Iwan Fiodorowicz Władymirowicz Giedyminowicz (urodzony w Moskwie, w 1484 rokiem, zamordowany w Biełoziersku, w maju 1542 roku) herb
Syn Fiodora Iwanowicza Giedyminowicza, księcia bielskiego, wojewody Moskwy i Hanny-Anny Kobryńskiej herbu Pogoń Litewska, córki Siemiona, księcia kobryńskiego herbu Pogoń Litewska.
Członek Rady Regencyjnej Cesarstwa Moskiewskiego od 4 grudnia 1533 roku do sierpnia 1534 roku i od kwietnia 1538 roku do 25 grudnia 1541 roku, namiestnik w Nowogrodzie Wielkim od 1444 roku do 1446 roku, książę łuchański.
Poślubił Ksenię Michajłowną Szczeniatiew, córkę Michaiła Daniłowicza Szczeniatiew.
Z książęcej rodziny Bielskich Giedeminowiczów. Drugi syn księcia Fiodora Iwanowicza Bielskiego i Anny Wasiliewnej Riazańskiej. Drugi kuzyn wielkiego księcia i cara Iwana IV "Groźnego" Wasiljewicza.
Książę Iwan Fiodorowicz wraz ze swoimi braćmi Dmitrijem i Siemionem posiadał księstwo Łuchańskie nad środkową Wołgą. Do 1490 roku mieszkał w Wielkim Księstwie Litewskim, a następnie przeszedł na służbę moskiewską.
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1499 roku podczas kampanii kazańskiej i wyborskiej, gdzie był jednym z namiestników Wielkiego Pułku .
W 1522 roku wraz z bratem Siemionem towarzyszył m.in. namiestnikowi wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla III Iwanowiczowi w wyprawie na Kołomnę. W tym samym roku został bojarem. W sierpniu 1523 roku został wysłany wraz z carem Szigalejem z Niżnego Nowogrodu, pierwszym namiestnikiem armii okrętowej do Kazania, po spustoszeniu Kazań powrócił do Moskwy.
W 1524 roku został mianowany pierwszym namiestnikiem dużego pułku rati okrętowych, i poprowadził kampanię 150-tysięcznej armii rosyjskiej przeciwko Chanatowi Kazańskiemu. Z Niżnego Nowogrodu armia ruszyła wzdłuż Wołgi do Kazania i 7 lipca stanęła na wyspie Gostiny, czekając na przybycie kawalerii. Chan kazański Sahib Girej uciekł na Krym, obiecując powrót ze wsparciem. Czas mijał, ale kawaleria (pod dowództwem gubernatora Chabara Simskiego) i armia okrętowa z armatami i zapasami żywności (księcia Iwana Paleckiego) nie nadeszły. Nie czekając na posiłki, 15 sierpnia Iwan Bielski oblegał Kazań, a kilka dni później miasto zaczęło prosić o pokój, obiecując wysłać do Moskwy ambasadorów z petycją. Iwan Fiodorowicz Bielski zniósł oblężenie i opuścił Kazań. Wróciła tylko połowa żołnierzy, reszta zmarła z głodu i chorób. Ambasadorowie rzeczywiście przybyli do Moskwy, ale tylko po to, by poprosić Wasyla III Iwanowicza o zatwierdzenie Safa-Gireja jako chana kazańskiego. Tylko wstawiennictwo metropolity Daniela uratowało Iwana Bielskiego przed hańbą niezadowolonego z wyniku kampanii wielkiego księcia Wasyla III Iwanowicza.
We wrześniu 1524 roku wraz ze starszym bratem Dymitrem złożył przysięgę wierności Wasylowi III Iwanowiczowi. W 1526 i w 1528 roku ponownie udał się do Kazania jako pierwszy dowódca armii okrętowej Wielkiego Pułku, łącząc siły lądowe w lipcu, pokonał Kazań, zajął twierdzę na rzece Bułak, zajął strategiczne miejsca wokół Kazania, zmusił chana kazańskiego aby poprosił o litość. Następnie zawarł z nimi umowę, złożenia przysięgi wierności moskiewskiemu księciu. Wiosną i latem 1529 roku Iwan i Siemion Fedorowiczowie Bielscy odbyli służbę wojskową na południowych rubieżach państwa rosyjskiego. Książę Iwan Fiodorowicz był najpierw pierwszym gubernatorem w Kołomnej, a następnie w Ust-Osetrze.
