Michał Lwowicz Gliński herbu Gliński (urodzony około 1470 roku, zmarł w 1534 roku)
Syn Lwa Borysowicza Glińskiego herbu Gliński.
Namiestnik ucjański od 1499 roku do 1506 roku, marszałek nadworny litewski od 1500 roku do przed 4 grudnia 1506 roku, starosta merecki od 1502 roku do listopada 1506 roku, starosta bielski od 8 lutego 1505 roku do listopada 1506 roku, członek Rada Stanu Wielkiego Księstwa Litewskiego od 19 sierpnia 1506 roku do 20 października 1506 roku, członek Rady Regencyjnej Wielkiego Księstwa Moskiewskiego od 4 grudnia 1533 roku do lipca 1534 roku.
Prawdziwy człowiek renesansu, podróżował w czasach swojej młodości po Europie, służył jako żołnierz cesarzowi Maksymilianowi I Habsburgowi, a następnie księciu Saksonii Albrechtowi. Za namową tego drugiego Michał przyjmuje we Włoszech katolicyzm. W 1490 wraca do ojczyzny, gdzie szybko osiąga wysoką pozycję na dworze wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka.
Ród Glińskich herbu własnego był pochodzenia tatarskiego. Michał Gliński był synem Lwa, o którym brak bliższych danych.
Po studiach we Włoszech, gdzie przeszedł na katolicyzm, Michał Gliński uczył się sztuki wojskowej w Niemczech, przebywał na dworze cesarza Maksymiliana, latem 1498 roku w służbie księcia saskiego Albrechta odbył wyprawę do Fryzji. Po jej ukończeniu wrócił na Litwę, uzyskał poparcie wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka i jego ulubieniec i pierwszy doradcą. W 1500 roku został marszałkiem nadwornym na Litwie, w 1501 roku namiestnikiem mereckim i zarządcą wielkoksiążęcej mennicy i wosków.
Był sygnatariuszem unii piotrkowsko-mielnickiej 1501 roku. W tym samym roku w grudniu odbył poselstwo do króla Czech i Węgier Władysława Jagiellończyka, prosząc go o pomoc w wojnie moskiewskiej. Po powrocie z Węgier Michał Gliński w trakcie wojny Litwy z Moskwą o Siewierszczyznę zorganizował pierwsze oddziały zaciężnych Raców walczących po husarsku. W 1502 roku jako delegat Litwy na sejmie koronacyjnym krakowskim zabiegał o taką samą pomoc ze strony polskiej. W 1505 roku otrzymał starostwo bielskie wraz z dziedzicznym posiadaniem rozległych dóbr na Polesiu i Podlasiu.
W styczniu 1506 roku Aleksander Jagiellończyk nadał mu jako ojcowiznę Turowską włość, gdzie Gliński zbudował zamek. W 1506 roku nakazał król tamtejszym bojarom, aby Michajłowi służbę pełnili, do której obowiązani byli. Oprócz Turowa posiadał Gliński Goniądz. W 1505 roku nadał donację wsi Przytulanka, należącej do dóbr goniądzkich, na rzecz Macieja Potockiego.
Po śmierci Aleksandra Jagiellończyka, odebrał król Zygmunt marszatkowstwo dworne, i zaraz w 1506 roku nadał je Jerzemu Radziwiłłowi, który jest już na niem 4 grudnia tego roku. W tym samym roku otrzymał starostwo ucjańskie kniaź Iwan Gliński, brat Michajła, starostwo bielskie Wojtko Janowicz (Kłoczko), a mereckie Stanisław Zabrzeziński. I tak w przeciągu kilku miesięcy utracił kniaź Michaił Gliński wszystkie urzędy.
Jako marszałek wojsk litewskich Michał odpiera zwycięsko ataki Tatarów na tereny kresowe. Największym ze zwycięstw Michała Glińskiego była bitwa pod Kleckiem na Rusi Czarnej 5 sierpnia 1506 roku, gdzie Tatarzy zostali przez Glińskiego doszczętnie rozbici. Było to pierwsze zwycięstwo nad Tatarami, zwyciestwo uzyskane na taką skalę dzięki zastosowaniu nowych metod walki. Odwaga i zasługi Michała nie zostały wystarczająco docenione na dworze królewskim. Ani za panowania Aleksandra Jagiellończyka, ani po jego śmierci nie przyznano mu upragnionej buławy wielkiego hetmana litewskiego. Wręcz przeciwnie - król Zygmunt I "Stary" dawał posłuch słowom wojewody trockiego Jana Zabrzezińskiego, który traktował Glińskiego jako rywala. Wkrótce król odsuwa Glińskiego od wszelkich urzędów. W odpowiedzi Michał ze swoimi braćmi wszczyna bunt na kresach przeciwko Zygmuntowi "Staremu".
Wybucha III wojna litewsko-rosyjska w latach 1507-1508. Dalsze wydarzenia następują lawinowo. Król konfiskuje wszystkie dobra kniaziów Glińskich na kresach.
