Krystyna Eberhardyna Hohenzollern (urodzona na zamku w Bayreuth, 29 grudnia 1671 roku, zmarła w Pretsch, 5 września 1727 roku) herb
Córka Krystiana Ernesta Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego na Bayreuth i Zofii Luizy, córki Eberharda, księcia wirtemberskiego.
Nie koronowana na królową Polski, gdyż Krystyna Eberhardyna nie przeszła na katolicyzm, tak jak jej mąż a później syn, August III.
20 stycznia 1693 roku na zamku w Bayreuth poślubiła Augusta II "Mocnego" Wettina (urodzony w Dreźnie, 12 maja 1670 roku, zmarł w Warszawie, 1 luty 1733 roku), księcia-elektora Saksonii, króla Polski i wielkiego księcia Litwy.
Była wychowywana w bardzo religijnej atmosferze. Rodzice wpajali jej przywiązanie do luteranizmu i niechęć do "papistów". Od dzieciństwa wyróżniała się powagą i głęboko wpojonymi zasadami moralnymi. Była bardzo ładna. "Białość płci, złote włosy dodawały jej piękności. Twarz i osoba miały w sobie osobliwą grację, a do tego skromność i rozum gładkość przychęcały do siebie".
Podobno Krystyna i August zakochali się w sobie od pierwszego wejrzenia. Matka była temu małżeństwu zdecydowanie przeciwna, uważała Augusta za niestałego w uczuciach. Jednak, gdy inne plany małżeńskie rozwiały się, wyraziła zgodę. Ślub odbył się w 1693 roku. Panna młoda miała 21 lat, a pan młody 23. Małżonkowie wyruszyli do Saksonii. W czasie drogi August odłączył się od orszaku, zgromadził panie lekkich obyczajów i na czele takiego orszaku wjechał konno do piwnicy ratuszowej w Norymberdze, gdzie strzałami z pistoletu gasił świece.
Wkrótce po ślubie August wyruszył na wojnę i w podróż do Włoch. Już wtedy miłość do młodej żony zaczynała mu mijać. W 1694 roku zmarł brat Augusta, elektor saski i Krystyna została elektorową. August wrócił z Włoch z faworytą - Aurorą von Konigsmark. Była ona piękną i mądrą kobietą. Postarała się pozyskać sympatię matki i żony kochanka i była przez nie tolerowana. Wkrótce wybuchł skandal, bowiem żona i kochanka jednocześnie zaszły w ciążę i urodziły Augustowi synów. Był to następca tronu, Fryderyk August, oraz Maurycy zwany później Saskim, o którego karierę ojciec również zadbał.
Aurora usunęła się z życia dworskiego, a Krystyna, otrzymawszy od męża pałac w Pretsch, zajęła się wychowaniem synka. Wydawała się, przynajmniej z pozoru, zadowolona z życia. Tymczasem August znalazł sobie nową faworytę, hrabiankę Lamberg, Esterle. Obwoził ją potem po Polsce niczym małżonkę. Wywołało to ogromne oburzenie szlachty. August potem jeszcze wielokrotnie zdradzał żonę. Krystyna nie próbowała z tym walczyć, zresztą większość swego małżeństwa żyli osobno.
Wybór Augusta II na króla polskiego i jego obietnica przejścia na katolicyzm (złożona także w imieniu żony i syna) wywołało przerażenie Krystyny Eberhardyny. Był to silny cios w jej i wszystkich Sasów uczucia religijne. Krystyna Eberhardyna nie zgodziła się porzucić swej religii. Swym oporem postawiła się na czele saskiej opozycji nie tylko religijnej, ale i politycznej. Nie podejmowała jednak żadnych działań przeciw królowi.
Krystyna Eberhardyna nie interesowała się zresztą polityką i wszelka aktywność polityczna była jej obca. Jednak była postrzegana jako nieszczęśliwa matka, obrończyni luteranizmu, ofiara rozpustego męża. Stałą się symbolem dla antykrólewskiej opozycji. Widząc upór żony, August II przestał nalegać na jej konwersję i zezwolił jej zostać w Saksonii. Pozbawił ją jednak wpływu na syna, oddając go pod wyłączną opiekę babki, Anny Zofii.
Był to faktyczny koniec związku między Augustem II i Krystyną Eberhardyną. August II nie przestał jednak odnosić się do niej z szacunkiem. Gdy tylko przebywał w Dreźnie, zawsze spotykał się z żoną. Konflikt między nimi miał głównie podłoże religijne. Krystyna była przeciwna narzuconej przez króla próbie zmiany wiary ich syna. August II wymógł na niej i na matce, nie mieszanie się do akcji politycznych. Od tego momentu mógł poprzez jezuickich wysłanników wpływać na syna, który ostatecznie, w wieku 16 lat, przeszedł na katolicyzm (1712 rok).
Matka, początkowo zrozpaczona pogodziła się z tym faktem. Królowa nie widziała syna przez osiem lat. Przy boku syna, katolika, miała teraz synową, katolicką arcyksiężniczkę. Maria Józefa zajęła teraz pierwsze miejsce przy dworze w Dreźnie. Krystyna utraciła możliwość porozumienia się z synem, nie odgrywała też żadnej roli w życiu swoich wnuków. W 1727 roku Krystyna spotkała się po raz ostatni z mężem.
Krystyna Eberhardyna zmarła w 1727 roku. W bardzo skromnej ceremonii pogrzebowej uczestniczył tylko przedstawiciel dworu królewskiego. Ani mąż, ani syn nie byli obecni. Pochówek jedynej luteranki w katolickiej rodzinie nastręczał wiele kłopotów. Krystyna pochowana została 6 września 1727 roku w kościele luterańskim w Pretsch.
Żródła:
"Małżeństwa królewskie - królowie elekcyjni" - Jerzy Besala,
"Poczet królów i książąt polskich" - Marek Urbański,
"Poczet królowych i żon władców polskich" - Marek Urbański,
"Poczet polskich królowych i księżnych" - Zbigniew Satała,
"Poczet polskich królowych, księżnych i metres" - Zbigniew Satała,
"Polskie krolowe" - Edward Rudzki (tom. II).
Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna w "Poczet.com"
"HOHENZOLLERNOWIE XV-XIX w. - ELEKTORZY BRANDENBURSCY"- autor: Przemysław Jaworski - 2018
27-12-2019