Berwick i Grand Hiszpanii od lutego 1704 roku, I książę de Liria y Jérica i Grand Hiszpanii od 13 grudnia 1707 roku, książę FitzJames de iure uxoris i par Francji od 18 kwietnia 1710 roku do 1 października 1718 roku, gubernator de Portsmouth od 1687 roku do 1689 roku, pułkownik Królewskiego Pułku Konnego od 1688 roku do 1688 roku, Lord porucznik de Hampshire od 1687 roku do 1688 roku, Custos Rotulorum de Hampshire od 1688 roku do 1688 roku, gubernator du Limousin od 1707 roku, gubernator Strasburga od 1730 roku, członek Rady Regencyjnej od 3 marca 1720 roku do 22 lutego 1723 roku, namiestnik Aragonii od 1707 roku, angielski generał porucznik od 1689 roku, francuski generał porucznik od 1705 roku, marszałek Francji od 15 lutego 1706 roku.

Poślubił 26 marca 1695 roku w królewskiej kaplicy pałacu w Saint-Germain-en-Laye koło Paryża Honora de Burgh [de Burke, de Bourke] (urodzona w Pezénas, 16 stycznia 1674 roku, zmarła w Pézenas,16 stycznia 1698 roku), córkę Wilhelma Bourkea, VII earla Clanricarde, V wice­hrabiego Bourke z Clanmories, VII barona de Dunkellin i Heleny MacCarty, córki Donnougha MacCartyego, I earla Clancarty. Poślubił w Paryżu, 18 kwietnia 1700 roku Marii Anne Bulkeley (urodzona przed 1685 rokiem, zmarła 12 czerwca 1782 roku), córkę Henryka Bulkeley, majordoma domu Karola II i Jakuba II, posła do Parlamentu Anglii, posła do Izby Gmin Parlamentu Anglii i Zofii Stuart, córki Waltera Stuarta.

Naturalizowany we Francji 17 grudnia 1703 roku.

Urodził się 21 sierpnia 1670 roku w Moulins we Francji, jeszcze przed objęciem tronu przez ojca. Jego edukacją i wychowaniem zajmowali się jezuici. Osiągnąwszy wiek młodzieńczy rozpoczął karierę wojskową od służby pod wodzą Karola Lotaryńskiego i latem 1686 roku uczestniczył w drugim oblężeniu Budy, zakończonej odbi­ciem miasta z rąk tureckich, za co uzyskał w roku następnym awans na generała majora. 19 marca 1687 roku ojciec nadał mu tytuły I księcia Berwick, I earla Tinmouth oraz I barona Bosworth, a także stanowiska gubernatora Portsmouth i lorda porucznika Hampshire. Otrzymał ponadto promocję na pułkownika armii brytyjskiej i dowództwo 8. Pułku Piechoty, 3. Pułku Gwardii Konnej oraz Królewskiego Pułku Gwardii Konnej. Wyróżniony wśród arystokracji nowymi tytułami, wrócił na Węgry, gdzie 12 sierpnia 1687 roku wziął udział w bitwie pod Nagyharsány.

Po powrocie do Anglii został gubernatorem Portsmouth. Jakub II zamierzał uczynić go także kawalerem Orderu Podwiązki, wkrótce jednak został obalony i zmuszony do ucieczki przez sukcesora - Wilhelma Orańskiego. Wraz z usuniętym monarchą Berwick udał się na wygnanie.

Po detroni­zacji ojca w 1688 roku uciekł wraz nim do Francji, utracił brytyjskie urzędy wojskowe i cywilne, a aktem parlamentu z 1690 roku został pozbawiony posiadanych tytułów arystokratycznych. Uczestni­czył po stronie obalonego Jakuba II w wojnie irlandzkiej, bił się pod Boyne 11 lipca 1690 roku (1 lipca według używanego wtedy w Anglii kalendarza juliańskiego). Następnie w szeregach armii francuskiej walczył 3 sierpnia 1692 roku w bitwie pod Steenkerke i 29 lipca 1693 roku w bitwie nad Landen. W tej ostatniej pojmany jako jeniec, wymieniony został później za księcia Ormonde'a. Po ostatecznej przegranej wojsk jakobic­kich powrócił do Francji i w 1693 roku wstąpił w szeregi armii Ludwi­ka XIV. Walczył w randze generała porucznika podczas wojny o sukcesję hiszpańską w 1700 roku, gdzie wyróżnił się odwagą i wybit­nymi zdolnościami dowódczymi.

