Zähringen - średniowieczny niemiecki ród arystokratyczny wywodzący się ze Szwabii spokrewnionymi ze Staufenami. Jego przedstawiciele zyskali znaczne wpływy i zbudowali znaczące księstwo o tej samej nazwie na terenach obecnej zachodniej Szwajcarii i części niemieckiego kraju związkowego Badenia-Wirtembergia. Osiągnęli także znaczne wpływy w Burgundii. Na kontrolowanym przez siebie obszarze założyli wiele miast, w tym m.in. Fryburg i Berno. Heraldycznym zwierzęciem Zähringera jest gryf.
Nazwę księstwa w XI wieku przyjęli od zamku Zähringen położonego niedaleko Fryburga Bryzgowijskiego, obecnie w ruinie. Zakłada się, że ród Zähringer wyodrębnił się z rodu Alaholfingern (również Ahalolfinger lub Bertholde), i oparty był na prawie krwi, który wymarł w linii męskiej w 973 roku.
Ród Zähringen po śmierci Bertolda V, który zmarł w 1218 roku jego władztwo zostało podzielone między hrabiów Urach i hrabiów Kyburga. Znaczna część zyskała samodzielność od lokalnych feudałów i zyskała status wolnych terytoriów Rzeszy. Od drugiego syna Bertolda I - Bertolda II zmarłego w 1111 roku, księcia Szwabii i Zähringen, pochodziła dynastia margrabiów, a następnie książąt badeńskich, panująca do 1918 roku.
Hrabia Berthold I, dzierżył znaczne tereny w Breisgau, Thurgau, Ortenau i Baar, które otrzymał w 1057 roku. Cesarz Henryka III nadał księstwo Szwabii synowi Bertolda I, także Bertoldowi II księstwo Karyntii i margrabstwo Werony.
W 1097 roku powstało księstwo Zähringen, składające się z dóbr rodzinnych i różnych lenno cesarskich. Jednak to nowe księstwo terytorialne nie było uważane przez współczesnych za równoważne z tradycyjnymi księstwami plemiennymi. Odtąd aspiracje rodu Zähringera kształtowały ich politykę, ale walki o władzę między Staufenami i Welfami, ograniczyły ekspansję rodu. W 1127 roku Zähringer otrzymał rektorat nad Burgundią (nominalny tytuł stanowiący zastępcą członka królewskiej dynastii królestwa Burgundii, który wygasł w 1218 roku). Ród starał się poszerzyć swoje księstwo Zähringen i doprowadzić do uznania go jako księstwo terytorialne oraz by godność rektorat Burgundii stała się księstwem. Po śmierci cesarza Henryka VI w 1197 roku książę Berthold V von Zähringen został uznany jako kandydat do tronu niemieckiego.
Awans Zähringerów do grona najpotężniejszych książąt w królestwie miał miejsce głównie podczas sporu o inwestyturę (powstały między cesarzem Henrykiem IV a papieżem Grzegorzem VII o mianowanie biskupów), w którym Zähringer w większości stanęli po stronie partii papieskiej. Po śmierci papieża i lojalnych antagonistów Rudolfa von Rheinfeldena, Hermanna von Salma i syna Rudolfa w 1090 roku zaliczono Bertholda II do najpotężniejszego księcia tej partii.
W XII wieku Zähringer w dzisiejszych południowo-zachodnich Niemczech i we współczesnej Szwajcarii zyskał znaczącą pozycję władzy, ale nie byli w stanie stworzyć spójnego lub dobrze ugruntowanego księstwa w sensie jednolitego państwa pod jednym berłem. W XII wieku margrabstwo Badenii został podzielone między margrabiów Baden-Baden i margrabiów Hochberg (Hachberg) i Sausenberg, którzy wymarli w 1503 roku.
Weilheim an der Teck wraz z Limburgią do 1093 roku był głowną rodziną rezydencją. W 1093 roku przez Bertholda II centrum rodowe Zähringen zostało przesunięte na południowy-zachód do Schwarzwald, gdzie założono klasztor św. Piotra, w którym wyznaczono miejsce wiecznego spoczynku roku. Berthold V rozpoczął w 1200 roku pierwszą rozbudowę miasta we Fryburgu, aby stworzyć nowe, reprezentatywne miejsce pochówku czlonków rodu. Jednak główna linia Zähringer zmarła przed ukończeniem kościoła wraz ze śmiercią Bertholda V w 1218 roku.
Wraz ze śmiercią Bertholda V linia książąt Zähringen wygasła. Cesarz Fryderyk II uczynił spadkobiercami rodu hrabiego Urach i hrabiego Kyburg, którzy byli żonaci z córkami Bertholda IV (zmarł w 1186 roku): Agnieszka, żona Eugeniusza IV, hrabiego Urach i Anna, żona Ulryka, hrabiego Kyburga i .
Linia margrabiów Badenii, która sięga najstarszego syna Bertholda I, Hermanna I, odziedziczyła część majątku po podziale i tytuł margrabiego. Hermann II, syn Hermanna I, w 1112 roku został I margrabią Badenii. Linia rządziła aż do 1803 roku, znacznie powiększjąc terytorium Badenii, a Karl Friedrich zyskał godność elektora Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1806 roku księstwo-elektorat Badenii został podwyższony do godności Wielkiego Księstwa Badenii, które było zarządzane przez spadkobierców Karla Friedricha aż do śmierci Ludwika I w 1830 roku lub jako morganatyczna linia aż do abdykacji Fryderyka II w 1918 roku.
Adalbert, brat Bertholda IV, odziedziczył majątek rodzinny wokół zamku Teck i od 1187 roku przyjęli nazwę książąt Teck. Książęta von Teck, byli odgałęzieniem niemieckich książąt Zzähringen żyjących w latach 1187-1439, znanych historycznie jako pierwszy Dom Teck. Jego terytorium koncentrowało się na zamku Teck w Szwabii.
W XIII wieku linia rozdzieliła się na Teck-Oberndorf (z siedzibą w Oberndorf am Neckar) i Teck-Owen. Linia Teck-Oberndorf wymarła w 1363 roku. Fryderyk z Teck-Owen w 1374 roku sprzedał tytuł hrabiom Hohenberga. Linia Teck-Owen w 1365 roku nabyła Mindelheim, ale już w 1386 roku nabyła również ziemię rodową, aby ją sprzedać wraz z zamkiem Teck Wirtembergom. Wraz ze śmiercią Ludwiga von Teck, od 1412 roku patriarchy Akwilei, książęta Teck wymarli w 1439 roku.
Tytuł został odtworzony w 1871 roku w Królestwie Wirtembergii dla kuzynów monarchy, Karola I, którego potomkowie osiedlili się w Wielkiej Brytanii i poślubili brytyjską rodzinę królewską. Franz von Hohenstein, syn księcia Aleksandra Wirtembergii i jego morganatyczna żona Claudine Rhédey z Kis-Rhéde. Rodzina zmieniła nazwę na Cambridge po I wojnie światowej, i zrzekła się z niemieckiego książęcego tytułu Tecka i ostatecznie wymarła w linii męskiej w 1981 roku. Tytuł nie był używany od 1917 roku został zniesiony na mocy prawa niemieckiego w 1919 roku.
Żródła:
Zähringer w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Zähringen w "Wikipedia"