Kazimierz I Piast (urodzony w latach 1329-1331 lub około 1320 roku, zmarł 26 listopada lub 5 grudnia 1355 roku) herb
Syn Trojdena I Piasta, księcia sieciechowskiego, księcia czerskiego, warszawskiego, nurskiego i liwskiego, regenta płockiego i Marii Juriewnej Rurykowiczówny Halickiej, regentki Księstwa halicko-włodzimierska, córki Jerzego I Lwowicza Rurykowicza, księcia halickiego.
Książę czerski od 13 marca 1341 roku do 26 listopada lub 5 grudnia 1355 roku, książę warszawski od 13 marca 1341 roku do 26 listopada lub 5 grudnia 1355 roku.
Był najmłodszym synem księcia mazowieckiego, Trojdena I, i Marii, córki króla halickiego, Jerzego I. Po śmierci Trojdena I (w 1341 roku) wspólnie z bratem, Siemowitem III "Starszym", objął rządy w ojcowskim dziedzictwie, pozostając w tzw. niedziale (czyli posiadając wspólnie z bratem jednakowe prawa do całości odziedziczonego księstwa).
Spuścizna po Trojdenie obejmowała część Mazowsza z ziemiami: czerską, liwską, warszawską oraz Ciechanowem. Cztery lata później Kazimierz wraz z bratem poszerzyli stan posiadania o ziemię rawską, odziedziczoną po bezpotomnej śmierci stryja, księcia mazowieckiego, Siemowita II. Samodzielnym władcą został Kazimierz na początku 1350 roku (przed 13 lutego), kiedy w wyniku przeprowadzonego wraz z Siemowitem III podziału dziedzictwa, uzyskał ziemię warszawską. Jednakże mimo objęcia rządów we własnej dzielnicy, przez następne lata książę ściśle współdziałał w polityce zewnętrznej ze wspomnianym bratem.
Na początku 1350 roku miał miejsce najazd litewski na Mazowsze, podczas którego spalone zostały Warszawa i Czersk, a wojska litewskie dowodzone przez księcia trockiego i współrządcę Litwy, Kiejstuta, wtargnęły daleko na zachód księstwa, przekraczając Wisłę. Kazimierz wraz z Siemowitem III, nie będąc w stanie własnymi siłami przeciwdziałać najazdowi, nawiązali polityczne kontakty z królem polskim, Kazimierzem III "Wielkim". Wprawdzie jeszcze między 1346 a 1348 roku obaj bracia, zdaniem badaczy, złożyli hołd lenny królowi Czech, Karolowi IV z dynastii Luksemburgów, ale zapewne już w 1351 roku uznali władzę zwierzchnią polskiego monarchy, unieważniając tym samym dotychczasowy stosunek lenny z Luksemburgiem. Okazją do złożenia hołdu był dokonany w 18 września 1351 roku podział płockiego dziedzictwa po zmarłym bezpotomnie bracie stryjecznym obu synów Trojdena, księciu mazowieckim, Bolesławie III.
Układ, który został zawarty przy tej okazji między Kazimierzem "Wielkim" a Kazimierzem I i Siemowitem, zapewnił obu książętom mazowieckim uczestnictwo w rozdziale spuścizny po zmarłym krewnym, w zamian za złożenie hołdu z uzyskanych ziem. Kazimierz I otrzymał wówczas ziemię sochaczewską, a brat - ziemię gostyńską. Największą część (na czele z ziemią płocką i zakroczymską) objął zaś w posiadanie polski monarcha. Porozumienie z września 1351 roku przewidywało rozwiązanie umowy lennej z chwilą bezpotomnej śmierci Kazimierza "Wielkiego" oraz przekazanie książętom na powrót zajętych przez króla pozostałych ziem dzielnicy płockiej. Rok później, w zamian za sumę dwóch tysięcy grzywien, monarcha oddał obu Trojdenowiczom w zastaw miasto Płock. Wkrótce po tym wydarzeniu (a przed 1355 roku) Kazimierz i jego brat złożyli polskiemu królowi hołd lenny z całości posiadanych przez siebie ziem. Było to jedno z ostatnich posunięć politycznych najmłodszego syna Trojdena.
Kazimierz I zmarł bezżennie i bezpotomnie pod koniec 1355 roku. Datę dzienną jego zgonu 26 listopada 1355 roku - znaną dotychczas tylko z Roczników Jana Długosza, potwierdza również nekrolog opactwa czerwińskiego, gdzie jednak dopiero pod 5 grudnia zamieszczono wiadomość o zmarłym Kazimierzu I. Może w tym wypadku jest to zapiska zbieżna z datą pogrzebu księcia warszawskiego w katedrze płockiej. Niespodziewany zgon księcia można wiązać z przebytą niedawno kampanią wojenną, w której Kazimierz I mógł zostać ciężko ranny. Zauważmy, że jego śmierć nastąpiła w stosunkowo młodym wieku, gdyż liczył on zaledwie 25 lat. Prawdopodobnie przyczyną przedwczesnej śmierci księcia warszawskiego były powikłania po ciężkim zranieniu podczas działań wojennych. Całą jego dzielnicę objął - za zgodą króla polskiego Kazimierza "Wielkiego" - jego starszy brat Siemowit III.
Żródła:
"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, pod redakcją: Edyty Wygodnik; wydawnictwo "Zielona Sowa", Kraków 2006.
"Poczet książąt i księżnych mazowieckich" - autor: Janusz Grabowski; Wydawnictwo AVALON Sp. z o.o., Kraków 2019.
14-04-2024