portret imaginacyjny Konrada II czerskiego z połowy XVII wieku w Kościele Świętej Trójcy w Błoniu
Konrad II Piast (urodzony około 1250 roku, zmarł w Czerwińsku, 23 czerwca lub 21 października 1294 roku) herb Syn Siemowita I Piasta, księcia czerskiego i płockiego i Perejesławy Rurykowiczównej, regentki Księstwa mazowieckiego, córki Daniela Romanowicza Rurykowicza, księcia halicko-włodzimierskiego, króla Halicza. Książę mazowiecki od 23 czerwiec 1262 roku do 1275 roku, książę czerski, ciechanowski, liwski, nurski, wiznański i zakroczymski od 1275 roku do 23 czerwca lub 21 października 1294 roku, wielki książę krakowski w 1282 roku i od 1285 roku do 3 maja 1285 roku, książę sandomierski od kwietnia 1289 roku do listopada 1289 roku. Najpóźniej w 1270 roku może około 14 lipca 1271 roku poślubił Jadwigę Piastównę (urodzona przed 1259 roku, zmarła po 1280 roku), córkę Boleslawa II "Łysego" Piasta, księcia śląskiego legnickiego, wielkiego ksiecia krakowskiego i Jadwigi Welf, córki Henryka I Welfa, ksiecia Anhaltu. Był pierworodnym synem księcia mazowieckiego, Siemowita I i Perejastawy, córki księcia halicko-włodzimierskiego, Daniela. Na kartach historii Konrad po raz pierwszy pojawia się w 1262 roku w związku ze sprawą napadu na Mazowsze przez silny litewski zagon pod dowództwem Trojnata. 23 czerwca 1262 roku Konrad II Czerski przebywał wraz z rodzicami w Jazdowie (obecnie dzielnica Warszawy - Ujazdów). W tym czasie gród ten w wyniku zdrady, której dopuścił się dworzanin Goszcz, zdobyty został przez Litwinów. W konsekwencji Konrad II dostał się do litewskiej niewoli, a jego ojciec Siemowit I został zamordowany. Dotychczasowy władca mazowiecki zginął wówczas, według różnych wersji, w zamieszaniu bitewnym lub zamordowany został przez napastników, podczas gdy Konrad znalazł się na całe dwa lata w litewskiej niewoli. W związku ze śmiercią Ziemowita w 1264 roku, na czas niewoli Konrada i małoletniości jego młodszego brata Bolesława II władzę na Mazowszu objęła regencja kierowana przez księcia wielkopolskiego Bolesława "Pobożnego" i matkę książąt mazowieckich - Perejesławę. Najpóźniej w 1264 roku Konrad II Czerski dzięki staraniom jego matki Perejesławy uwolniony został z litewskiej niewoli. Udało się to zapewne dzięki zmianie władcy na tronie północnego sąsiada. Samodzielne rządy na Mazowszu Konrad objął dopiero w jakiś czas po powrocie z litewskiej niewoli, zapewne po osiągnięciu szesnastego roku życia i zdołała opanować trudną sytuację wewnętrzną, wytworzoną przez tragiczny zgon ojca Konrada. W polityce zagranicznej Konrad II oparł się z początku na kontynuacji linii rządów ojca, rozpoczynając ścisłą współpracę z księciem krakowskim Bolesławem V "Wstydliwym", księciem sieradzkim Leszkiem "Czarnym" i księciem wielkopolskim Bolesławem "Pobożnym", angażując się po stronie węgierskiej w wielki europejski konflikt pomiędzy Czechami a Węgrami dotyczący spadku po austriackich Babenbergach. W 1271 roku wziął udział m.in. w wyprawie prowęgierskiej koalicji przeciwko księciu wrocławskiemu Henrykowi IV "Probusowi", by uniemożliwić mu przeprowadzenie akcji udzielenia pomocy królowi czeskiemu Przemysłowi Ottokarowi II. Podobne znaczenie miała również wyprawa prewencyjna dwa lata później skierowana przeciwko księciu opolskiemu Władysławowi, który przy okazji konfliktu czesko-węgierskiego chciał osiągnąć swoje własne cele - zdobycie tronu krakowskiego - na szczęście jednak dla Bolesława "Wstydliwego" bez rezultatu. W 1275 roku za pełnoletniego uznany został brat Konrada - Bolesław II, co zmusiło pierworodnego syna Ziemowita do wydzielenia mu własnej dzielnicy - zachodnią część Mazowsza z Rawą, Sochaczewem i Płockiem. Konrad II zadowolił się wtedy Mazowszem