Jako żołnierza wysoko ceniono go za odwagę, zdolności i uczciwość. 17 grudnia 1703 roku otrzymał francu­skie obywatelstwo, a w lutym następnego roku król hiszpański Filip V mianował go kapitanem generalnym swojej armii i nadał tytuł granda. Wyróżniał się służąc w armii francuskiej podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej, czego następstwem były liczne nagrody i zaszczyty. Po zwycięskiej wyprawie na Niceę w kampanii Ludwika XIV przeciwko Wiktorowi Amadeuszowi II w trakcie wojny o sukcesję hiszpańską, w trwającego 54 dni bombardowania doszczętnie zniszczono zamek w Nicei, 15 lutego 1706 roku otrzymał godność marszałka (naczel­nego wodza) Francji.

25 kwietnia 1707 roku odniósł świetne i decydujące zwycięstwo nad angielsko-portugalskimi wojskami pod Almansą, gdzie jako Anglik na czele armii francuskiej pobił hrabiego Galwaya - Francuza na czele armii angielskiej. Po bitwie tej od króla Filipa V otrzymał Order Złotego Runa i 16 października 1707 roku król Hiszpanii kreował go I księciem de Liria y Xérica (grandem I klasy) i uczynił namiestnikiem Aragonii, a w dniu 23 marca 1710 roku Ludwik XIV nadal tytuł I księcia de Fitzjames.

Później dowodził wojskami Burbonów połączonych armii francusko-hiszpańskich we Flandrii, a następnie w Piemoncie. Od 1712 roku znów aktywny w Hiszpanii, gdzie ostatnim znaczącym wydarzeniem wojny sukcesyjnej był szturm na Barcelonę dokonany pod jego wodzą 11 września 1714 roku po długim i żmudnym oblężeniu.

Wkrótce potem wyznaczono go na wojskowym gubernatorem Gujenny, gdzie pełniąc tę funkcję nawiązał przyjacielskie kontakty z Monteskiuszem, masonem, słynnym filozofem i pisarzem epoki Oświecenia. W grudniu 1718 roku ponownie wkroczył na czele wojsk do Hiszpanii, tym razem walcząc przeciw Filipowi V podczas wojny Hiszpanii z Czwórprzymierzem, w toku której bombardował San Sebastián i zajął dystrykt Gipuzkoa i Biskajska. W 1719 roku sprawował przez pewien czas urząd kanclerza regencji Filipa Orleańskiego, a od 1730 roku był gubernatorem Strasburga. Po tej kampanii, która zakończyła się w marcu następnego roku, nastały lata pokoju. Król Hiszpanii wystąpił o pokój w styczniu 1720 roku.

Po zakończeniu tej kampanii, podczas wieloletniego okresu pokoju Berwick nie pełnił służby wojskowej aż do 1733 roku, kiedy mianowano go wodzem armii francuskiej nad Renem w trakcie polskiej wojny sukcesyjnej od 10 października 1733 roku do 3 października 1735 roku. 12 czerwca 1734 roku poniósł przypadkowo śmierć od kuli armatniej.

Zginął 12 czerwca 1734 roku, dowodząc oblężeniem Philippsburga w Hesji. Ciało księcia odwieziono do Paryża i złożono u boku jego ojca i przyrodniej siostry u angielskich benedyktynów na Rue Saint-Jacques. Świą­tynia ta oraz sarkofag Berwicka uległy zniszczeniu podczas rewo­lucji francuskiej w 1797 roku, a jego szczątki zaginęły.

