Świdrygiełło [Bolesław] Giedymonowicz (urodzony około 1368 roku lub około 1370 roku, zmarł w Łucku, 10 lutego 1452 roku) herb
Syn Olgierda Giedyminowicza, wielkiego księcia litewskiego, księcia krewskiego, księcia połockiego, księcia de iure uxoris witebskiego i Julianny [Marii] "Świętej" Aleksandrówna Rurykowiczówny, córki Aleksandra II "Świętego, Newskiego" Michałowicza Rurykowicza, wielkiego księcia twerskiego, wielkiego księcia włodzimirskiego, księcia nowogrodzkiego i pskowskiego
Książę podolski od 1400 roku do 1402 roku, książę włodzimirsko-wołyński i książę perejesławsko-wołokomski od po 1406 roku, książę czernihowsko-siewierskie w 1404 roku i od 1419 roku do 1430 roku, wielki książę litewski od 7 listopada 1430 roku do 31 sierpnia 1432 roku.
Między 1430 a 1433 rokiem poślubił Annę Iwanowną Rurykowiczównę (urodzona około 1410 roku, zmarła między 1471 a 28 września 1484 roku), córką Iwana Iwanowicza Rurykowicza, księcia twerskiego.
Najmłodszy z synów Olgierda i Juliany, księżny twerskiej. W 1431 roku ożenił się z Anną, córką księcia Iwana Twerskiego; nie pozostawił potomstwa.
Wzmiankowany od 1382 roku, pozostawał pod opieką matki, a potem Jagiełły, ochrzczony w Krakowie w 1386 roku.
Wieczny spiskowiec, niezadowolony z własnej pozycji, otrzymywał kolejne ziemie: Podole (1400-1402) i księstwo czernihowsko-siewierskie (1404 i 1419 -1430).
Kilkanaście lat spędził w więzieniu i na wygnaniu. Po śmierci Witolda 27 października 1430 roku został mianowany przez Jagiełłę wielkim księciem litewskim.
Po opanowaniu przez Polaków Podola stał się rzecznikiem zerwania unii z Polską, zawarł sojusz z Krzyżakami w Skirstymoniu, co spowodowało wojnę z Polską.
Stronnicy unii z Polską dokonali zamachu stanu 31 sierpnia 1432 roku i wynieśli na wielkiego księcia litewskiego Zygmunta Kiejstutowicza. Wybuchła wojna domowa w latach 1432-1438.
Świdrygiełło, pokonany w wielkiej bitwie nad Świętą w 1435 roku, utrzymał się do 1438 roku w południowych dzielnicach ruskich (Łuck, Kijów).
W latach 1438-1440 schronił się w Mołdawii. Po śmierci Zygmunta i intronizacji Kazimierza Jagiellończyka otrzymał po długich staraniach, dzięki wsparciu miejscowych panów ruskich, w 1442 roku Wołyń i Podole Wschodnie (Braclaw) jako udzielne księstwo, którym rządził do śmierci.
Świdrygiełło był jedną z najbarwniejszych postaci Europy wschodniej swojej epoki. Niezwykle ambitny i konsekwentny, zwalczał system stworzony przez Wilolda i Jagiełłę. Według Jana Długosza: opój, gwałtownik, działał tak jakby postradał zmysły. Jedyny prawdziwie wierzący katolik wśród braci, jednocześnie przesiąknięty był kulturą ruską. Wystarał się więc o dyspensę papieża na kąpiel w niedzielę, bo mył się codziennie.
Niezwykle popularny na Rusi, uznany za rzecznika dążeń szlachty ruskiej do zrównania jej w przywilejach z panami litewskimi, przez wielu historyków ukraińskich i rosyjskich uznawany jest za wyznawcę prawosławia.
Jako polityk i wódz nie odnosił sukcesów; kiepski administrator i organizator, umiał jednak zjednywać sobie poparcie ludzi, miał wiernych i oddanych stronników.
Żródła:
"Słownik dynastii Europy" - pod redakcją Józefa Dobosza i Macieja Serwańskiego; Wydawnictwo Poznańskie; Poznań 1999.
Świdrygiełło Bolesław w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
VITRIGAILA [Svidrigailo] w "Medievan Lands"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
10-03-2025