Czerskim. Dokonany podział nie satysfakcjonował Bolesława, co spowodowało między braćmi długotrwały konflikt nie przynoszący żadnej ze stron realnej korzyści, a powodujący tylko znaczne zniszczenie dużych połaci Mazowsza. Młodszy syn Siemowita uznał jednak podział ojcowskiego dziedzictwa za niesprawiedliwy, otwierając właśnie od połowy lat siedemdziesiątych początek konfliktu między braćmi: konfliktu, który wypełniał dalsze lata panowania obu książąt. W tym uporczywym sporze Konrad korzystał z pomocy swego ruskiego sojusznika, księcia włodzimierskiego, Włodzimierza, zaś sprzymierzeńcami Bolesława II byli: wspomniany Leszek "Czarny"; od 1279 roku książę litewski, Trojden; a od 1285 roku również jego przyrodni brat, książę brzesko-kujawski Władysław "Łokietek". Konflikt przybrał na sile po śmierci Bolesława "Wstydliwego" 7 grudnia 1279 roku i objęciu tronu krakowskiego przez Leszka "Czarnego". Wybór ten spowodował rozgoryczenie Konrada, liczącego na przejęcie schedy po Wstydliwym z racji wielokrotnego udzielania zbrojnej pomocy zmarłemu władcy. Nie chcąc pogodzić się z objęciem władzy w Krakowie przez Leszka, książę mazowiecki - wykorzystując poparcie opozycji małopolskiej, nieprzychylnej spadkobiercy Wstydliwego, na której czele stał biskup krakowski, Paweł z Przemankowa - w 1282 roku podjął próbę obalenia rządów Leszka "Czarnego". Zakończyła się ona niepowodzeniem, mimo przejściowego opanowania Sandomierza. Wojna domowa na Mazowszu uniemożliwiła Konradowi zgłoszenie pretensji do spadku małopolskiego, pomimo to książę czerski postanowił nie rezygnować nawiązując szerokie kontakty z opozycją przeciwko władzy Leszka II w Krakowie i Sandomierzu. Podczas starań o opanowanie Krakowa na ziemie Konrada uderzył Bolesław II posiłkowany przez Litwinów. W roku następnym książę wspierany przez wojska ruskie uderzył w odwecie na dzielnicę brata. W latach 1283-1288 jeszcze trzykrotnie ponawiał łupieżcze najazdy na ziemie Bolesława II. Gdy w 1285 roku wybuchł bunt rycerstwa ziemi sandomierskiej przeciw Leszkowi Czarnemu, przywódcy rebelii (z wojewodą sandomierskim, Ottonem z Żyrkowic z rodu Toporczyków, na czele) przywołali Konrada II do objęcia rządów w Krakowie. Rewolta objęła niemal całą Małopolskę, a Leszek pośpiesznie udał się na Węgry po zbrojną pomoc do walki z buntownikami. Konrad przyjął ofertę i na czele rycerstwa mazowieckiego opanował Kraków, jednak nie zdobył zamku wawelskiego, bronionego przez krakowskich mieszczan. 3 maja 1285 roku doszło do walnej bitwy pod Bogucicami koło Bochni, w której Leszek wraz z węgierskimi oddziałami posiłkowymi pokonał Konrada i buntowników, a następnie zmusił go do wycofania się z Małopolski. Rok później Leszek dokonał odwetowej wyprawy na Mazowsze, która przyniosła ziemiom Konrada spore straty, ale na skutek pojawienia się epidemii w szeregach wojsk małopolskich nie przyniosła Leszkowi powodzenia. Okazja do zbrojnego wystąpienia przydarzyła się już w 1282 roku. Wyprawa zorganizowana przez Konrada zakończyła się jednak pełnym niepowodzeniem, choć wojskom mazowieckim udało się zająć przejściowo Radom i Sandomierz. O wiele lepiej Konrad do wystąpienia był przygotowany w 1285 roku, kiedy akcję wojsk władcy Czerska wsparli w Małopolsce buntownicy skupieni wokół możnego rodu Toporczyków. Do decydującego starcia doszło 3 maja 1285 roku w bitwie pod Bogucicami niedaleko Krakowa, gdzie oddziały Konrada doznały druzgocącej klęski, zaś sam władca ratował się ucieczką do Czerska. Śmierć 30 września 1288 roku Leszka II "Czarnego" otworzyła przed Konradem II nowe możliwości i ponowną szansę na objęcie krakowskiego tronu. Tym razem, w przeciwieństwie do sytuacji z 1279 roku Konrad II, który przebywał właśnie na