Piotr "Biały" Janowicz Montygierdowicz herbu Wadwicz (urodzony około 1460 roku, zmarł w 1497 roku)
Syn Jana Pietrewicza Montygierda herbu Wadwicz.
Wielki marszałek ziemski Wielkiego Księstwa Litewskiego od 1490 roku do 1497 roku, członek Rady Stanu Wielkiego Księstwa Litewskiego od 7 czerwca 1492 roku do 30 lipca 1492 roku, wielki hetman Wielkiego Księstwa Litewskiego od 1494 roku do 1497 roku, wojewoda trocki od 1490 roku do 1497 roku, marszałek królewski od 1480 roku do 1491 roku, starosta bracławski od 1476 roku do 1482 roku, starosta łucki od 1486 roku do 1489 roku, marszałek ziemi wołyńskiej od 1487 roku do 1489 roku.
Poślubił około 1450 roku Annę Wiażewicz herbu Leliwa (urodzona około 1420 roku, zmarła około lub po 14 lipca 1500 roku), córkę Jana Wiażewicza herbu Leliwa, marszałka dworu królewskiego, namiestnika smoleńskiego, wojewody trockiego i Sudywoi Kieżgajło herbu Zadora, córki Sudywoja Wolimuntowicza Kieżgajła z Dziawołtowa herbu Zadora. Poślubił Annę Holszańską herbu Hipocentaur (urodzona około 1450 roku, zmarła?), córkę ksiecia Aleksandra Jurgiewicza Holszańskiego herbu Hipocentaur, kasztelana wileńskiego, krajczego litewskiego, namiestnika Grodna, podczaszego litewskiego, starosty Brześcia Litewskiego, starosty Grodnao i Zofia Sudymontowicz herbu Trąby, córka Aleksandra Sudymontowicza herbu Trąby, kanclerza Wielkiego Księstwa Litwy.
Naruszewicze herbu Wadwicz, osiedleni w powiatach wileńskim, oszmiańskim, wilkomierskim, który na sejmie horodelskim w 1413 roku przyjął do swojego herbu Piotra Montygierdowicza, namiestnika nowogrodzkiego i wszystkich członków jego rodu.
Działalność polityczną rozpoczął za Kazimierza Jagiellończyka. Z ramienia wielkiego księcia objął w zarząd ziemię wołyńską. Od 1486 roku był starostą łuckim, a w 1487 roku po śmierci Olizara Szyłowicza otrzymał najwyższy urząd na Wołyniu - marszałka ziemi wołyńskiej. W 1489 roku wrócił na Litwę. Został mianowany wojewodą trockim i marszałkiem ziemskim litewskim Wszedł do najwyższej rady litewskiej, zajmując w niej trzecie miejsce po biskupie i wojewodzie wileńskim.
Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka przyczynił się do szybkiego wyniesienia na tron wielkoksiążęcy Aleksandra Jagiellończyka w 1492 roku. Kronikarz Marcin Bielski opisał, że Aleksander Jagiellończyk został koronowany i pobłogosławiony jako nowy wielki książę litewski przez biskupa wileńskiego w 1492 roku. Następnie Mantigirdaitis wręczył Aleksandrowi nagi miecz i przypomnienie, że Aleksander został wybrany na sprawiedliwego władcę. Był pierwszym posłem w poselstwie z Wilna do Moskwy w sprawie zawarcia pokoju i małżeństwa między Aleksandrem Jagiellończykiem a Heleną, córką wielkiego księcia Iwana III w 1493 roku. W latach 1495-1496 prowadził z ramienia Aleksandra Jagiellończyka politykę moskiewską.
Piotr Montygierdowicz jest wymieniony jako pierwszy wielki hetman Litwy. Kronika Bychowca opisuje, jak wielki książę Aleksander odwiedził chorego Montygierdowicza w Trokach i poprosił go o rekomendacje następcy. Piotr Montygierdowicz polecił Konstantego Ostrogskiego. Piotr Montygierdowicz jest również wymieniony jako hetman w zachowanej kopii dokumentu darowizny wielkiego księcia Aleksandra, datowanego przez Vytasa Jankauskasa na marzec 1494 roku. Jeśli data jest prawidłowa, wskazywałoby to, że pozycja hetmana rozwinęła się podczas pierwszej wojny moskiewsko-litewskiej w latach 1492-1494.
Po drugiej żonie dziadka, Piotra Montygerdowicza, - Annie Januszowej, księżnej łoskiej, otrzymał Łosk, od Kazimierza Jagiellończyka dobra Duśmiany, a także dwory pod Klewaniem i po śmierci Mikołaja Niemirowicza - Nieśwież.
W XV wieku założycielem miasteczka Ołyka był Piotr Janowicz Montygerdowicz, żonaty z Anną, córką Jana Wiazowicza. Po śmierci syna Jana, który zginął pod Wiedroszą w 1500 roku, pozostałe po śmierci Piotra włości podzielono pomiędzy wdowę i córkę Annę, zamężną za Stanisławem Kiszką herbu Dąbrowa, marszałkiem hospodarskim, namiestnikiem smoleński i hetmanem wielkim litewskim. Ołykę otrzymała wdowa, po śmierci której przeszła na własność wnuczki Anny z Kiszków, zamężnej primo voto' z Janem "Brodatym" Radziwiłłem, due voto' Stanisławem Kieżgajłą.
Piotr Montygierdowicz był dwukrotnie żonaty. Mąż Anny Wiażewicz herbu Leliwa, z którą miał:
Zofia Anna Pietraszkowiczówna Montygierdowiczówna (urodzona około 1470 roku, zmarła?), dziedziczka jednego z największych majątków, żona: Stanisława Piotrowicza Kiszki herbu Dąbrowa (urodzony w 1452 roku, zmarł w 1514 roku), hetmana wielkiego litewskiego, marszałka hospodarskiego, namiestnika smoleńskiego,
Jan Pietraszkowicz Montygierdowicz (urodzony około 1480 roku, zmarła 14 lipca 1500 roku), zmarł bezpotomnie.
Drugą żoną była księżna Anna Holszańska herbu Hipocentaur, z którą miał syna.
Arseni Pietraszkowicz Montygierdowicz (urodzony około 1490 roku, zmarł?), władyka Turowski i Piński, zmarł bezpotomnie.
30 maja 1482 roku Anna ufundowała kaplicę Świętej Trójcy w katedrze wileńskiej. Prawdopodobnie Piotr Montygierdowicz ufundował kościół katolicki w Iwie, swojej najważniejszej posiadłości, którą zrealizował 12 maja 1499 roku jego syn Jan, jako ostatnią wolę swojego ojca.
Żródła:
Piotr Janowicz Montygerdowicz w "WikipediA"
Piotr Janowicz Montygerdowicz w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Piotr "Biały" Mondigerd w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
"POCZET RODÓW WIELKIEM KSIĘSTWIE LITEWSKIEM W XV I XVI WIEKU" - ułożył i wydał: Adam Boniecki; WARSZAWA, 1883.
03-05-2025