Matwiej Jewgrafowicz Chrapowicki herbu Gozdawa (urodzony w Dobroje, 9 [20] sierpnia 1784 roku, zmarł w Petersburgu, 31 marca [12 kwietnia] 1847 roku)
Syn Jewgrafa Jakowlewicza Chrapowickiego herbu Gozdawa, rosyjskiego porucznika.
Dowódca Izmaiłowskiego Pułku Lejbgwardii, generał piechoty, rosyjski generalny gubernator Litwy od 24 grudnia 1830 roku do 23 sierpnia 1831 roku, gubernator generalny wojskowy i cywilny w Sankt Petersburgu od 1846 roku do 1847 roku.
Poślubił w 1807 roku Zofię Aleksiejewna Dedenewą (urodzona 9 maja 1786 roku, zmarła w Petersburgu, 30 marca 1833 roku), damy Orderu Świętej Katarzyny, pani majątku Sinkowice i dworu petersburskiego na Nabrzeżu Pałacowym, córka Aleksieja Michajłowicza Dedeneva, pułkownika i Aleksandry Wasiliewnej Razumowskiej. Poślubił w w Petersburgu w katedrze dworskiej w Pałacu Zimowym, 30 kwietnia 1834 roku Anastazję Siergiejewną Szczerbatową (urodzona w 1812 roku, zmarła w Terny, w 1889 roku), damę dworu, córka księcia Siergieja Grigoriewicza Szczerbatowa, tajnego radcy i Anny Michajłownej Chilkowej.
Urodził się 9 (20) sierpnia 1784 roku w szlacheckiej rodzinie emerytowanego porucznika Jewgrafa Jakowlewicza Chrapowickiego.
W wieku siedmiu lat wstąpił do Korpusu Kadetów Ziemiańskiej, a w 1797 roku został mianowany paziem izby wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza, który wyjeżdżając do armii Aleksandra Suworowa, działającej we Włoszech przeciwko Francuzom, zabrał ze sobą 14-letniego Chrapowickiego.
Za wybitne zasługi w bitwie pod Trebbią 20 lipca 1799 roku Chrapowicki otrzymał pierwszy stopień oficerski porucznika, a 4 sierpnia 1799 roku wziął udział w bitwie pod Nowym. Za odwagę awansowano go na porucznika w Izmaiłowskim Pułku Lejbgwardii. Służył z wyróżnieniem w kampanii w Szwajcarii, a Suworow wielokrotnie wspominał o nim w swoich raportach do cesarza Pawła; za tę kampanię otrzymał szpadę z insygniami Orderu Świętej Anny III klasy.
W wieku 19 lat Chrapowicki był już pułkownikiem (od 11 grudnia 1803 roku) i dowodząc batalionem pułku izmaiłowskiego, brał udział w wojnie III koalicji antyniemieckiej w 1805 roku.
W dniu bitwy pod Austerlitz gwardia stacjonowała milę od strumienia Walk-Mühle. W samym środku bitwy Chrapowicki, na osobisty rozkaz cesarza Aleksandra, poprowadził swój batalion w centrum pozycji na Wzgórzach Pratzen, z rozwiniętymi sztandarami i przy dźwiękach muzyki, skąd Napoleon kierował głównym natarciem. Błyskotliwy atak Chrapowickiego zrobił wrażenie na monarchie i 24 lutego 1806 roku został odznaczony Orderem Świętego Jerzego IV klasy, nr 687:
"W uznaniu wielkiej odwagi i męstwa wykazanych w bitwie z wojskami francuskimi 20 listopada pod Austerlitz".
29 października 1811 roku Chrapowicki został mianowany dowódcą Izmaiłowskiego Pułku Lejbgwardii, w którym służył podczas Wojny Ojczyźnianej w 1812 roku. Wyróżnił się w bitwie pod Borodino, gdzie został ranny kulą w nogę. 21 listopada awansował na generała majora, a starszeństwo nadano mu 26 sierpnia 1812 roku.
