Wasyl I Dymitrowicz Rurykowicz (urodzony na moskiewskim Kremlu, 30 grudnia 1371 roku [lub w 1372 roku], zmarł na moskiewskim Kremlu, 7 lub 27 lutego 1425 roku) herb
Syn Dymitra III "Dońskiego" Rurykowicza, wielkiego księcia moskiewoskiego i Ewdokii Dymitrownej Rurykowicz, córki Dmitrija III Konstantynowicza Rurykowicza, wielkiego księcia suzdalsko-niżnonowogrodzkiego.
Wielki książę moskiewski i włodzimierski od 19 maja 1389 roku do 7 lub 27 lutego 1425 roku.
Poślubił 9 stycznia 1391 roku w soborze Archangielskim na Kremlu Zofię Witoldowną Kiejstutowicz Giedyminówną Litewską (urodzona przypuszczalnie na zamku w Trokach, w 1371 roku, zmarła w monasterze Wozniesieńskim [Starodziewiczym] w Moskwie, 15 czerwca 1453 roku), regentkę Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, córkę Witolda Aleksandra Kiejstutowicza Giedyminowicza, wielkiego księcia litewskiego, nominalnego husyckiego króla Czech, regenta Wielkiego Księstwa Moskiewskiego i Anny Światosławówny Rurykowiczównej, córki Światosława Iwanowicza, wielkiego księcia smoleńskiego.
Urodził się 30 grudnia 1371 roku (wedle innych danych w 1372 roku) na moskiewskim Kremlu. W 1383 roku został wysłany przez ojca do Złotej Ordy i tam zatrzymany przez wielkiego chana Tochtamysza jako zakładnik. W 1386 roku uciekł z Saraju i przez Podole przedostał się do na Litwę, do Kijowa, gdzie latem 1387 roku wielki książę Witold zaręczył go ze swoją jedyną córką.
Powróciwszy do Moskwy został przez ojca wyznaczony następcą tronu i po śmierci Dymitra wiosną 1389 roku - po raz pierwszy z użyciem stosowanego powszechnie na zachodzie Europy prawa sukcesji bezpośredniej - objął wielkoksiążęcy tron moskiewski i otrzymał nań jarłyk od tatarskiego ambasadora.
Zawarłszy pokój z Litwą w 1391 roku, kontynuował "zbieranie ziem ruskich". Przy aprobacie Ordy w 1392 roku zakupił i przyłączył do Moskwy księstwa niżnonowogrodzkie i muromskie, a w latach 1379-1397 Kaługę, Wołogdę oraz Wielki Ustiug, niepowodzeniem natomiast zakończyły się próby podporządkowania sobie Nowogrodu Wielkiego.
W 1400 roku najechał Bułgarów nadwołżańskich. Słabość państwa uniemożliwiła mu odebranie Litwinom Smoleńska i Czernihowszczyzny.
Rusko-litewska wojna o dominujące wpływy w Pskowie i Nowogrodzie w latach 1406-1408 zakończyła się porażką Wasyla, ale powstrzymała dalszą ekspansję litewską.
Kolejny najazd tatarski w 1408 roku wymusił wznowienie składania daniny (choć najeźdźcy nie zdołali zdobyć Moskwy).
W wielkiej zarazie w latach 1424-1425 i pladze głodu towarzyszyła klęska nieurodzaju, pożary i powodzie, które doprowadziły do ruiny pn. część Rusi.
Za jego rządów postępował upadek znaczenia Ordy; jedyny najazd tatarski w 1408 roku zakończył się odwrotem wojsk wezyra Edygeja spod murów stolicy. Niemniej wielki książę nadal zobowiązany był uiszczać wychod.
Zmarł 7 lub 27 lutego 1425 roku na moskiewskim Kremlu i został pochowany w tamtejszym soborze Archangielskim.
Ze związku z Zofię Witoldowną miał dziewięcioro dzieci.
Żródła:
"Słownik władców świata" - Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza i Kamil Stepan; Wydawnictwo "Zielona Sowa"; Kraków 2005
"Wielcy książęta Moskiewscy"; autor: Przemysław Jaworski - 2020.
04-06-2026
18-10-2025
01-02-2024