Konstantin Pietrowicz von Kaufman (urodzony w Dęblinie, 19 lutego [3 marca] 1818 roku, zmarł w Taszkencie, 4 [16] maja 1882 roku) herb
Syn Piotra Fedorowicza von Kaufmana, generała porucznika, dowódcy 7. Dywizji Piechoty i Emilii Iwanownej Watson, córki Jana Roberta Watson-Priestfield-Aithernay, nadintendent skarbca i tajnego radcy Stanisława Augusta Poniatowskiego, króla Polksi i wielkiego księcia Litwy.
Rosyjski gubernator generalny na Litwie i regionu północno-zachodniego (Wilna, Kowna, Grodna, Mińska, Moilyov i Witebska) od 17 kwietnia 1865 roku do 9 października 1866 roku, generał-gubernator Turkiestanu od 11 (23) lipca 1867 roku do 4 [16] maja 1882 roku.
Poślubił Julię Morycowny Mawrikijewnej von Berch (urodzona w 1820 roku, zmarła w 1906 roku), córkę Moritza (Mauritiusa) Borisowicza von Berch (Berkh, Berg), rosyjskiego admirała, członka Rady Admiralicji, naczelnego dowódcy Floty Czarnomorskiej i Marii Niman.
Rosyjski generał i działacz państwowy, dowodzący wojskami rosyjskimi podczas podboju emiratu Buchary i chanatu Chiwy, pierwszy generał-gubernator Turkiestanu.
Był drugim synem rosyjskiego generała pochodzenia austriackiego Piotra Fiodorowicza von Kaufmana i jego żony, Polki wyznania ewangelicko-reformowanego, Emilii z Watsonów, córki Roberta Watsona.
Służbę wojskową w armii rosyjskiej rozpoczął w 1839 roku. Walczył w wojnie kaukaskiej, od 1843 roku w Oddzielnym Korpusie Kaukaskim. Dowodził budową umocnień w dolinie Samuru. Podczas wojny krymskiej był p.o. szefa sztabu polowego Armii Kaukaskiej. Brał udział w oblężeniu Karsu i uzgodnił z brytyjskim generałem Williamem Fenwickiem Williamsem warunki kapitulacji miasta.
W 1861 roku został dyrektorem kancelarii ministerstwa wojny, wspólnie z Dmitrijem Milutinem wdrażał reformę rosyjskiej armii. Od 1864 roku posiadał stopień generała-adiutanta. W 1865 roku został generał-gubernatorem wileńskim, kowieńskim i grodzieńskim, dowódcą wileńskiego okręgu wojskowego i naczelnikiem guberni witebskiej i mohylewskiej. Zdemaskował urzędnika Ministerstwa Finansów Jozafata Ohryzkę jako komisarza powstania styczniowego na Petersburg. W 1865 roku doprowadził do wydania przez ministra spraw wewnętrznych Piotra Wałujewa specjalnego okólnika zabraniającego druku w języku litewskim oraz języku żmudzkim przy użyciu alfabetu łacińskiego. Zakazał posługiwania się językiem polskim w urzędach, teatrach, klubach i kościołach, a także podczas ulicznych zgromadzeń. W styczniu 1866 roku powołał Komisję Rewizyjną, której zadaniem było zebranie kompletnych informacji o duchowieństwie rzymskokatolickim działającym na terenie generał-gubernatorstwa i która rozważała również możliwość wprowadzenia języka rosyjskiego do nabożeństw katolickich, nie dochodząc jednak w tej sprawie do wspólnego stanowiska.
W czerwcu 1867 roku powierzono mu stanowisko generał-gubernatora Turkiestanu i dowódcy Turkiestańskiego Okręgu Wojskowego. Skierowanie go do Turkiestanu mogło być dowodem carskiej niełaski (nie jest jednak jasne, z jakiego powodu) lub wynikiem intrygi. Dowodził wojskami rosyjskimi podczas podboju Azji Środkowej. Jeszcze w tym samym roku odniósł zwycięstwo nad emirem Buchary Muzaffarem i zajął Samarkandę. Rezultatem podboju było zawarcie w 1868 roku traktatu, w którym Buchara zrzekała się na rzecz Rosji Samarkandy, Katta Kurganu oraz okręgu zerawszańskiego, jak również zobowiązywała się wpłacić 500 tys. rubli kontrybucji i zagwarantować rosyjskim kupcom prawo swobodnego handlu w emiracie. Niepodległość emiratu faktycznie pozostawała iluzoryczna. W 1873 roku wojska pod dowództwem von Kaufmana zajęły również Chanat Chiwy. Rok po tym wydarzeniu von Kaufman otrzymał awans na stopień generała-inżyniera.
Jako gubernator Turkiestanu posiadał faktycznie nieograniczoną władzę w podbitej Azji Środkowej, odpowiadając jedynie przed carem za swoją politykę. Nie był przy tym w żaden sposób przygotowany merytorycznie do zarządzania tym obszarem, nie znał jego specyfiki i polegał na radach lepiej zorientowanych w tych zagadnieniach generałów. Wobec ludności muzułmańskiej podbitych obszarów von Kaufman stosował politykę "ignorowania islamu" - władze rosyjskie nie ingerowały w sprawy religii, starały się jedynie pozyskać lojalność najbardziej wpływowych przywódców muzułmańskich. Spodziewano się, że ci z kolei skłonią ludność do akceptacji władzy carskiej, jednak założenie to nie przynosiło spodziewanych efektów. Kaufman nie popierał idei prowadzenia wśród ludności Azji Środkowej misji prawosławnej, a gdy car w 1871 roku zgodził się na erygowanie eparchii taszkenckiej i turkiestańskiej, gubernator wymusił umieszczenie rezydencji biskupiej nie w Taszkencie, a w Wiernym. Zlikwidował w Azji Środkowej niewolnictwo, otworzył w Turkiestanie 60 szkół, w tym dwa gimnazja męskie i dwa żeńskie oraz bibliotekę publiczną. Wspierał ekspedycje i badania naukowe służące poznaniu regionu. W odróżnieniu od większości oficerów służących w jego administracji wojskowej nie brał łapówek. Nie dokończył natomiast planowanej akcji kolonizacyjnej, ograniczając się do założenia pod Taszkentem jednej osady. Od roku 1881 roku wskutek choroby był sparaliżowany. Rok później zmarł i został zgodnie ze swoim życzeniem pochowany w Taszkencie. W mieście, przed rewolucją październikową, istniał jego pomnik oraz noszący jego imię prospekt.
Żonaty z Julią Kaufman, miał dwoje dzieci:
Michał von Kaufman (urodzony 25 grudnia 1858 roku [6 stycznia 1859 roku], zmarł 24 lutego [8 marca] 1891 roku), porucznik, zmarł bezpotomnie.
Elena von Kaufman (urodzona w 1857 roku, zmarła po 1904 roku), żona: Piotra Aleksiejewicza Kharitonowa (urodzony 18 listopada 1852 roku, zmarł 21 kwietnia 1916 roku), członka Tajnej Rady, kontrolera stanu.
Po 1860 roku otrzymał jako donację rodową dobra Grabkowo i Dziardonie w Królestwie Polskim.
Żródła:
Konstantin von Kaufman w "WikipediA".
28-06-2026