Aleksander Michajłowicz Rimski-Korsakow (urodzony w Moskwie, 13 [24] sierpnia 1753 roku, zmarł w Sankt Petersburgu, 13 [25] maja 1840 roku) herb
Syn Michaiła Andrejewicza Rimski-Korsakowa, radcy stanu i Ewpraksi Wasiljewnej Tatiszczewej, córka Wasyla Nikityczaa Tatiszczewa, historyka.
Rosyjski generalny gubernator Litwy od 5 października 1806 roku do 3 lipca 1809 roku i od 17 kwietnia 1812 roku do 28 czerwca 1812 roku.
Był wojskowym i mężem stanu Imperium Rosyjskiego, generałem piechoty z rodu Korsakowów, uczestnikiem wojny Katarzyny i wojny napoleońskiej. W latach 1806-1809 i 1812-1830 był litewskim generałem-gubernatorem.
Urodził się 13 (24) sierpnia 1753 roku w Moskwie, był synem radcy stanu Michaiła Andriejewicza Rimskiego-Korsakowa.
Po zakończeniu nauki w domu, w 1768 roku, w wieku 15 lat, został przyjęty jako kapral do Pułku Lejb-Gwardii Preobrażeńskiej, w którym stopniowo awansował na chorążego w 1769 roku, sierżanta w 1770 roku, chorążego w 1774 roku i podporucznika w 1775 roku.
Chrzest bojowy otrzymał w Czernihowskim Pułku Piechoty podczas kampanii polskich w latach 1768-1769. Brał udział w tłumieniu wojny chłopskiej pod dowództwem E. Pugaczowa. W 1779 roku awansował na pułkownika armii, a w 1789 roku na generała brygady.
Podczas II wojny tureckiej, służąc w austriackim korpusie księcia Koburga, wyróżnił się podczas zdobycia Chocimia w 1788 roku, a szczególnie wyróżnił się pod Gangurem, walcząc pod dowództwem Kamieńskiego. Pod Berladem 1 kwietnia 1789 roku rozgromił 8000 żołnierzy tureckich; za to został odznaczony Orderem Świętego Jerzego IV klasy i przeniesiony do Pułku Siemionowskiego, będącego częścią sił walczących ze Szwedami w latach 1788-1790.
Na froncie północnym Rimski-Korsakow spełnił pochlebne opinie Katarzyny II, która w liście do Naczelnego Wodza, W. P. Musina-Puszkina, poleciła go jako "gorliwego, odważnego i zręcznego oficera". Dowodząc jedną z kolumn generała porucznika W. I. Lewaszowa, 21 sierpnia 1789 roku rozgromił Szwedów pod Kymengardem, a 19 kwietnia 1790 roku, po zdobyciu Nyslott, zniszczył szwedzką placówkę we wsi Ilakson, zdobywając armaty wroga, licznych jeńców i skład broni. Za to otrzymał złotą szpadę, Order Świętego Włodzimierza i dożywotnią rentę w wysokości 2000 rubli.
1 stycznia 1793 roku otrzymał awans na generała majora. W 1793 roku służył u boku Karola d'Artois podczas jego podróży do Anglii, gdzie pozostał do maja 1794 roku. Następnie służył jako ochotnik w armii austriackiej księcia von Coburg, walcząc przeciwko Francji. Po powrocie do Rosji jesienią tego samego roku brał udział w tłumieniu powstania kościuszkowskiego w Polsce. W 1795 roku został wysłany na Kaukaz.
Podczas kampanii Zubowa w Persji, Rimski-Korsakow dowodził Drugim Korpusem Pomocniczym; za udział w zdobyciu Derbentu i twierdzy Jelizawietpol został odznaczony przez Pawła I gwiazdą Orderu Aleksandra Newskiego, a w grudniu 1797 roku został mianowany inspektorem Petersburskiej Dywizji Piechoty. W stopniu generała porucznika (awansowanym 14 stycznia 1798 roku) od stycznia 1798 roku dowodził Siemionowskim Pułkiem Lejbgwardii, którego nominalnym dowódcą był wielki książę Aleksander Pawłowicz, który zawsze życzliwie odnosił się do Korsakowa. 17 września 1798 roku został mianowany dowódcą Rostowskiego Pułku Muszkieterów.
