.JPG)
Elżbieta Habsburżanka (urodzona w Linzu, 9 lipca 1526 roku, zmarła w Wilnie, 15 czerwca 1545 roku) herb
Córka Ferdynanda I Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Węgier i Czech i Anny Jagiellonki, córki Władysława II Jagiellończyka, króla Węgier i Czech.
6 maja 1543 roku w katedrze Wawelskiej w Krakowie koronowan przez arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski Piotra Gamrata.
6 maja 1543 roku w katedrze Wawelskie w Krakowie poślubiła Zygmunta II Augusta Jagiellończyka (urodzony w Krakowie, 1 sierpnia 1520 roku, zmarł w Knyszynie, 7 lipca 1572 roku) króla Polski i wielkiego księcia Litwy.
Urodziła się w 1526 roku. Prawie od kolebki przeznaczono ją na królową Polski i wielką księżną litewską. Niechęć Bony do tego związku opóźniła sprawę, a ostateczna decyzja zapadła w 1537 roku. Dzieciństwo Elżbieta spędziła głównie w Innsbrucku. Była ukochaną córką ojca. Matka wpajała dzieciom surową dyscyplinę.
Nadmiar surowości przy jej wychowywaniu spowodował, że Elżbieta stałą się chorobliwie nieśmiała i łakoma. Była też chora na padaczkę. Elżbieta znała niemiecki i łacinę, czytała klasyków, słuchała muzyki, była pobożna i skromna. W wieku 17 lat Elżbieta wyruszyła do Polski i w 1543 roku odbył się ślub młodej pary i koronacja Elżbiety.
Młodziutka królowa nie potrafiła sobie poradzić w nowym otoczeniu. Spotkała się z wielką wrogością teściowej, która zatruwała jej życie na każdym kroku, buntowała syna przeciw Elżbiecie i szykanowała na różne sposoby. Bona nienawidziła Elżbiety, jako przedstawicielki wrogiej dynastii Habsburgów, oraz jako drugiej królowej, z którą musiała dzielić się splendorem. Nienawidziła jej też jako kobiety, która zagrażała jej prawom do ukochanego jedynaka.
Zygmunt August był wobec młodej żony początkowo obojętny, a potem demonstracyjnie nieżyczliwy. Elżbieta, chociaż ładna i miła, była zupełnie nierozbudzona fizycznie, a 23-letni Zygmunt w sprawach miłosnych miał już duże doświadczenie. Wspólne pożycie całkowicie się nie układało. Zygmunt nie jadał z żoną posiłków, spał we własnej komnacie, najczęściej w ogóle Elżbiety nie widywał. Być może zrażała go choroba żony. Jedyną osobą w rodzinie szczerze życzliwą wobec młodej królowej był Zygmunt I. W swoim otoczeniu miała tylko cztery dworki, przywiezione z Austrii.
Gdy w Krakowie wybuchła zaraza, dwór musiał opuścić Wawel. Bona chciała rozdzielić małżonków i gdy zgodnie z życzeniem szlachty młody król wyjechał na Litwę, Bona zatrzymała jego żonę przy sobie. Zygmunt wprawdzie ubolewał z powodu losu ukochanej synowej, nie potrafił jednak przeciwstawić się własnej żonie. Łagodna Elżbieta nie potrafiła walczyć o swe prawa. Przebywając w Wilnie Zygmunt August zakochał się w pięknej Radziwiłłównie. Separacja małżonków niepokoiła rodziców Elżbiety i jej stryja, cesarza Karola V.
Gdy Zygmunt August przejął oficjalnie władzę na Litwie, Elżbieta wyjechała z nim do Wilna w 1544 rok. Tam król odnosił się do niej życzliwie, ale nadal z żoną nie żył i mieszkał osobno.
Elżbieta musiała wiedzieć o związku męża z Barbarą Radziwiłłówną. Jej stan zdrowia pogorszył się i tuż przed śmiercią miewała aż piętnaście napadów padaczki w ciągu dnia. Zmarła w wieku zaledwie dziewiętnastu lat w 1545 roku podczas nieobecności męża. Pochowana została 24 sierpnia 1545 roku w katedrze w Wilnie, obok króla Aleksandra Jagiellończyka.
W latach 1553-1572 trzecią żoną Zygmunta II Augusta była siostra Elżbiety - Katarzyna Habsburżanka.
Żródła:
"Małżeństwa królewskie - Jagiellonowie" - Jerzy Besala,
"Poczet królów i książąt polskich" - Marek Urbański,
"Poczet królowych i żon władców polskich" - Marek Urbański,
"Poczet polskich królowych i księżnych" - Zbigniew Satała,
"Poczet polskich królowych, księżnych i metres" - Zbigniew Satała,
"Polskie krolowe" - Edward Rudzki (tom. II).
Elżbieta Habsburżanka w "Poczet.com"