Kazimierz III Piast (urodzony między 10 czerwca 1448 a 8 czerwca 1449 roku, zmarł w Płocku, 9 czerwca 1480 roku) herb
Syn Bolesława IV (VII) Piast, księcia ciechanowskiego, czerskiego, liwskiego, warszawskiego, na Wiźnie, wyszogrodzkiego, zakroczywskiego, księcia podlaskiego (Drohiczyn, Mielnik, Bielsk, Węgrów), księcia płockiego, króla Polski i Barbary Aleksandrówny Rurykowiczównej, regentki warszawskiej, czerskiej, nurskiej, łomżyńskiej, liwskiej, różańskiej, ciechanowskiej, wyszogrodzkiej i zakroczymskiej, córki Aleksandra (Olelka) Włodzimierzowica Rurykowicza, księcia kijowskiego.
Książę czerski, liwski, warszawski, nurski, zakroczymski, wyszogrodzki, ciechanowski, łomżyński i różański od 10 września 1454 roku do 3 kwietnia 1471 roku, książę wiski, płoński, płocki i zakrzewski od 3 kwietnia 1471 roku do przed 10 września 1475 roku, książę wyszogrodzki od 3 kwietnia 1471 roku do 28 września 1474 roku, biskup płocki od 9 czerwca 1471 roku do 9 czerwca 1480 roku.
Był szóstym w kolejności starszeństwa synem księcia mazowieckiego, Bolesława IV, i Barbary, księżniczki ruskiej. Do 1471 roku wraz z młodszymi braćmi, Bolesławem V i Januszem II, pozostawał pod opieką matki i rady regencyjnej z biskupem płockim Pawłem Giżyckim czele, która w imieniu rady książęcej sprawowała regencję z powodu małoletności synów. Podział ojcowskiego dziedzictwa zachodzi w Zakroczymiu i obejął ziemie Mazowsza: czerską, liwską, warszawską, nurską, zakroczymską, wyszogrodzką, ciechanowską, łomżyńską i różańską, miał miejsce 3 kwietnia 1471 roku. W jego wyniku Kazimierzowi III przypadły ziemie: wiska, wyszogrodzka, płocka (łącznie z powiatem płońskim) oraz Zawkrze.
Na krótko przed 1471 roku Kazimierz, już w dzieciństwie przygotowywany do kariery duchownej, złożył śluby kapłańskie. W tym samym roku rozpoczął, przy poparciu braci, starania o objęcie diecezji płockiej, wakującej po śmierci dotychczasowego biskupa, Ścibora z Gościeńczyc herbu Prus III (zmarł 4 maja 1471 roku). Kontrkandydatem Kazimierza na ten urząd był Ścibor Bielski, wysuwany przez płocką kapitułę, oraz faworyt króla polskiego, Kazimierza IV Jagiellończyka, ówczesny archidiakon gnieźnieński, Andrzej z Oporowa herbu Sulima (późniejszy biskup przasnyski, a od 1481 roku włocławski, oraz podkanclerzy koronny) i 9 czerwca 1471 roku został wybrany na biskupa płockiego. Ostatecznie, dzięki poparciu spokrewnionego z Piastami mazowieckimi cesarza, Fryderyka III Habsburga (był on synem Ernesta "Żelaznego" i Cymbarki, córki Siemowita IV "Młodszego"), Kazimierz III wygrał rywalizację i papież Sykstus IV 16 grudnia 1471 roku mianował go biskupem, udzielając księciu specjalnej dyspensy obniżającej wymagany wiek kandydata na zarządcę diecezji (z trzydziestu na dwadzieścia siedem lat). 10 września 1475 roku w kościele w Pułtusku Kazimierz III płocki został konsekrowany na biskupa płockiego.
Uroczysta konsekracja Kazimierza na biskupa płockiego miała miejsce 10 września 1475 roku w kościele kolegiackim w Pułtusku. Świeckie rządy syna Bolesława IV zakończyły się w 1475 roku. W tym roku sprzedał swojemu bratu, Januszowi II, ziemie wiską i płocką (z powiatem płońskim) oraz Zawkrze, a rok wcześniej przekazał ziemię wyszogrodzką innemu bratu, Konradowi III "Rudemu".
Jego rządy zarówno świeckie, jak i w diecezji płockiej, charakteryzowały się niegospodarnością i nadmiernymi wydatkami wynikającymi z zaciągniętych przez Kazimierza ogromnych pożyczek w okresie starań o wspomniane biskupstwo. Realizowana przez Kazimierza spłata wierzytelności i długów z dochodów diecezji (tzw. stołu biskupiego) wywołała ostry konflikt z kapitułą płocką. Ostatecznie biskup został pozbawiony przez papieża wpływu na sprawy majątkowe diecezji, które przejął wyznaczony przez kapitułę wikariusz generalny.
Książę nie zdołał się zapisać jako wybitny biskup. Zdobycie urzędu biskupiego kosztowało go duże sumy, które teraz usiłował zwrócić ze skarbca kościelnego, wzbudzając zrozumiałe opory kapituły. Sprawa trafiła nawet do papieża, który polecił odebrać Kazimierzowi zarząd finansami diecezji.
Kazimierz zmarł nagle 9 czerwca 1480 roku w stanie bezżennym i bezpotomnie, najprawdopodobniej w wyniku zarazy, która nawiedziła wówczas Mazowsze. Jego zwłoki pochowano w Bazylice kolegiackiej pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Pułtusku.
Żródła:
"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, pod redakcją: Edyty Wygodnik; wydawnictwo "Zielona Sowa", Kraków 2006.
KAZIMIERZ III PŁOCKI w "Przodkowie"
Kazimierz III płocki w "WikipediA"
12-05-2024