wyimaginowany portret Butigeidisa
Butigeidis (Butygejd, Budzikid, Budikid) Giedymonowicz (zmarł między 1290 a 1292 rokiem) herb Syn Trojdena Mendoga, wielkiego księcia litewskiego, księcia karniowskiego i nieznanej z imienia kobiety. Wielki książę Litwy od 25 marca 1285 roku do między 1290 a 1292 rokiem. Protoplasty dynastii Giedyminowiczów. Według J. Ochmańskiego rządził prawdopodobnie Żmudzią. Nie wiadomo dokładnie, kim był ojciec Butigeidisa. Przyjmuje się że ojcem był Skolomenda, Dovmont lub Troyden. Od XIX wieku większość historyków uważa Butigeidisa, jako stryja domniemanego brata Giedymina, Witenisa, za pierwszego Giedymina władającego Wielkim Księstwem Litewskim (po tym, jak polski historyk J. Ochmanskis zwrócił w 1974 roku uwagę na fakt, że w XIV-wiecznym rosyjskim poemacie "Zadončina" dziadek Olgierda jest nazywany "Skolomendusem", z czasem braterstwo Giedymina i jego poprzednika, syna Butwida, Witenisa, zaczęło wydawać się niektórym badaczom wątpliwe). Przyjmuje się, że Butigeidis objął władzę po 1285 roku. 25 marca 1285 roku w południowej części Księstwa Twerskiego wielki książę litewski Daumantas poniósł dotkliwą klęskę militarną i został pojmany lub zabity. Jego pokrewieństwo z Butigeidisem nie jest znane, ale prawdopodobne jest, że Butigeidis był synem Daumantasa lub jego dalekim krewnym, ponieważ rządząc Wielkim Księstwem Litewskim, Butigeidis (dokładniej książę o nieznanym imieniu, który rządził Wielkim Księstwem Litewskim w latach 1285-1286), podobnie jak jego poprzednik Daumantas, prześladował wrogów rodziny Mendoga i zwolenników Trojdena. Butigeidis jest wzmiankowany w źródłach od 1289 roku, według "Kroniki Wołyńskiej", w kwietniu tegoż roku (o prawosławnej Wielkanocy) "Książęta litewscy" Butigejdis i jego brat Butwidas zawarli pokój z księciem wołyńskim Mścisławem Daniłowiczem, odstępując mu region lub zamek wołkawski (gorod svoj Volkovyjesk); Kronika Piotra z Dusburga odnotowuje, że jesienią tego samego roku armia złożona z 8000 jeźdźców pod wodzą "króla Litwy" (czyli Butigeidisa, wymienionego w źródle bez podania jego imienia) spustoszyła Sembę. Drugi i ostatni raz imię Butigeidis zostało wymienione pod tym imieniem: w liście mistrza Zakonu Kawalerów Mieczowych Holte z Hohenbach z 1290 roku i z listopada 1290 roku w liście do Meinharda z Kwerfurtu, mistrza Prus Zakonu Krzyżackiego. W nim Magistrat Inflant wyraził swoją determinację, aby dokonać inwazji na ziemię "króla Butegeyde" (terram regis Butegeyde) wraz z całą swoją armią nadchodzącej zimy. Za panowania Butigejdesa Wielkie Księstwo Litewskie było w stanie ciągłej wojny z obiema odnogami Zakonu Krzyżackiego, mającymi swe siedziby w pobliżu Litwy. W tym czasie na terenie zachodniej i środkowej Litwy zaczął kształtować się system obronny zamków poniemuńskich. Pruska gałąź Zakonu Krzyżackiego osiedliła się w dolnym Niemnie, a Zakon Kawalerów Mieczowych ostatecznie podbił Semigalię. Za cenę zabezpieczenia Litwy od strony Rusi Halicko-Wodzimierskiej oddał w 1289 roku Wołkowysk Mścisławowi Daniłowiczowi. Po śmierci Butigeidisa, nowym wielkim księciem został jego młodszy brat, Butvydas.24-03-2025