Podczas kampanii zagranicznych w latach 1813-1814 dowodził brygadą gwardii i brał udział w bitwach pod Lützen, Budziszynem i Dreznem. Za wybitną służbę został odznaczony Orderem św. Anny I klasy z insygniami diamentowymi. 18 sierpnia 1813 roku, podczas bitwy pod Kulm, został ranny w nogę i powrócił do dowodzenia brygadą dopiero w lutym następnego roku.
Po zakończeniu działań wojennych 30 sierpnia 1816 roku został mianowany generałem adiutantem, a od 30 sierpnia 1818 roku dowodził 3. Dywizją Grenadierów. 12 grudnia 1824 roku awansował na generała porucznika.
Został mianowany gubernatorem wojskowym Petersburga 7 kwietnia 1846 roku (do kwietnia 1847 roku). W tym okresie rozpoczęto budowę systemu wodociągowego w dzielnicach Moskiewskiej i Litejnej. Nad brzegiem Newy zbudowano dom z "maszyną pompującą wodę". Odtworzono Cesarski Klub Żeglarski. Wybudowano lokomotywownię dla Kolei Nikołajewskiej. Zakład Aleksandrowski rozpoczął budowę parowozów i pierwszych rosyjskich wagonów na otwarcie Kolei Petersburg-Moskwa. 15 maja 1846 roku powstało Cesarsko-Rosyjskie Towarzystwo Archeologiczne. Powołano Komitet Towarzystwa Strażników Więziennych. Utworzono towarzystwo opieki nad ubogimi petentami i otwarto przytułek dla dziewcząt aresztowanych rodziców. Opublikowano almanachy "Fizjologia Petersburga" i "Kolekcja Petersburska".
17 kwietnia 1846 roku został mianowany członkiem Rady Państwa, a 18 października tegoż roku członkiem Komitetu Ministrów. Był przewodniczącym Rady Powierniczej instytucji opieki społecznej w Petersburgu w latach 1839-1847.
Zmarł 31 marca (12 kwietnia) 1847 roku w wieku 63 lat. Został pochowany w pustelni Trójcy Świętej-Sergiusza Primorskiego w Petersburgu.
Poślubił Zofię Aleksiejewna Dedenewa, córka pułkownika Aleksieja Michajłowicza Dedenewa z małżeństwa z Aleksandrą Wasiliewną Razumowską. Dzieliła z mężem wszystkie trudy jego życia w marszu. Podczas kampanii wojennej 1807 roku "w oficerskim surducie jechała z batalionem konno przez całą kampanię". Dama Orderu Świętej Katarzyny, który otrzymała 22 sierpnia 1826 roku. Pani majątku Sinkowice i dworu petersburskiego na Nabrzeżu Pałacowym, Zmarła na raka w Petersburgu nie doczekawszy sie potomstwa. Nastepnie Matwiej Jewgrafowicz Chrapowicki poslubił księżną Anastazję Siergiejewną Szczerbatowa, dama dworu od 1832 roku, córka faktycznego tajnego radcy księcia Siergieja Grigoriewicza Szczerbatowa z jego małżeństwa z Anną Michajłowną Chilkową. Według Darii Fiedorownej Fikilmona: "Chrapowicki był starym człowiekiem o złym charakterze, ale jego młoda żona wyglądała na zadowoloną i to wystarczało". Za zasługi męża 6 kwietnia 1835 roku została odznaczona tytułem Damy Orderu Świętej Katarzyny. Jej drugim mężem został Paweł Aleksandrowicz Wrewski (urodzony w 1810 roku, zmarł 16 sierpnia 1855 roku), rosyjskiego generała majora, generała adiutanta, uczestnika podboju Kaukazu i wojny krymskiej. Zmarła we wsi Terny, rejon lebedinski, gubernia charkowska. Została pochowana obok swojego drugiego męża w monasterze Zaśnięcia Matki Bożej w Bakczysaraju. Jej podopieczna została: Anastazja Matwiejewna Spasskaja (urodzona 10 lutego 1839 roku, zmarła po 9 maja 1868 roku), żona: barona Aleksandra Borysowicza Wrewskiego (urodzony 31 maja [12 czerwca] 1834 roku, zmarł 9 listopada 1910 roku).
Żródła:
Matwiej Jewgrafowicz Chrapowicki w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
05-07-2026