Stanisław Ławski z Ław i ze Szczekocina herbu Pomian (urodzony w 1494 roku, zmarł przed 13 kwietnia 1575 roku)
Syn Rafała Ławskiego herbu Pomian, chorążego ciechanowskiego, właściciela Strzegocina i Grabowa i Zofii Przerembskiej z Zamienia herbu Nowina, córki Jan Przerębskiego z Zamienia herbu Nowina.
Chorąży warszawski od przed 9 lipca 1530 roku do 22 września 1544 roku, kasztelan wiski od 22 września 1544 roku do 1554 roku, senator I Rzeczpospolitej od 1544 roku do 1575 roku, IX vicesgerent (namiestnik królewski) w Księstwie Mazowieckim i wojewoda mazowiecki od 20 lipca 1554 roku do przed 13 kwietnia 1575 rok.
Około 1525 roku poślubił Annę Mińską herbu Prus III, córkę Andrzeja Mińskiego herbu Prus III, kasztelana zakroczymskiego. Około 1530 roku poślubił Helenę Radzikowską herbu Ogończyk.
Pochodził ze średnio zamożnej szlachty mazowieckiej. Brat cioteczny prymasa Jana Przerębskiego.
Otrzymał w 1524 rku pozwolenie na założenie miasta w Grabowie pod Łomżą, dziedzic Bajtkowa w Prusach 1528 roku, kupił młyn i zamienił grunta 1534 i 1538 roku z Feliksem i Katarzyną z Suskich Drążewskiemi, nabył 1541 roku i 1543 roku Drążewo, otrzymał 100 grzywien pensji rocznej 1555 roku. Był dziedzicem Grabowa, Strzegocina, Sulnikowa, w zakroczymskim, Chojna, Piorkowa, w rypińskim, Złotopola, w lipieńskim. Był właścicielem Strzegocina w powiecie zakroczymskim oraz Grabowa w ziemi łomżyńskiej, dla którego w 1539 roku odnawiał przywilej na erekcję miasta, wydany w 1524 roku. Posiadał ponadto Bajtkowo i Rakowo w Prusach Książęcych. W 1530 roku był poborcą ziemi łomżyńskiej i wiskiej, przed 9 lipca 1530 roku został chorążym warszawskim. Urząd ten złożył 22 września 1544 roku, kiedy to otrzymał kasztelanię wiską. Po śmierci Jana Dzierzgowskiego Zygmunt August mianował Stanisława ze Strzegocina Ławskiego, ziemianina łomżyńskiego. 20 lipca 1554 roku został wojewodą mazowieckim i vicesgerent (namiestnikiem królewskim). Obowiązkowy jako administrator województwa, uczestniczył we wszystkich prawie sejmach za Zygmunta Augusta (1556/1557, 1558/1559, 1562/1563, 1563/1564 i w 1566 roku), w swoich przemowach popierał program egzekucji praw i dóbr, domagał się zniesienia odrębności Mazowsza, ale wybitniejszej roli w życiu politycznym nie odegrał.
Nie doszedł również do większego majątku. Z nadań królewskich trzymał puszczę płodownicką na Mazowszu (nadaną w dzierżawę w 1552 roku, potwierdzoną na dożywocie 10 stycznia 1562 roku), na której w 1566 roku Zygmunt August zapisał mu 2.000 florenów tytułem zwrotu długu za opłacenie zaciężnych na Litwie. W 1563 roku kupił kamienicę pod Fortuną na Rynku Starego Miasta w Warszawie. Kupił również, a następnie sprzedał w 1530 roku część Mińska Mazowieckiego.
W okresie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta pozostawał na Mazowszu. Wezwany listem prymasa do opatrzenia granic, zwołał na 20 sierpnia 1572 roku kasztelanów województwa mazowieckiego do Lubotyna w ziemi łomżyńskiej, a z początkiem października 1572 roku zgromadził szlachtę mazowiecką na zjeździe w Łomży. Dopiero 25 listopada 1572 roku, na kolejnym zjeździe szlachty mazowieckiej pod Zastowem przeprowadził Ławski zawiązanie konfederacji generalnej, w której m. in. opowiedziano się za elekcją viritim z miejscem w Warszawie lub jej pobliżu. 13 września 1573 roku podpisał elekcję Henryka III Walezego na króla Polski, uczestniczył następnie w sejmie koronacyjnym i wspierał przedstawicieli partii katolickiej, usiłujących nie dopuścić do podpisania konfederacji "de religione" przez Henryka.
Po ucieczce króla, uniwersałem z 19 lipca 1574 roku, zwołał sejmiki partykularne na 2 sierpnia, a sejmik generalny do Warszawy na 24 sierpnia. 27 sierpnia 1574 roku podpisał Ławski przedkonwokacyjną uchwałę o utworzeniu sądów ostatniej instancji. Dla wyznaczenia ich składu i kompetencji zwołał sejmiki na 11 listopada i sejmik generalny do Warszawy na 25 listopada. Nie wziął w nim jednak udziału z powodu choroby. Prowadzony w jego zastępstwie przez Andrzeja Karasińskiego, sędziego ziemskiego warszawskiego, zjazd przebiegał burzliwie i niezgodnie, tylko część ziem opowiedziała się za ustanowieniem sądów, a część posłów rozjechała się z protestem, by udać się następnie do chorego wojewody po rozstrzygnięcie. 25 lutego 1575 roku Ławski zadecydował, iż sądy odbędą się jedynie w tych ziemiach, które je uchwaliły, 13 kwietnia 1575 roku już nie żył.
Z pierwszego małżeństwa zawartego około 1525 roku z Anną Mińską, córką Andrzeja, kasztelana zakroczymskiego, miał Ławski czworo dzieci:
Jan Ławski (zmarł w młodości),
Dorota Ławska (urodzona około 1520 roku, zmarła w 1575 roku), żona: Mikołaja Kazimierza Szczawińskiego z Tarnowa herbu Topór (urodzony około 1510 roku, zmarł 18 kwietnia 1569 roku), starostę mirachowskiego,
Zofia Ławska,
Anna Ławska.
Z drugiej żony, Heleny Radzikowskiej poślubionej około 1530 roku, pozostawił córkę:
Katarzyną Ławska (urodzona prawdopodobnie w 1530 roku, zmarła?), żona: Jana Brochowskiego (zmarł w 1554 roku), wojskiego warszawskiego; żona: Wojciecha Popielskiego.
Na dzieciach wojewody rodzina ta wygasła.
Żródła:
STANISŁAWŁAWSKI ZE STRZEGOCINA H. POMIAN "INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY - iPSB".
Stanislaw Ławski w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Stanisław Ławski w "WikipediA"
"HERBARZ POLSKI; Tom XV; CZĘŚĆ I. WIADOMOŚCI HISTORYCZNO - GENEALOGICZNE O RODACH SZLACHECKICH" - UŁOŻYLI: Adam Boniecki i Artur Reiski; WYDALI: ADAM BONIECKI I POZOSTAŁA RODZINA; WARSZAWA; Skład główny Gebethner i Wolff w Warszawie; G. Gebethner i Sp. w Krakowie; 1912.
Stanisław Ławski z Ław h. Pomian w "Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego"; autor: M. J. Minakowski.
Stanisław Ławski w "RESPONSES - EVE"; Eve 2012
20-10-2024