Jan Czyżowski [Jan Ligęza z Czyżowa] herbu Półkozic (urodzony w 1373 roku, zmarł między 19 a 25 maja 1458 roku)
Syn Michała Ligięzy z Bogumiłowic i Chmielowa Czyżowskiego herbu Półkozic, założyciela miasta Działoszyce, podstoli sandomierski i podsędek krakowski, chorąży sandomierski, kasztelana sandomierskiego i lubelskiego, sędziego ziemskiego krakowskiego.
Kasztelan sandomierski od 1433 roku, wojewoda sandomierski od 1435 roku, wojewoda krakowski od 1437 roku do 1438 roku, kasztelan krakowski od 1438 rok do 1458 rokuu, starosta krakowski od 1440 roku, starosta sandomierskie od 1431 roku do 1437 roku, pan oświęcimski w styczniu 1453 roku, regent Królewstwa Polskiego w Małopolsce i na Rusi z ramienia Władysława III Warneńczyka po jego wyjeździe na Węgry oraz w okresie bezkrólewia od 22 kwietnia 1440 roku do 25 czerwca 1447 roku.
Przed 1430 rokiem poślubił Jadwigę Leżeńskiej z Leżenic herbu Nałęcz (urodzona około 1400 roku, zmarła ?), córki Jana "Głowacz" Leżeńskiego herbu Nałęcz i Jadwigi z Graboszewa herbu Leliwa. Poślubił Barbarę Odrowąż ze Sprowy herbu Odrowąż (urodzona między 1410 a 1470 rokiem, zmarła w 1497 roku), córki Piotra Odrowąża ze Sprowy herbu Odrowąż.
Był m.in. właścicielem miasta Działoszyce, które po nim odziedziczyła jego żona Barbara. W 1437 roku od pierwszego właściciela włości wojsławickie (Wojsławice, Krasne, Krasne Stare, Surohow) Wronka z Wojsławic za 1200 grzywien kupił kasztelan krakowski Jan Ligęza z Czyżowa. Następnie przekazał on miasto swojemu zięciowi Jakubowi Zaklice Czyżowskiemu herbu Topór, które około 1440 roku lokuje na prawie magdeburskim.
Po Spytku objął tytuł wojewody sandomierskiego. Po objęciu tronu przez Kaziemierza Jagiellończyka był jednym z zaufanych króla. Reprezentował on stanowisko królewskie w trudnych rokowaniach z Zakonem Krzyżackim w Łasinie na początku wojny trzynastoletniej w 1455 roku. W 1458 roku musiał ustąpić z kasztelanii krakowskiej. Rok później zmarł. Nie zostawił męskiego potomka, więc wszystkie dobra odziedziczyła jego jedyna córka Agnieszka Ligęza Czyżowska.
W czasie pobytu króla na Węgrzech w 1448 roku odebrał hołd od hospodara wołoskiego Petryłły. Trzy lata później dowodził zbrojną wyprawą przeciw zbuntowanemu Bohdanowi, hospodarowi wołoskiemu usuwając go z tronu. Na jego miejsce osadził Piotra, syna Eliasza, przychylnego Polsce. Po objęciu tronu przez Kazimierza Jagiellończyka był jednym z zaufanych króla.
Doprowadził do małżeństwa króla Kazimierza Jagiellończyka z Elżbietą Rakuszanką. Reprezentował on stanowisko królewskie w trudnych rokowaniach z Zakonem Krzyżackim w Łasinie na początku wojny trzynastoletniej w 1455 roku. Król wyjeżdżając na Litwę 1456 roku powierzył Janowi obronę ziemi krakowskiej.
Jako stronnik kardynała Oleśnickiego, popierał jego działania.
W 1458 roku musiał ustąpić z kasztelanii krakowskiej. Rok później zmarł.
31 grudnia 1435 roku podpisał akt pokoju w Brześciu Kujawskim.
Potomstwo z drugiego małżeństwa z Barbarą Odrowąż ze Sprowy, miał dwoje dzieci:
Agnieszka "Jagienka" Ligęza z Czyżowa herbu Półkozic (zmarła w 1468 roku), żona: Jana Zakliki z Międzygórza herbu Topór, po nich potomstwo: "Zaklika Czyżowscy" lub "Zaklika z Czyżowa",
Jan Ligęza z Czyżowa herbu Półkozic (urodzony między 1405 a 1465 roku, zmarł 3 stycznia 1475 roku), zmarł bezpotomnie.
Żródła:
Jan Czyżowski w "Wikipedii"
Jan Ligęza Czyżowski z Czyżowa h. Półkozic w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Jan Ligęza z Czyżowa w "Rodovid" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
"HERBARZ POLSKI; Tom IV; CZĘŚĆ I. WIADOMOŚCI HISTORYCZNO - GENEALOGICZNE O RODACH SZLACHECKICH" - UŁOŻYŁ I WYDAŁ: Adam Boniecki; WYDALI: ADAM BONIECKI I POZOSTAŁA RODZINA; WARSZAWA; Skład główny Gebethner i Wolff w Warszawie; G. Gebethner i Sp. w Krakowie; 1901.
14-01-2025