fresk kremlowskiej Katedry Archanioła na Kremlu moskiewskim z XVII wieku
Daniel I Aleksandrowicz "Święty" Rurykowicz (urodzony we Włodzimierzu, między listopadem a grudniem 1261 roku, zmarł w Moskwie, 5 marca 1303 roku) herb Najmłodszy syn Aleksandra "Świętego, Newskiego" Rurykowicza, księcia Nowogrodu Wielkiego, wielkiego księcia kijowskiego, wielkiego księcia włodzimierskiego i Paraskowi [Aleksandry] (Wasylisy) Briaczesławownej Rurykowiczównej Połockiej, córki Briaczesława Wasylkowicza Rurykowicza, ksiecia połockiego i witebskiego. Wielki książę włodzimierski od 14 listopada 1263 roku do 1272 roku, książę moskiewski od 14 listopada 1263 roku do 5 marca 1303 roku. Około 1280 roku poślubił Agrypinę (Marię?) Aleksandrowną (Lwówną?) Rurykowiczównę, zapewne córkę Lwa Danielewicza Rurykowicza. Wedle Dworzaczka w latach 1263-1272 (czyli niemal dokładnie w okresie panowania Jarosława III Jarosławowicza) był on wielkim księciem włodzimierskim. Polski badacz podaje także, że pochodził z drugiego małżeństwa Aleksandra "Newskiego" czemu jednak przeczą pozostałe opracowania z Baumgartenem na czele. Urodził się między listopadem a grudniem 1261 roku (we Włodzimierzu nad Klaźmą). Jeszcze przed śmiercią Aleksander "Newski" wyznaczył synom księstwa w których mieli panować. Danielowi przypadła Moskwa, w której rządy objął po śmierci ojca. Po śmierci ojca w 1263 roku przypadło mu w udziale mało wówczas znaczące księstwo moskiewskie - zgodnie z testamentem zmarłego opiekunem dwuletniego Daniela został jego stryj, Jarosław Jarosławowicz, odtąd z woli chana wielki książę włodzimierski. Samodzielne rządy w swoim władztwie objął Daniel w końcu lat 70-tych XIII wieku. W roku 1272 chan mianował brata Jarosława, Wasyla, wielkim księciem, choć godność ta gwałtownie traciła na znaczeniu. Przez trzy następne dziesięciolecia książęta zgłaszający swoje pretensje do tronu rywalizowali pomiędzy sobą o przychylność Mongołów. Czołowymi aktorami tego spektaklu byli synowie Aleksandra "Newskiego", Dymitr i Andrzej. Nie tylko sprzeciwili się wyniesieniu Wasyla, lecz także pokłócili się między sobą. Tymczasem Mongołowie grali na wszystkie strony, przyjmując dary od każdego zgłaszającego pretensje oraz dostarczając żołnierzy każdemu, kogo stać było na zapłatę. Od śmierci Wasyla w 1276 roku aż do 1304 roku obaj bracia na przemian przyjmowali tytuł wielkiego księcia, a w oddzielnych wyprawach każdy z nich dowodził wojskami ruskimi w walce ze Szwedami w latach 1293-1301. Podczas gdy starsi bracia toczyli walki o tytuł wielkiego księcia, najmłodszy syn Aleksandra, Daniel, dawał początek dynastii, która miała przetrwać dłużej niż dynastie książąt kijowskich i włodzimierskich. Choć miał zaledwie dwa lata, kiedy w 1263 roku zmarł jego ojciec, zgodnie z panującym zwyczajem miał prawo uczestniczyć w schedzie po ojcu. Ponieważ był najmłodszym synem i żaden z możnowładców nie wiązał z nim swojej przyszłości, otrzymał tytuł księcia Moskwy, która była wtedy małą prowincjonalną osadą, nie chcianą ani przez jego braci, ani też przez wujów. Uważali jego ziemie za pozbawione znaczenia dlatego przez lata pozostawiali Daniela w spokoju, podczas gdy sami walczyli o tron włodzimierski. Ostatecznie pod światłym panowaniem Daniela Moskwa zmieniła się w gród, a księstwo rozkwitało w miarę, jak przybywali doń chłopi w poszukiwaniu wytchnienia od książęcych wojen i możliwości spokojnej uprawy ziemi. Moskiewscy kupcy bogacili się, a szybko rozwijająca się gospodarka przyciągała rzemieślników z całego kraju. W 1293 roku znowu zatrzeszczały ruskie granice. Nastąpiła karna ekspedycja Tatarów, która przeszła do historii jako wyprawa Düdena Trzydziestodwuletni Daniel Aleksandrowicz znajdował się wówczas za ścianami swojego grodu, który obcoplemieńcom dostał się łatwo: Tatarzy posłużyli się jakimś oszukańczym fortelem, nie bez powodu nawet kronikarz z pewnym wyrzutem pisze, że na Daniela "padł urok". Po śmierci bratanka, księcia Iwana Dymitriewicza w 1302 roku, zajął Perejasław (Peresław) Zaleski i leżący na zachód od Moskwy Możajsk. W latach 1300-1303 wszedł ponadto w posiadanie podmoskiewskiej Kołomny (u ujścia rzeki Moskwy do Oki). Za panowania Daniela wybudowano Monaster Daniłowski - obecnie jedna z rezydencji patriarchów moskiewskich i całej Rusi. Jak podaje legenda, na krótko przed swoją śmiercią książę przyjął śluby zakonne i kazał się pochować w Monasterze Daniłowskim. Daniel był również fundatorem monasteru Objawienia Pańskiego w Moskwie. Zmarł 5 marca 1303 roku w moskiewskim dietincu (kremlu), przyjmując zapewne na łożu śmierci tonsurę. Spoczął w ufundowanym przez siebie monasterze Daniłowskim (względnie w moskiewskim soborze Archangielskim). Od 1652 roku jest świętym rosyjskiej Cerkwi prawosławnej.23-11-2024
01-02-2024
05-08-2023