Pierwszą żoną Jakuba FitzJamesa, I księcia Berwick, została Honora de Burgh [de Burke, de Bourke], wdowa po (poślubiła około 9 stycznia 1690 roku) Patrick'u Sarsfield (urodzony w w Lucan, Irlandia, w 1655 roku, zmarł w Huy, prowincja Liege, dzisiejsza Belgiia, 21 sierpnia 1693 roku), hrabia de Lucan; nie mieli dzieci. Zmarła na gruźlicę 16 stycznia 1698 roku w Pezénans i zosta­ła pochowana w kaplicy Dam Angielskich (Instytut Błogosławio­nej Dziewicy Maryi, zwane także Siostrami Loreto) w Pontoise.

Z obydwu małżeństw pozostawił po sobie jedenaścioro dzieci, którzy nosi nazwisko Fitzjames-Stuart, książęta de Liria y Xérica, książęta de Alba de Tormes. Syn z I małżeństwa:

James II Francis Stuart-FitzJames-Stuart (urodzony 21 października 1696 roku, zmarł 2 czerwca 1738 roku), feldmarszałek, II książę Berwick, II earl Tinmouth i II baro­n Bosworth, II książi de Liria y Xérica, Grand I klasy, książę Veragua i de La Vega, po nim potomstwo.

Drugą żoną Jakuba Fitzjamesa, I księcia Berwick, została Maria, córka Henryka Bulkeleya oraz poślubionej mu Zofii, córki Waltera Stuarta (niespokrewnionego z dynastią Stuartów). Pozostawiła po sobie jedenaścioro dzieci, którzy tworzą - Linię książąt de Fitzjames:

Henry James FitzJames-Stuart (urodzony 15 listopada 1702 roku, zmarł 13 października 1721 roku), II książę de FitzJames, zmarł bezpotomnie,

Henriette de FitzJames-Stuart (urodzona 16 września 1705 roku, zmarła 3 lipca 1739 roku), żona: Louis de Clermont d'Amboise (zmarł 18 września 1761 roku), markiza de Reynel i de Montglas,

François FitzJames-Stuart (urodzony 9 czerwca 1709 roku, zmarł 19 lipca 1764 roku), III książę de FitzJames, biskup Soissons,

Henry FitzJames-Stuart (urodzony 8 września 1711 roku, zmarł w 1731 roku), gubernator Limousin, zmarł bezpotomnie,

Charles de FitzJames-Stuart (urodzony 4 listopada 1712 roku, zmarł 22 lutego 1787 roku), IV książę de FitzJames, gubernator Limousin, feldmarszałk, po nim potomstwo,

Laure Anne de FitzJames-Stuart (urodzona w 1713 roku, zmarła 6 grudnia 1766 roku), żona: Timoléon Joachim Louis de Montagu Beaune (zmarł 29 kwietnia 1747 roku), markiza de Bouzols,

Marie Emilie de FitzJames-Stuart (urodzona 9 października 1715 roku, zmarła 3 stycznia 1770 roku), żona: François Marie de Perusse (zmarł w 1759 roku), hrabiego des Cars,

Edouard de FitzJames-Stuart (urodzony 17 paździenrika 1716 roku, zmarł 5 maja 1758 roku), zmarł bezpotomnie,

Anne Sophie de FitzJames-Stuart (urodzony między 1717 a 1718 rokiem, zmarł 25 kwietnia 1763 roku), zmarł bezpotomnie

Anne de FitzJames-Stuart (urodzona w 1720 roku, zmarła 23 maja 1721 roku).

Żródła:

"KRÓLOWE I KRÓLOWIE WIELKIEJ BRYTANII - od Edgara do Elżbiety II - wszyscy władcy Wielkiej Brytanii"; autor: Przemysław Jaworski - Przemysław Jaworski i Wydawnictwo Novae Res, 2018.

James FitzJames w "Wikipedia".

17-11-2020