Siemowi I Piast (urodził się w latach 1213-1216, prawdopodobnie około 1215 roku, zmarł w Jazdowie, 23 czerwca 1262 roku) herb
Syn Konrada I Piasta, księcia mazowieckiego i kujawskiego, wielkiego księcia krakowskiego i zwierzchniego księcia Polski, księcia sandomierskiego, księcia łęczycko-sieradzkiego i Agafii Rurykowiczównej, córki Światosława Andrzeja Igoriewicza Rurykowicza, księcia przemyskiego, księcia Nowogrodu Siewierskiego.
Książę czerski od 31 sierpnia 1247 roku do 23 czerwca 1262 roku, książę płocki od 5 grudnia 1248 roku do 23 czerwca 1262 roku.
24 czerwiec 1247 roku poślubił Perejesławę Rurykowiczówną (urodzona najwcześniej w 1281 roku, zmarła 12 kwietnia 1283 roku), regentki Księstwa mazowieckiego i Księstwa płockiego, córkę Daniela Romanowicza Rurykowicza, księcia halicko-wołyńskiego i Anny Rurykowiczównej, córki Mścisława "Udałego" Rurykowicza, księcia w Trypolu, Toropcu i Torczesku, księcia nowogrodzkiego, księcia halickiego.
Był trzecim w kolejności starszeństwa synem Konrada I mazowieckiego i Agafii, księżniczki ruskiej, córki Świętostawa Andrzeja, księcia Nowogrodu. Jego imię Siemowit tłumaczyć można jako "pan [swego] rodu" lub "silny [swym] rodem". Jest to pierwszy po przyjęciu chrześcijaństwa przypadek nadania imienia Siemowit w dynastii Piastów. Najstarszy znany nam dokument, w którym pojawiło się imię Siemowita I, pochodzi z 1218 roku i wystawiony został w Inowrocławiu. Jednym ze świadków tego dokumentu jest "pedagog (nauczyciel)" młodego księcia - Bożej. Osiągnąwszy pełnoletność jeszcze za życia ojca, Siemowit otrzymał od niego w zarząd ziemię czerską. W 1239 roku z polecenia rodziców młody książę uwięził pozostającego w konflikcie z jego matką scholastyka płockiego, Jana Czaplę, który po okrutnych torturach został zgładzony. Po śmierci ojca w 1247 roku doszło do walk o przejęcie schedy po zmarłym.
Próbę opanowania większości dziedzictwa podjął brat księcia, Kazimierz I, władający jeszcze za życia Konrada Kujawami. Mimo poparcia udzielonego Siemowitowi przez najstarszego brata, Bolesława I, udało mu się utrzymać w swoich rękach ziemię czerską, natomiast ziemię łęczycką i sieradzką zajął Kazimierz I, włączając ją do swego dziedzictwa. Po śmierci brata Bolesława w 1248 roku Siemowit przejął po nim niemal całe Mazowsze, za wyjątkiem ziemi dobrzyńskiej opanowanej przez brata Kazimierza.
Książę kontynuował politykę ojca, opartą na sojuszu z księciem halicko-włodzimierskim, Danielem, a potem z jego następcą, Romanem. Sojusz ten zwrócony był przeciw pogańskim Jaćwingom (Jaćwięgom) - ludowi prusko-litewskiemu - oraz samej Litwie. W rok po wyprawie zbrojnej na ziemie Jaćwięgów, na początku 1254 roku, książę wspólnie ze swym sprzymierzeńcem zawarli w Raciążu układ z zakonem krzyżackim. Umowa raciąska zawarta z mistrzem krajowym Prus (zwierzchnikiem zakonu krzyżackiego na tym obszarze) Burchardem von Hornhausen zakładała uznanie praw obu książąt do jednej trzeciej ziem wspomnianego plemienia (pozostałą mieli objąć Krzyżacy) w przypadku ekspansji zakonu na obszary Jaćwieży. Zbliżenie polityczne Siemowita z zakonem spowodowało ripostę jego brata, Kazimierza I, który sam przejawiał zainteresowanie planami podboju terytoriów jaćwięskich. Jeszcze w 1254 roku Siemowit wraz z żoną Perejesławą (poślubioną w 1248 roku córką wspomnianego księcia Daniela) zostali uwięzieni przez Kazimierza w zamku sieradzkim.