W 1799 roku pełnił funkcję komisarza cesarza Pawła I w armii księcia Condé. W kwietniu 1799 roku został mianowany dowódcą korpusu rosyjskiego w Szwajcarii (około 24.000 ludzi). Rimski-Korsakow dowodził tym korpusem niezwykle nieskutecznie podczas szwajcarskiej kampanii Suworowa: francuski generał Masséna zadał mu druzgocącą klęskę pod Zurychem w dniach 14-15 września 1799 roku, co przyspieszyło klęskę całej kampanii. Suworow usprawiedliwiał swojego podwładnego, mówiąc, że "wszystkie jego działania miały na celu obalenie wroga".
W pierwszej połowie 1800 roku, przybywszy do Petersburga wraz z powracającymi z Europy pułkami rosyjskimi, Rimski-Korsakow za pośrednictwem swego sekretarza Prudhona obdarował faworytę hrabiego Kutaisowa, aktorkę Chevalier, diamentową biżuterią o wartości 1200 rubli, dzięki czemu otrzymał dowództwo pułku w garnizonie petersburskim. Wkrótce potem Paweł I zwolnił go ze służby i wysłał na wieś (według innych źródeł dekret cesarza odwołujący Rimskiego-Korsakowa został podpisany już 28 października 1799 roku).
Aleksander I, który sprzyjał Korsakowowi, ponownie zaangażował go w 1801 roku, a 15 września tego roku awansował na generała piechoty. Rządził prowincjami białoruskimi, a w 1805 roku został mianowany dowódcą korpusu na granicy rosyjsko-pruskiej, a następnie dowodził rodzącą się armią rezerwową na zachodnich granicach Rosji. Od września 1806 do lipca 1809 roku pełnił funkcję litewskiego gubernatora wojskowego w Wilnie i dowódcy wojsk w prowincjach zachodnich. W 1809 roku, podczas wojny ze Szwecją , Rimski-Korsakow dowodził oddziałem trzech dywizji w armii generała F. F. Buxhoevedena. Po konflikcie z Arakczejewem przeszedł na emeryturę w 1809 roku na trzy lata.
W kwietniu 1812 roku został ponownie przyjęty do służby i powrócił na swoje poprzednie stanowisko litewskiego gubernatora wojskowego, zatwierdzone przez cesarza 12 grudnia 1812 roku, i piastował je aż do wybuchu powstania polskiego w 1830 roku.
W grudniu 1830 roku Rimski-Korsakow został odwołany ze stanowiska z formalnym tytułem członka Rady Państwa; w 1831 roku otrzymał odznaczenie za nienaganną służbę przez 5 lat.
Zmarł 13 (25) maja 1840 roku w Petersburgu; został pochowany w rodzinnym majątku Sukromna, powiat epifański, gubernia tulska.
Nigdy się nie ożenił, ale miał nieślubne dzieci z baronową Anną Iwanowną Frantsewą:
Nikołaj Rimski-Korsakow (zmarła w 1814 roku), major, uczestnik wojen z Napoleonem, zmarł bezpotomnie,
Włodzimierz Rimski-Korsakow (urodzony 1796 roku, zmarł w 1829 roku), zmarł bezpotomnie,
Jekaterina Rimski-Korsakow (urodzona 23 kwietnia 1803 roku, zmała 20 grudnia 1803 roku),
Michaił Rimski-Korsakow (urodzony 24 sierpnia 1804 roku, zmarł w 1882 roku), po nim potomstwo.
Żródła:
Rimski-Korsakow, Aleksander Michajłowicz w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Aleksander Mychajłowycz Rimski-Korsakow w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
20-06-2026