Bolesław III Piast (urodzony w latach około 1325-1328, zmarł w Mielniku, 20 sierpnia 1351 roku) herb
Syn Wacława (Wańka) Piasta, księcia płockiego i Elżbiety Giedyminównej, córki Giedymina Giedyminowicza, wielkiego księcia litewskiego.
Książę gostyniński, płocki, szreniński, wyszogrodzki od 17 lub 23 maja 1337 roku do 20 sierpnia 1351 roku, książę sochaczewski, wizniński i zakroczymski od 18 lutego 1345 roku do 20 sierpnia 1351 roku.
Syn księcia mazowieckiego, Wacława Wańki, i Elżbiety, córki księcia litewskiego, Giedymina. Po śmierci ojca w 1337 roku odziedziczył po nim ziemię płocką, jednak z racji niepełnoletności pozostał pod opieką matki. Obszar księstwa został powiększony w 1345 roku, gdy po bezpotomnej śmierci stryja, Siemowita II, przejął po nim ziemie: wiską i sochaczewską. Prawdopodobnie na przełomie 1340 roku i lipca 1343 roku, już jako władca samodzielny, Bolesław III złożył hołd lenny królowi Czech, Janowi Luksemburskiemu. Krok ten był kontynuacją polityki ścisłej współpracy z Królestwem Czeskim, będącej następstwem czeskiego zwierzchnictwa nad Płockiem, zapoczątkowanego w 1329 roku, gdy król czeski, Jan Luksemburski, uczestniczący w czesko-krzyżackiej wyprawie zbrojnej na Litwę, zhołdował Wacława Wańkę.
30 września 1341 roku Bolesław potwierdził Luksemburczykowi jego prawa zwierzchnie do ziemi płockiej i zapewnił monarchę, że w razie jego śmierci złoży hołd lenny Karolowi (IV), synowi i następcy Jana. Jednocześnie syn Wacława pozostawał w przyjaznych kontaktach politycznych z królem Polski, Kazimierzem III "Wielkim". Imię księcia widnieje na dokumencie zawarcia pokoju między Królestwem Polskim a zakonem krzyżackim, podpisanego 13 lipca 1343 roku w Kaliszu, co w konsekwencji miało następstwa iż 8 listopada 1343 roku zawarł w Bratianie układ graniczny z Ludolfem König von Wattzau, wielkim mistrzem krzyżackim.
Prawdopodobnie między 1348 a 1350 roku doszło do zacieśnienia współpracy między Bolesławem a Kazimierzem "Wielkim", o czym świadczy chociażby wymienienie księcia jako sprzymierzeńca króla polskiego w układzie sojuszniczym między Królestwem Polskim a Danią z 13 maja 1350 roku. Zapewne w tym właśnie czasie władca Płocka zawarł układ z polskim monarchą, zapisując mu swoje dziedzictwo na wypadek śmierci.
21 października 1349 roku na zjeździe w Wiskitkach Bolesław III przekazał matce Elżbiecie kasztelanii wyszogrodzkiej (wraz z szeregiem osad na lewym brzegu Wisły) w dożywocie.
Wiele uwagi poświęcał Bolesław również ochronie swej dzielnicy przed niszczycielskimi najazdami litewskimi. Szukał w tym wsparcia u Kazimierza "Wielkiego", który 20 maja 1350 roku rozbił Litwinów pod Żukowem koło Sochaczewa, na terenie księstwa Bolesława. Od 18 do 19 maja 1350 roku na zjeździe książąt mazowieckich z Kazimierzem "Wielkim" w Sulejowie, w związku z zagrożeniem ze strony Litwy król Polski zobowiązał się do wsparcia książąt mazowieckich.
W 1351 roku, po najeździe litewskim na Mazowsze i Małopolskę, władca Płocka wziął udział w odwetowej wyprawie przeciw księciu litewskiemu, Kiejstutowi. Ekspedycja posiłkowana przez Węgrów dowodzonych przez siostrzeńca polskiego monarchy, króla węgierskiego, Ludwika Andegaweńskiego (zwanego Wielkim), zakończyła się sukcesem i 15 lipca 1351 roku przyjmuje kapitulację Litwinów. 20 lipca 1351 roku, w drodze powrotnej na Mazowsze, wzięty do niewoli Kiestut, przekazany pod eskortę Bolesława, zdołał na czele kilku ludzi zbiec, a podczas pościgu za nieprzyjacielem, książę płocki zginął od przypadkowej strzały. Jego zwłoki zostały przewiezione do Płocka i złożone w tamtejszej katedrze.
Bolesław zmarł bezżennie i bezpotomnie, dlatego też Kazimierz "Wielki" włączył jego ziemie do Królestwa Polskiego, mimo że Karol IV (od 1346 roku król czeski) starał się temu przeszkodzić, nadając 7 września 1351 roku księstwo płockie w lenno szwagrowi zmarłego, księciu żagańskiemu, Henrykowi III (V) "Żelaznemu", jednak zdecydowany sprzeciw Kazimierza "Wielkiego" 18 września przekreślił te zamiary - przejmuje dzielnicę płocką, wiską i zakroczymską na mocy uprawnień królewskiego majestatu (nie z tytułu zwierzchności lennej!) i oddaje w lenno ziemię sochaczewską Kazimierzowi I, a ziemię gostynińską Siemowitowi III.
Żródła:
"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, pod redakcją: Edyty Wygodnik; wydawnictwo "Zielona Sowa", Kraków 2006.
Bolesław III płocki w "Poczet.com" autorstwa: Michała Szustera
27-04-2024