Po uwolnieniu, do którego doszło dzięki interwencji legata papieskiego, obaj bracia podpisali w 1255 roku układ, w którym książę Mazowsza zobowiązał się do udzielenia zbrojnej pomocy bratu w walce toczonej przez niego z księciem pomorskim, Świętopełkiem I. Mimo okoliczności zawarcia przymierza, Siemowit wypełnił jego postanowienia i wspomógł Kazimierza, gdy wiosną tegoż roku toczył on walki na Pomorzu. Jednocześnie książę nie zaniechał kontaktów z Krzyżakami. W 1257 roku we Włocławku zawarł z zakonem układ, w którym zrzekł się swych roszczeń wynikających z umowy w Raciążu, a trzy lata później w Troszynie podpisał przymierze zbrojne, dzięki któremu za pomoc w walce z Litwinami Krzyżacy zagwarantowali mu jedną szóstą ziem zdobytych wspólnym orężem.
Rok przed zawarciem przymierza w Troszynie Siemowit uczestniczył w wojnie przeciw bratu, Kazimierzowi. Wieloletni konflikt Kazimierza z księciem wielkopolskim, Bolesławem Pobożnym, którego powodem była chęć obu książąt do objęcia rządów nad fragmentem Wielkopolski - kasztelanią lądzką, w 1259 roku doprowadził do powstania z inicjatywy Pobożnego wrogiej bratu Siemowita koalicji. W jej skład, prócz władcy Mazowsza i jego wieloletniego sprzymierzeńca, księcia Daniela, wszedł również książę krakowski, Bolesław V "Wstydliwy". Jeszcze w tym samym roku sojusznicy wspólnie uderzyli na ziemie Kazimierza, starając się jednocześnie przeciągnąć na swą stronę skonfliktowanego z księciem Kujaw jego syna - Leszka "Czarnego". Kampania z 1259 roku zakończyła się sukcesem koalicjantów, którzy zdobytą na Kazimierzu ziemię łęczycką przekazali Siemowitowi, a ten następnie przekazał ją Leszkowi "Czarnemu". Po zakończeniu zmagań z bratem książę mazowiecki w 1260 roku posiłkował Krzyżaków w nieudanej wyprawie na Żmudź skierowanej przeciwko Litwinom.
Brał też zapewne udział w zakończonej klęską rycerzy zakonnych bitwie nad jeziorem Durbe, do której doszło 13 lipca tegoż roku. Uczestnictwo Siemowita w tej ekspedycji stało się powodem odwetowej wyprawy litewskiej, podjętej przez napastników w 1262 roku. Książę mazowiecki już wcześniej zmuszony był do odpierania ataków Litwinów na swe ziemie, co było ceną za długoletni sojusz z zakonem; największy z dotychczasowych najazdów nastąpił na początku 1258 roku i doprowadził do ogromnego spustoszenia Mazowsza oraz przejściowego zajęcia przez napastników grodu Ornymy pod Płockiem. Jednak najbardziej niszczycielski i tragiczny w skutkach był najazd z 1262 roku. Napastnicy spalili wówczas Płock i spustoszyli ziemie Siemowita I. Ale największa tragedia rozegrała się w czerwcu tego samego roku na zamku w Jazdowie (obecnie dzielnica Warszawy-Ujazdów). 23 czerwca, w wyniku zdrady jednego z Mazowszan, Litwini dowodzeni przez niejakiego Trojnata wtargnęli do tamtejszego zamku i pochwycili przebywającego tam księcia oraz jego syna, Konrada II. Siemowit został zamordowany (jego ciało spalono), zaś jego syn wzięty do niewoli, z której powrócił dopiero dwa lata później.
Książę poślubił Perejasławę, córką swego sojusznika, księcia halicko-włodzimierskiego, Daniela. Z tego związku miał dwóch synów i córkę.
Żródła:
"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, pod redakcją: Edyty Wygodnik; wydawnictwo "Zielona Sowa", Kraków 2006.
"Poczet książąt i księżnych mazowieckich" - autor: Janusz Grabowski; Wydawnictwo AVALON Sp. z o.o., Kraków 2019.
Siemowit I mazowiecki w "Poczet.com" autorstwa: Michała Szustera
SIEMOWIT I w "Piastowie"
11-03-2024