Wasyl "Kosooki" Juriewicz Rurykowicz (urodzony przed 1420 roku, przypuszczalnie około 1410 roku, zmarł w 1448 roku [11 listopada?]) herb
Syn Jerzego IV Dymitriewicza Rurykowicza, księcia Galicza i Ruza, księcia zwienigorodzkiego, księcia dymitrowskiego, wielkiego księcia moskiewskiego i włodzimirskiego i Anastazji Juriewnej Rurykowiczówny, córkę Jerzego Światosławowicza Rurykowicza, wielkiego księcia smoleńskiego.
Książę zwinogrodzki od 5 czerwca 1434 roku do 1448 roku [11 listopada?], wielki książę moskiewski i włodzimirski od 5 czerwca 1434 roku do lipca 1434 roku, książę dymitrowski od 1435 roku do 1448 roku [11 listopada?].
Poślubił między 1429 a 1433 rokiem (Anastazję?) Andriejewną Rurykowiczównę, córkę Andrzeja "Młodszego" Władymirowicza Rurykowicza, księcia radoneskiego i Heleny Olgierdówny litewskiej, córki Olgierda Giedyminowica, wielkiego księcia Litwy.
Jego przydomek tłumaczyć można jako "patrzący z ukosa, zezowaty". Niektórzy historycy wiążą go z faktem oślepienia Wasyla.
Urodził się jako najstarszy syn Jerzego Dymitriewicza, syna Dymitra "Dońskiego" przed 1420 rokiem, przypuszczalnie około 1410 roku. Jego ojciec był drugim co do starszeństwa (po Wasylu I) synem Dymitra i ojciec zagwarantował mu dziedziczenie po Wasylu. Jednak starszy brat zmienił to zarządzenie i następcą tronu uczynił swego syna, także Wasyla (zwanego potem Ślepym), który objął władzę w 1425 roku po śmierci ojca. Jerzy, który zwrócił się o pomoc do metropolity kijowskiego Focjusza, usłyszał, że powinien się podporządkować. W roku 1432 poproszony o rozstrzygnięcie sporu chan Złotej Ordy Uług Mehmed przyznał tytuł wielkiego księcia moskiewskiego Wasylowi "Ślepemu", ale to nie wygasiło roszczeń Jerzego Dymitrowicza.
Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1433 roku. W 1433 roku, gdy Wasyl Kosooki pojawił się na ślubie Wasyla II, matka i regentka księcia Zofia Witoldówna zerwała z niego pas, należący niegdyś do Dymitra "Dońskiego". To tylko przyspieszyło kroki jego ojca - wkrótce splądrował Jarosław. Wkrótce, gdy Wasyl II właśnie zaczynał samodzielnie rządy po dojściu do lat sprawnych, Jerzy wzniecił powstanie przeciw bratankowi.
Zdobył on władzę nad Moskwą w 1433 roku, ale wkrótce nie mając realnego poparcia bojarów pogodził się z Wasylem II i zabronił synom przyjeżdżać do Moskwy. Jednak w następnym roku, gdy na synów najechał książę, Jerzy pojednał się z nimi ponownie odebrał władzę Wasylowi II i sprzymierzonych z nim młodszych braci, po czym osiadł w odziedziczonym po ojcu Zwienigorodzie
Niespodziewanie jednak Jerzy Dymitrowicz zmarł 5 czerwca 1434 roku. Tym samym tytuł wielkiego księcia moskiewskiego przeszedł na Wasyla Kosookiego, który miał wówczas 13 lat. Jednak młodsi bracia nie uznali jego władzy, widząc boską interwencję w śmierci swego ojca. Jego młodszy brat, Dymitr "Szemiaka", w lipcu 1434 roku zjednoczył się z Wasylem II. W tym samym czasie moskwiczanie przegnali Wasyla "Kosookiego". Ten pokonał siły Wasyla II nad rzeką Kotorosl i wkrótce zajął Wołgodę i w Kirowie zorganizował armię. Nad rzeką Kostromą, gdzie obydwie strony konfliktu się spotkały, nie było możliwości przeprawy. Zwaśnione strony rozpoczęły rozmowy pokojowe, w wyniku których Wasyl "Kosooki" otrzymał Dmitrow i uznał władzę Wasyla II.
W 1435 roku zawarł pokój z Wasylem II, od którego uzyskał księstwo dmitrowskie. Już w 1436 roku zbuntował się przeciw księciu i na krótko go pojmał. Pokonany opodal wioski Skorjatin w księstwie rostowskim, dostał się do niewoli Wasyla II, który nakazał wyłupić mu oczy (wedle innych danych jedno oko).
Zmarł, najprawdopodobniej nie odzyskawszy wolności, w 1448 roku (11 listopada?) i został pochowany w soborze Archangielskim na moskiewskim Kremlu.
Poślubił w latach 1429-1433 (Anastazję?) Andriejewną, księżniczkę Ruską, której imię nie jest znane. Była ona córką Andrzeja Władymirowicza "Młodszego", księcia radoneskiego z bocznej linii moskiewskich Monomachowiczów i Heleny Olgierdówny litewskiej, córki Olgierda Giedyminowica. Nie zachowały się żadne daty z jej życia. Małżeństwo to pozostało najpewniej bezdzietne.
Żródła:
"Wielcy książęta Moskiewscy"; autor: Przemysław Jaworski - 2020.
Wasyl Kosooki w "WikipediA".
04-06-2026