Wawrzyniec Prażmowski z Woli Prażmowskiej herbu Belina (urodzony w 1460 roku, zmarł w Krakowie, 30 listopada 1532 roku)
Syn Piotra Prażmowski z Woli Prażmowskiej herbu Belina, kasztelana liwskiego i Śmichny Grotowskiej z Belska herbu Przerowa.
Dziedzic dóbr Biała i Nieporęt od kwietnia 1484 roku do 30 listopada 1532 roku, chorąży wyszogrodzki od 1497 roku, kasztelan zakroczymski od 1506 roku do 1524 roku, kasztelan czerski od 1524 roku, wojewoda mazowiecki od 1526 roku do 30 listopada 1532 roku, vicesgerent (namiestnik królewski) Księstwa Mazowieckiego od stycznia 1529 roku do 30 listopada 1532 roku.
Polityk o wielkim znaczeniu w swoim czasie na Mazowszu, gorliwy stronnik unii Mazowsza z Koroną, mianowany przez króla Zygmunta "Starego" namiestnikiem, obwiniany nawet o udział w szybkiej śmierci ostatnich książąt mazowieckich.
Był synem Piotra kasztelana liwskiego i młodszym bratem Michała. Karierę rozpoczynał jako dworzanin na dworze księcia Bolesława V księcia warszawsko-zakroczymskiego. W kwietniu 1484 wraz z bratem Michałem kupił od księcia Bolesław obszerne dobra Nieporęt. Następnie związał się z księciem Konradem III z jego nominacji w 1497 roku otrzymał urząd chorążego wyszogrodzkiego. Wszedł w skład rady książęcej i po śmierci księcia Konrada III bronił praw księżnej wdowy Anny oraz jej małoletnich synów. Od 1506 roku do 1524 roku jest kasztelanem zakroczymskim. Po śmierci księcia Janusza III zabiegał o zachowanie odrębności prawnej Mazowsza od Rzeczypospolitej.
W 1529 roku po raz pierwszy mazowieccy senatorowie (wojewoda z 7-miu kasztelanami) i 20-tu posłów (po dwuch z każdej ziemi) zasiedli w sejmie koronnym. Po śmierci Feliksa z Brzezia czyli Brzeskiego Zygmunt "Stary" w jego miejsce mianował razem wojewodą i namiestnikiem Wawrzyńca Belinę Prażmowskiego, kasztelana czerskiego, swobody stanu rycerskiego rozszerzył i od rozmaitych uciążliwych powinności, jakie były dla książąt mazowieckich, uwolnił.
W latach 1531 i 1532 odbyły się pierwsze po połączeniu z Koroną zjazdy prawodawcze mazowieckie, którym przewodniczył Prażmowski. Po śmierci tegoż, namiestnikiem i wojewodą mazowieckim został Jan Brodzic Łaski z Chynowskiej Woli.
Po inkorporacji Mazowsza do Korony w 1529 roku szlachta tego regionu dla zachowania odrębności postanowiła skodyfikować prawo lokalne. Pierwszy projekt, z roku 1530 nazwany został Zwodem Prażmowskiego (I statut mazowiecki) - pierwszy projekt kodyfikacji prawa mazowieckiego (od nazwiska vicesgerensa - namiestnika królewskiego w Księstwie Mazowieckim, który przewodniczył obradom sejmu mazowieckiego). Opracowany projekt zawierał 25 statutów książąt mazowieckich z lat 1377-1482, oraz liczący 248 artykułów zwód prawa zwyczajowego. Później dodano do niego przywilej o wcieleniu Mazowsza do Korony, nowelę o prawie dziedziczenia kobiet i trzy dalsze dekrety królewskie. Prażmowski przedstawił projekt królowi do aprobaty jednak jej nie uzyskał (z powodu sprzeczności wewnętrznych, przestarzałych przepisów i braków w regulacjach). Choć projekt nigdy nie został zatwierdzony (nie otrzymał mocy urzędowej) był on jednak używany w praktyce do czasu zatwierdzenia Zwodu Goryńskiego (przy którego opracowaniu wspierano się I statutem mazowieckim).
Żródła:
Prażmowscy w "Wirtualne Muzeum Gminy Prażmów"; 05 listopada 2023
Wawrzyniec Belina Prażmowski w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Praźmowski "POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNO-GENEALOGICZNY"; SERWIS GENEALOGICZNY - GENEALOGICAL RESEARCH.
Żródła:
Wawrzyniec Belina Prażmowski w "RESPONSES - EVE"; Eve 2012
20-10-2024
29-09-2024