Elżbieta Giedyminówna (urodzona przed 1302 rokiem, a między 1301 a 1304 rokiem, zmarła 2 [czerwca?] 1364 roku) herb
Córka Giedymina Giedymonowicza, wielkiego księcia litewskiego i Jewny (Eva, Evna, Evva) Iwanówny Rurykowiczówny, córki Iwana Rurykowicza, księcia połockiego.
Regentka płocka od 17 lub 23 maja 1337 roku do lipca 1343 roku, księżna wyszogrodzka od 21 października 1349 roku do 2 [czerwca?] 1364 roku.
Prawdopodobnie w latach 1336-1338, około 1316 roku, a z całą pewnością przed 6 grudnia 1320 roku poślubiła Wacława [Wańka] Piasta (urodzony w latach 1293-1297, najwcześniej w 1295 roku, zmarł w Wyszogrodzie, 17 lub 23 maja 1337 roku), księcia gostynińskiego, płockiego, szreńskiego i wyszogrodzkiego.
Pogańskie imię księżnej płockiej nie jest znane. Dawna historiografia błędnie przypuszczała, że brzmiało ono Danmilla. Najprawdopodobniej około 1316 roku, a z całą pewnością przed 6 grudnia 1320 roku Elżbieta poślubiła księcia płockiego Wacława (Wańkę). Posag księżniczki litewskiej wynosił 720 grzywien srebra i 9 grzywien złota. Z małżeństwa Elżbiety i Wacława pochodziło dwoje dzieci:
Anna (urodzony w latach 1318-1325, zmarł 16 lutego 1363 roku), żona: Henryka V "Żelaznego" (urodzony między 1312 a 1321 rokiem, zmarł 13 kwietnia 1369 roku), księcia żagańskiego, ścinawskiego i głogowskiego,
Bolesław III (urodzony pomiędzy 1322 a 1330 rokiem, zmarł 20 sierpnia 1351 roku), książę płocki, zmarł w stanie bezżennym i bezpotomnie.
Po śmierci męża w 1337 roku, Elżbieta sprawowała najprawdopodobniej w imieniu swojego syna rządy regencyjne. Pełniła je do czasu osiągnięcia przez swego syna pełnoletniości między 1340 a lipcem 1343 roku. 21 października 1349 roku na zjeździe w Wiskitkach syn Elżbiety nadał jej kasztelanię wyszogrodzką w dożywocie, za udzielenie mu jej pieniędzy posażnych na posag dla siostry Anny. Nadanie to zostało potwierdzone przez króla polskiego Kazimierza III "Wielkiego" na zjeździe w Kaliszu 27 grudnia 1355 roku. W 1359 Elżbieta wdała się w spór z księciem mazowieckim Siemowitem III, który bezprawnie narzucał świadczenia i powinności mieszkańcom ziemi gostynińskiej, wchodzącej w skład oprawy wdowiej Elżbiety. Konflikt Elżbiety z księciem rozstrzygnął król Kazimierz "Wielki" na zjeździe w Brześciu Kujawskim 12 lutego 1359 roku.
Śmierć Elżbiety Giedyminówny odnotował Jan Długosz w Rocznikach czyli Kronikach sławnego Królestwa Polskiego pod rokiem 1364. Przekaz ten powszechnie jest uznawany za wiarygodny. Najprawdopodobniej do wdowy po księciu płockim Wacławie odnosi się również zapiska nekrologu klasztoru norbertanek w Strzelnie o śmierci 2 czerwca anonimowej księżnej mazowieckiej. Zgodnie z relacją Jana Długosza Elżbieta Giedyminówna została pochowana w bazylice katedralnej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku.
Żródła:
Elżbieta Giedyminówna w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
"Poczet książąt i księżnych mazowieckich" - autor: Janusz Grabowski; Wydawnictwo AVALON Sp. z o.o., Kraków 2019.
09-03-2025
27-10-2024
27-04-2024