W 1530 roku ponownie podjęto kampanię przeciwko Kazaniu, bojar Iwan Fiodorowicz, pierwszy namiestnik, dowodził piechotą, a bojar książę Michaił Lwowicz Gliński dowodził kawalerią. Armia opuściła Niżny Nowogród na statkach i wzdłuż brzegu i zbliżyła się do Kazania. Wielu Tatarów zostało zabitych i schwytanych, a kazański chan Safa Girej uciekł do Arska, ale miasto nie zostało ponownie zdobyte. Pomiędzy naczelnymi dowódcami Moskwy, bojarami Iwanem Belskim i Michaiłem Glińskim, powstał spór o to, kto pierwszy powinien wejść do Kazania. Nie chcąc ustąpić sobie nawzajem, woleli znieść oblężenie. W 1531 roku pierwszy namiestnik w Kołomnej, a następnie wysłany przez pierwszego namiestnika armii okrętowej do Kazania. W 1532 roku dowodził jako namiestnik Pułku Gwardii wyprawa przeciwko Litwie. W 1533 roku został naczelnym namiestnikiem, członkiem Rady Najwyższej. Jest obecny w styczniu 1533 roku na ślubie brata wielkiego księcia Andrieja Starickiego i księżnej Chowańskiej, trzeciego dnia ślubu zasiadł pierwszy przy wielkim stole władczym, naprzeciw bojarów. Podczas inwazji Sachib Girej był namiestnikiem, a po rozwiązaniu wielkiego namiestnika, namiestnikiem i I starostą w Kołomnej. W grudniu 1533 roku czuwał przy łożu umierającego wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla III Iwanowicza.
W 1534 roku został mianowany jednym z naczelnych dowódców wojsk rosyjskich na granicy południowej, namiestnikiem Wielkiego Pułku w Kołomnej, do odparcia najazdu krymskiego.
Latem 1534 roku książę Siemion Fiodorowicz Bielski, młodszy brat Iwana Fiodorowicza, wyjechał na służbę na Litwie, w związku z czym wielka księżna i cesarzowa Elena Glińska nakazała pojmanie jego współpracowników. Iwan Bielski został uwięziony, skąd został zwolniony przez księcia Wasyla Wasiljewicza Niemy Szujskiego dopiero po śmierci Eleny Glińskiej w kwietniu 1538 roku.
Po uwolnieniu włączył się w walkę o władzę, jaka toczyła się między najsilniejszymi wówczas rodowymi klanami: Szujskimi i Bielskimi. Po stronie Iwana Belskiego stanął metropolita Daniel. W 1538 roku pierwszy namiestnik Pułku Wielkiego w Kołomnej. Wkrótce po raz drugi znalazł się w lochu. W lipcu 1540 roku, w imieniu młodego wielkiego księcia Iwana Wasiljewicza, został zwolniony i wrócił do bojarskiej Dumy, gdzie objął wiodącą pozycję. Jego rywal, książę Iwan Wasiljewicz Szujski, popadł w niełaskę.
"Wrogość powstała", mówi kronikarz, "między wielkim księciem bojarów; Książę Wasilij i książę Iwan Wasiliewicz Shuiskys zaczęli się kłócić z księciem Iwanem Fiodorowiczem Belskim ... i wielu było między nimi wrogich ze względu na własny interes i krewnych; każdy troszczy się o swoje sprawy, a nie o suwerena, nie o ziemstwo". We wrześniu 1540 roku udał się z władcą na pielgrzymkę do klasztoru Trójcy-Sergiusza.
Zamach, który miał miejsce 3 stycznia 1542 roku, kierowany przez bojara księcia Iwana Wasiljewicza Szujskiego, ponownie postawił księcia Iwana Fiodorowicza Bielskiego na wygnaniu. Został zesłany do Beloozero, gdzie w maju tego samego roku z rozkazu Shuisky został zabity.
Historyk i genealog M.G. Spiridow w swojej monografii przypisuje księciu Iwanowi Fiodorowiczowi następujące stanowiska: w marcu 1544 roku pierwszy namiestnik 7 Pułku Wielkiego w kampanii kazańskiej; w kwietniu 1549 roku pierwszy namiestnik 11 pułku na wyprawę przeciwko Szwedom; we wrześniu 1551 roku pierwszy namiestnik pierwszego Pułku Wielkiego wyruszył na wyprawę do Połocka. Podane dane przeczą stwierdzeniu roku i przyczyny śmierci księcia.
Ze związku z Ksenii Michajłownej Szczeniatiew, miał:
Iwan Iwanowicz Bielski (zmarł w 1558 roku), bojar.
Żródła:
Belski, Iwan Fiodorowicz w "Wikipedia"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Ivan Bielski of Moscow w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
25-02-2026
25-03-2025
18-12-2022