W 1508 roku Michał Gliński został oskarżony przez opozycję możnych litewskich - z wojewodą trockim Janem Zabrzezińskim na czele - o próby opanowania przez niego tronu wielkoksiążęcego po śmierci Aleksandra. Gliński wytoczył skargę o oszczerstwo, ale król odłożył rozpatrzenie sprawy na później i do tego czasu pozostawał niezatwierdzony przez króla na urzędzie marszałka nadwornego i zarządcy mennicy. Po nierozstrzygniętym przez sąd sporze, zamordował w dniu 2 lutego 1508 roku pod Grodnem swojego oskarżyciela wojewodę Zabrzezińskiego. Następnie ruszył z 700-konnym oddziałem do Kowna, zawrócił do Nowogródka, by 10 lutego udać się do swego dziedzicznego Turowa. Stamtąd siedmiokrotnie ofiarowywał królowi wierną służbę dla Rzeczypospolitej. Jednak nie doczekawszy się odpowiedzi do 12 marca, wyprawił do Wasyla III gońca zgłaszając chęć poddania się Moskwie, która toczyła w tym czasie III wojnę litewsko-rosyjską. Jednocześnie Gliński próbował wzniecić bunt w księstwie przeciw Zygmuntowi I "Staremu". Opanowanie Mozyrza zapewniło Glińskiemu swobodą komunikację z Moskwą, a jednocześnie odcięło od Litwy całą Kijowszczyznę. W tym też kierunku wysłał swego brata Wasyla Glińskiego, który bezskutecznie próbował zdobyć Owrucz i Żytomierz. Sam Michał Gliński ruszył na Słuck, ale nie mając środków oblężniczych, wobec oporu księżnej wdowy Anastazji, zawrócił z powrotem. W tym czasie powiększył swoje oddziały do 2.000 ludzi i przed przysłanym posłem moskiewskim złożył przysięgę wierności. Następnie ruszył wraz z 20.000 armią moskiewską Wasyla Szemiaczyca ruszył na Mińsk, którego jednak nie zdobył szturmem i zamiast tego spod zamku w Mińsku wysyłał sposobem tatarskim zagony palące tereny po Oszmianę i Nowogródek.
Kontrakcja armii litewskiej była szybka. Ostrogski już 2 maja opanował Turów, ale Gliński zaczął wycofywać się w kierunku Orszy, gdzie stanął z grupą wojsk moskiewskich Daniły Oboleńskiego. W dniu 13 lipca 1508 roku pod Orszą doszło do bitwy, zakończonej niekorzystnym wynikiem dla wojsk moskiewskich, które ustąpiły z pola i odeszły w kierunku Dubrowny.
W 1508 roku Michał i jego bracia Iwan i Wasyl, ze swoimi wojskami przechodzą na służbę wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla III, który nagradza ich tytułem bojara, a Michałowi nadaje Borowsk i Jarosławiec i czyni go dowódcą wielkiego pułku. Michał jako zdolny dowódca oddaje wielkie usługi Moskwie (broni jej południowej granicy przed zagonami czambułów tatarskich, pomaga werbować żołnierzy i fachowców na Śląsku i w Czechach, a także pomaga w zdobyciu Smoleńska i Bobrujska).
W czasie kolejnej wojny litewsko-moskiewskiej w latach 1512-1522, od 15 lutego 1513 roku Michał Gliński dowodził nieudanym oblężeniem Smoleńska i rozwinął akcję werbunkową w Niemczech. Po ponownym oblężeniu Smoleńska i jego poddaniu się w dniu 30 lipca 1514 roku i przekazaniu go przez Wasyla III kniaziowi Szujskiemu, rozgoryczony tym faktem Michał Gliński podjął tajne rokowania ze stroną polską, chcąc porzucić Wasyla III. Jednak w 1514 roku, gdy wojska moskiewskie ponoszą klęskę pod Orszą 8 września 1514 roku, Wasyl III oskarża Michała Lwowicza Glińskiego o zdradę i knowania z królem Polski Zygmuntem "Starym". Michał zostaje wtrącony do lochu, gdzie przebywa 13 lat. W tym czasie przechodzi ponownie na prawosławie.
Spisek ten jednak wykryto i Wasyl III rozkazał Glińskiego uwięzić. Przed karą śmierci uratowało go zdeklarowanie chęci przejścia na prawosławie. Dopiero po ślubie jego bratanicy Heleny z wielkim księciem Wasylem III w 1526 roku, po usilnych jej staraniach, został w lutym 1527 roku zwolniony z więzienia, obdarzony dobrami i stopniowo zaczął wracać do łask cara, który przed swoją śmiercią w grudniu 1533 roku powołał go do Dumy bojarskiej, która obok regentki Heleny Glińskiej miała sprawować rządy w imieniu małoletniego syna Iwana. W kilka miesięcy później, w lipcu 1534 roku, popadł w konflikt ze stronnictwem Oboleńskich, wywierających znaczny wpływ na regentkę, ponownie trafił do więzienia, gdzie wkrótce zmarł.
W 1530 roku widzimy Michała Glińskiego jako dowódcę konnicy moskiewskiej podczas wyprawy na Chanat Kazański. W 1533 roku Michał Gliński był jednym z niewielu bojarów obecnych w Wołoku Łamskim przy łożu śmiertelnie chorego Wasyla III. Po śmierci gosudara Gliński wchodzi w skład Dumy bojarskiej w czasie dzieciństwa Iwana IV "Groźnego". Michał, pokłóciwszy się z regentką Heleną Glińską (bratanicą swoją), zostaje na jej rozkaz wtrącony do ciemnicy, gdzie też wkrótce w 1534 roku umiera.
Żródła:
Michał Gliński w "WikipediA".
Glińscy herbu własnego w "WikipediA".
"POCZET RODÓW WIELKIEM KSIĘSTWIE LITEWSKIEM W XV I XVI WIEKU" - ułożył i wydał: Adam Boniecki; WARSZAWA, 1883.
MICHAŁ GLIŃSKI w "Wybitne postacie".
18-10-2025
04-05-2025