Michał Iwanowicz Czertkow (urodzony w Sankt Petersburgu, 2 [14] sierpnia 1829 roku, zmarł w Paryżu, 19 października 1905 roku)
Syn Iwana Dmitrijewicza Czertkowa i baronowej Heleny Grigorijewne Stroganow, córki Grigora Aleksandrowicza hrabiego Stroganow, szabelana, członka Rady Państwa.
Rosyjski generał kawalerii od 1883 roku, generał-adiutant od 1869 roku, generał-gubernator woroneżski od 12 kwietnia 1861 roku do stycznia 1864 roku, gubernator wojskowy Wołynia od 8 stycznia 1864 roku do 5 maja 1866 roku, gubernator generalny na Litwie i regionu północno-zachodniego (Wilna, Kowna, Grodna, Mińska, Mochylowa i Witebska) od 5 września 1867 roku do 2 marca 1868 roku, generał-porucznik i ataman Armii Kozackiej Dońskiej od 2 marca 1868 roku do 13 września 1877 roku, tymczasowy generalny gubernator Kijowa, Podolska i Wołynia od 13 września 1877 roku do 13 stycznia 1881 roku, członk Rady Państwa od 13 stycznia 1881 roku, generał-gubernator warszawski od 24 marca 1901 roku do 19 lutego 1905 roku.
Około 1864 roku poślubił Olgę Iwanowną Gulkiewicz-Glebowską (urodzona w 1840 roku, zmarła w 1912 roku).
Od grudnia 1851 roku był porucznikiem wojsk carskich, od stycznia 1854 roku oficerem ordynansowy komendanta Korpusu Gwardii Grenadierów. Od kwietnia 1854 roku był sztabs-rotmistrzem. Brał udział w wojnie krymskiej. Od sierpnia 1856 roku był kapitanem. Od 1857 roku został dowódcą batalionu w Wileńskim Pułku Piechoty.
Na początku gwałtownej i pełnej nadziei rewolucji 1905 roku z urzędu generalnego gubernatora zrezygnował Michaił Iwanowicz Czertkow. Przerażony szybko rozwijającymi się wydarzeniami, ciężko chory (zmarł w tym samym roku, w którym odszedł z urzędu), marzył tylko o tym, by jeszcze raz zobaczyć położony w Kahanłyku na Ukrainie swój ukochany majątek. Jeździł tam zresztą od wielu lat, i to tak często, jak było to tylko możliwe.
Czertkow gnany panicznym strachem nie tylko przed rewolucją, także jej zwiastunami, w Warszawie przecież mnożyły się zamachy na carskich dygnitarzy, niechętnie opuszczał swoją siedzibę i tym razem także "uciekł z historii".
Chodzenie po ulicach przedrewolucyjnej Warszawy nie było bezpieczne. Bojowcy Frakcji Rewolucyjnej Polskiej Partii Socjalistycznej - Stefan Okrzeja i Bronisław Żukowski - zaczaili się także na Czertkowa. Pełniąc tak wysoki urząd, miał grzechów co nie miara. Miejscem zamachu na gubernatora miał być dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, z którego jak z pułapki wymknął się Czertkow. Może w ostatnim momencie zmienił plany i wsiadł do innego pociągu, może zamachowców zmyliła ochrona, a może gubernator odwołał swój wyjazd? Faktem jest, że to zdarzenie przyspieszyło decyzję Czertkowa o rozstaniu z urzędem. Wyjazd na stałe do Kahanłyku stawał się realny.
Był odznaczony:
Orderem Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (1898),
Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (1872),
Orderem Orła Białego (1870),
Orderem Świętego Jerzego IV klasy z Mieczami (1859),
Orderem Świętego Włodzimierza I, II i IV klasy,
Orderem Świętej Anny I, II i III klasy,
Orderem Świętego Stanisława I klasy (1863).
Poślubił Olgę Iwanowną Gulkewicz-Glebowskają, żydowskiego pochodzenia, z pierwszego małżeństwa - żona emerytowanego kapitana sztabowego Andrieja Wasiljewicza Wierieszczagina (którego poślubiła swego męża w czerwcu 1857 roku w miejscowości Machnowka, powiat berdyczowski, gubernia wołyńska, gdzie wówczas pełnił on służbę); Dama Kawalerii Orderu Św. Katarzyna od Małego Krzyża. Według współczesnego była kobietą bardzo zabawną, a jednocześnie pozytywną pięknością. Będąc gubernatorem w Woroneżu Czertkow zakochał się w Oldze Iwanownej. Z pierwszego małżeństwa miała syna Wasilija i córkę Marię (żonę dyrektora wydziału policji S. G. Kowalenskiego); w drugiego małżeństwa miała dwie córki:
Elena Mikajłowna Czertkow (urodzona w 1865 roku, zmarł 12 lipca 1955 roku), żona: hrabiego Dmitrija Iwanowicza Tołstoja (urodzony 30 maja 1860 roku, zmarł 5 marca 1941 roku), dyrektora Ermitażu, głównego mistrza ceremonii dworu cesarskiego,
Tatyana Mikajłowna Czertkow (urodzona 16 kwietnia 1868 roku, zmarła 3 lipca 1944 roku), żona: księcia Nikołaja Nikołajweicza Gagarina (urodzony 20 sierpnia 1859 roku, zmarł 10 listopada 1918 roku), szambelana, generała porucznika.
Żródła:
"Namiestnicy Warszawy" - autor: Danuta Szmit-Zawierucha; Wydawnictwo ABRYS; Warszawa, 2009.
Michał Czertkow "w Wikipedii" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Mixail Ivanovich Chertkov w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
10-04-2025
08-01-2024