Rusi u swojego sojusznika Włodzimierza Halickiego, zareagował błyskawicznie i z pomocą Rusinów wtargnął do Małopolski usiłując zdobyć ją dla siebie. Niestety wśród możnych dzielnicy małopolskiej o wiele bardziej ceniono kandydatury: księcia wrocławskiego - Henryka IV "Probusa" i rodzonego brata Konrada - Bolesława II Płockiego. Niemniej Konrad II nie rezygnował i kiedy w 1289 roku zwycięstwo zaczęło coraz bardziej przechylać się na stronę Piasta Śląskiego, zawarł on układ z Bolesławem. Poparcie biskupa krakowskiego, Pawła z Przemankowa, oraz możnych małopolskich uzyskał brat, Bolesław, którego głównym rywalem do objęcia władzy w Krakowie był książę Wrocławia, Henryk IV "Probus". Konrad, który w momencie śmierci Leszka przebywał na Rusi, przybył do Małopolski na czele posiłków ruskich, dowodzonych przez księcia łuckiego, Mścisława. Podjął wprawdzie starania o zajęcie Krakowa, ale nie znajdując poparcia wśród Małopolan, zdecydował się poprzeć brata. W tym czasie krakowski gród został opanowany przez Probusa, jednak książę wrocławski po jego zdobyciu powrócił na Śląsk. Nie tracąc nadziei na zdobycie Małopolski, Bolesław II 26 lutego 1289 roku pod Siewierzem pokonał wojska książąt śląskich - sojuszników Probusa (m.in. Przemka ścinawskiego i Bolesława I opolskiego), którzy na początku lutego podjęli wyprawę mającą ugruntować władzę księcia wrocławskiego w ziemi krakowskiej. Po bitwie o Kraków (bez zamku wawelskiego) został opanowany przez Bolesława. W kwietniu 1289 roku Konrad II Czerski, za pozwoleniem Bolesława II Mazowieckiego i Władysława "Łokietka" zajął Ziemię Sandomierską. Wsparcia udzielił mu Mścisław, syn Daniela Halickiego. Tym samym zakończyła się wojna pomiędzy Siemomysłowicami. Zwycięski książę latem 1289 roku zawarł układ z Konradem, oddając mu w zamian za pomoc zbrojną i rezygnację z jego roszczeń do Krakowa ziemię sandomierską, kończąc tym samym długoletni konflikt rodzinny. Krok ten wywołał jednak oburzenie możnych małopolskich, którzy odtąd zaczęli popierać Władysława "Łokietka", dotychczasowego sojusznika księcia płockiego. Rządy Konrada w ziemi sandomierskiej zakończyły się już w listopadzie 1289 roku, po czym wrócił on na Mazowsze. Dokładnej treści zawartego wówczas zawieszenia broni nie znamy, choć możemy przypuszczać, że Bolesław II w zamian za rezygnację Konrada z Krakowa, pogodził się z podziałem ojcowizny, dokonanym w 1275 roku oraz zgodził się na jego panowanie w Sandomierszczyźnie. Niestety układ już niebawem okazał się fikcją, gdyż Bolesław z nieznanych przyczyn latem 1289 roku zrezygnował pomimo zwycięstwa w bitwie pod Siewierzem z ubiegania się o tron krakowski, zaś Konrad w listopadzie 1289 roku został wyparty z Sandomierza przez przyrodniego brata Leszka II "Czarnego", Władysława I "Łokietka", który wystąpił z własnymi pretensjami do małopolskiego spadku. Wydarzenia z 1289 roku zbliżyły do siebie Konrada II Czerskiego i Bolesława II Mazowieckiego. Zaprzestali wzajemnych walk i waśni oraz weszli w skład obozu czeskiego, wzmacniając małżeństwami sojusz z Wacławem II. Wydarzenia w Małopolsce były już ostatnim przejawem aktywności politycznej Konrada II. Książę czerski zmarł 23 czerwca lub 21 października 1294 roku na terenie opactwa kanoników regularnych w Czerwińsku. Spoczął w kościele dominikańskim w Warce lub (według przekazu Jana Długosza) w kościele kanoników regularnych w Czerwińsku pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, który sam ufundował, przekazując dziedzictwo po sobie bratu Bolesławowi II, z którym całe życie walczył. Przed 1270 roku Konrad poślubił Jadwigę, córkę księcia legnickiego Bolesława II "Rogatki", z którą miał jednie córkę.11-03-2024
28-12-2023
24-06-2021
31-12-2019