Wincenty Kot z Dębna herbu Doliwa (urodzony w Dębnie, około 1395 roku, zmarł w Gnieźnie, 14 sierpnia 1448 roku)
Syn Macieja Kota z Dębna herbu Doliwa, kasztelan nakielski i Katarzyny.
Arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski i Litwy, podkanclerzy koronny, kardynał z nadania antypapieża Feliksa V od 11 marca 1441 roku do 2 października 1447 roku, regent Królestwa Polskiego od 1444 roku do 1447 roku.
Syn Macieja z Dębna, kasztelana nakielskiego i Katarzyny, urodził się około 1395 roku w rodzinnym Dębnie nad Wartą.
Studia na uniwersytecie w Krakowie rozpoczął w 1413 roku, gdzie już w 1415 roku uzyskał stopień bakałarza, a w 1417 roku magistra artium. Przez krótki okres pozostawał profesorem tej uczelni.
W 1432 roku Władysław II Jagiełło wyznaczył go jako opiekuna dla swoich dzieci i z poparcia królewskiego otrzymał liczne prebendy kościelne.
Przed objęciem arcybiskupstwa gnieźnieńskiego sprawował wiele godności kościelnych. Od 1421 roku był kanonikiem poznańskim, od 1422 roku gnieźnieńskim, w 1426 roku został kanclerzem poznańskim, a kustodię gnieźnieńską uzyskał w 1432 roku, już wcześniej był plebanem w podgnieźnieńskim Witkowie, w latach 1424-1425 był oficjałem warszawskim, a w latach 1429-1430 wikariuszem in spiritualibus w Poznaniu.
Jego wiedza i umiejętności sprawiły, że król uczynił go również wychowawcą swoich synów - Władysława i Kazimierza. Dzięki poparciu biskupa Zbigniewa Oleśnickiego w 1434 roku został podkanclerzym i w kolejnym roku brał udział w rokowaniach z Zakonem i podpisaniu traktatu pokojowego w Brześciu Kujawskim w grudniu 1435 roku.
Po śmierci Prymasa Wojciecha Jastrzębca kapituła wybrała go na arcybiskupa gnieźnieńskiego, a jego dwunastoletni wychowanek, król Władysław III, nie oponował przeciw tej elekcji.
Wincenty jako arcybiskup najczęściej rezydował w Łowiczu, do Gniezna zjeżdżał jednak dość często i najdłużej przebywał tu zwłaszcza w okresie uroczystości św. Wojciecha.
W 1437 roku został arcybiskupem gnieźnieńskim. Zwalczał wpływy husytyzmu, popierając Zbigniewa Oleśnickiego, który pobił stronników husyckich w bitwie pod Grotnikami w 1439 roku. Poparł antypapieża Feliksa V i podczas konsystorza 11 marca 1441 roku z jego rąk otrzymał kapelusz kardynalski z tytułem kardynała prezbitera San Crisogono.
Mimo wpływów na dworze królewskim prymas nie brał udziału w rozmowach prowadzonych w marcu 1440 roku w Krakowie, a dotyczących sprawy objęcia tronu węgierskiego przez króla Władysława III. Część historyków uważa, że był on im przeciwny.
W czasie bezkrólewia po śmierci Władysława Warneńczyka wysunął za poparciem Oleśnickiego kandydaturę do tronu margrabiego brandenburskiego Fryderyka II. 3 marca 1446 roku na zjeździe w Piotrkowie ogłosił jednak wybór księcia mazowieckiego Bolesława IV na króla Polski. Aktywnie uczestnicząc w życiu politycznym Królestwa Polskiego, nie zaniedbywał działalności duszpasterskiej i przeprowadzał liczne wizytacje kanoniczne w archidiecezji oraz dążył do pomnażania majątku kościelnego.
25 czerwca 1447 roku koronował ostatecznie w katedrze na Wawelu Kazimierza Jagiellończyka. Uznając prawowitego papieża Mikołaja V, 2 października 1447 roku zwrócił mu nieprawnie nabyty kapelusz kardynalski.
Aktywnie uczestniczył w życiu politycznym królestwa za panowania Kazimierza Jagiellończyka i towarzyszył królowi w objeździe po Wielkopolsce i podejmował go w stolicy swojej archidiecezji. W 1440 roku zwołał swój pierwszy synod prowincjonalny do Łęczycy, a kolejne już w 1441 i 1442 roku.
Jeszcze w maju 1448 roku, mimo choroby, brał udział w zjeździe generalnym w Lublinie, gdzie przeciwstawiał się próbom zerwania unii z Litwą. W czerwcu przybył do Uniejowa i tu zmarł 14 sierpnia 1448 roku. Ciało Wincentego Kota sprowadzono do Gniezna i pochowano w katedrze 19 sierpnia.
Żródła:
Wincenty Kot w "POCZET PRYMASÓW POLSKI"
Wincenty Kot w "Hessische Biografie" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
18-07-2023