Bolesław V Piast (urodzony między 1450 a 1453 rokiem, zmarł w Łomży, 27 kwietnia 1488 roku) herb
Syn Bolesława IV (VII) Piast, księcia ciechanowskiego, czerskiego, liwskiego, warszawskiego, na Wiźnie, wyszogrodzkiego, zakroczywskiego, księcia podlaskiego (Drohiczyn, Mielnik, Bielsk, Węgrów), księcia płockiego, króla Polski i Barbary Aleksandrówny Rurykowiczównej, regentki warszawskiej, czerskiej, nurskiej, łomżyńskiej, liwskiej, różańskiej, ciechanowskiej, wyszogrodzkiej i zakroczymskiej, córki Aleksandra (Olelka) Włodzimierzowica Rurykowicza, księcia kijowskiego.
Książę czerski, liwski, warszawski, nurski, zakroczymski, wyszogrodzki, ciechanowski, łomżyński i różański od 10 września 1454 roku do 3 kwietnia 1471 roku, książę warszawski, nurski i różański od 3 kwietnia 1471 roku do 27 kwietnia 1488 roku, książę zakroczymski od 3 kwietnia 1471 roku do 1484 roku.
20 lipca 1477 roku (najpóźniej w 1480 roku odsunięta) poślubił Annę Uhnowską z Radzanowa herbu Prawda (urodzona nie później niż w 1465 roku, zmarła po 1480 roku), córkę Zygmunta Uhnowskiego z Radzanowa, Niszyczyc i Uhnowa herbu Prawda, chorążego płockiego, wojewody bełskiego.
Był synem księcia mazowieckiego Bolesława IV i księżniczki ruskiej, Barbary. Imię otrzymał na cześć swego ojca; nosili je również dziad Bolesław (syn Janusza I) oraz dwaj starsi od niego, młodo zmarli bracia. Urodził się w latach 1450-1453.
Po śmierci ojca (10 września 1454 roku) wraz z braćmi, Kazimierzem III i Januszem II, do 1471 roku pozostawał pod opieką matki i rady regencyjnej z biskupem płockim Pawłem Giżyckim na czele, która w imieniu rady książęcej sprawowała regencję z racji niepełnoletności synów.
W wyniku podziału ojcowskiego dziedzictwa (obejmującego ziemie Mazowsza: czerską, liwską, warszawską, nurską, zakroczymską, wyszogrodzką, ciechanowską, łomżyńską i różańską), dokonanego w Zakroczymiu 3 kwietnia 1471 roku, Bolesław otrzymał ziemię warszawska ze Starą i Nową Warszawą oraz powiatami błońskim (bez miasta Błonia) i tarczyńskim, ziemia zakroczymska z Nowym Miastem i Serockiem oraz ziemia nurska z powiatami nurskim, ostrowskim i kamienieckim. W skład władztwa Bolesława V weszły także wsie książęce Radzików, Kębłowice i Srebrna, leżące w powiecie czerwińskim w ziemi ciechanowskiej. Pięć lat później wraz z bratem Januszem II książę starał się nie dopuścić do przejęcia przez króla polskiego, Kazimierza IV Jagiellończyka, ziemi sochaczewskiej, którą monarcha zamierzał inkorporować do Królestwa Polskiego zgodnie z umową z Anną, wdową po kuzynie książąt, Włodzisławie I. Bracia zajęli wówczas zbrojnie Sochaczew, jednak po spotkaniu z Kazimierzem III, który wykluczył jakiekolwiek ich prawa do spadku po kuzynie, zostali zmuszeni do opuszczenia miasta, a inkorporacja wspomnianej ziemi stała się faktem. Przejęcie ziemi Włodzisława I spowodowało niechęć Bolesława V do osoby króla. Dowodem tego było zajęcie przez księcia neutralnej, a nawet życzliwej postawy wobec Krzyżaków, którzy wystąpili po stronie kanonika Mikołaja Tungena w jego sporze z monarchą o obsadę biskupstwa warmińskiego, wyrażonego tzw. wojną popią w latach 1478-1479.
W 1484 roku Bolesław V warszawski oddał Konradowi III Zakroczym.
Książę zmarł bezpotomnie 27 kwietnia 1488 roku w Łomży. Został pochowany (po kilkunastodniowych perypetiach) 12 maja tegoż roku w kolegiacie św. Jana (obecnie katedrze) w Warszawiee, nekropolii Piastów wschodniego Mazowsza. Po jego śmierci ziemię warszawską nurską przejął Konrad III, który jeszcze w 1484 roku uzyskał od brata ziemię zakroczymską. Od lipca 1477 roku Bolesław był żonaty z Anną, córką wojewody bełskiego, Zygmunta Uhnowskiego. Mariaż ten zakończył się oddaleniem żony (najpóźniej w 1480 roku), na co niepośledni wpływ miały protesty braci i możnych mazowieckich, niechcących zaakceptować związku z kobietą niższego stanu.
Bolesław V był niegospodarnym władcą, zadłużył się u braci. Później w wyniku zadłużenia utracił ziemię zakroczymską oraz powiaty błoński i tarczyński ziemi warszawskiej i powiat kamieniecki ziemi nurskiej. Także systematycznie pożyczał od swych poddanych: ziemian i bogatych mieszczan; wspierałago finansowo matka Barbara.
Przypuszczam, że tylko dzięki młodszemu bratu - Januszowi II, gospodarnemu władcy - Bolesław V prowadził dostatnie życie, przebywając w otoczeniu swego młodszego brata. Bolesław V i Janusz II byli ze sobą blisko związani, ich wspólnym wychowawcą był najpierw Mikołaj z Załęża (absolwent Uniwersytetu Krakowskiego), a potem Piotr Chodkowski (doktor uniwersytetu w Bolonii).
Żródła:
"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, pod redakcją: Edyty Wygodnik; wydawnictwo "Zielona Sowa", Kraków 2006.
"Dziedzictwo książąt mazowieckich"; Stan badań i postulaty badawcze MATERIAŁY SESJI NAUKOWEJ ZORGANIZOWANEJ PRZEZ ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE - MUZEUM I ARCHIWUM GŁÓWNE AKT DAWNYCH; 27-28 PAŹDZIERNIKA 2016 R.; Redakcja naukowa Janusz Grabowski, Rafał Mroczek, Przemysław Mrozowski; Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum 2017; Archiwum główne akt dawnych; Naczelna dyrekcja archiwów państwowych.
BOLESŁAW V WARSZAWSKI w "Przodkowie"
12-05-2024