Wielkie Księstwo Krakowskie - oficjalna nazwa terytorium byłej Rzeczypospolitej Krakowskiej, po jej włączeniu w 1848 roku w skład zaboru austriackiego. Mylnie uznaje się, że Kraków wraz z okolicą należał do Królestwa Galicji i Lodomerii - de facto tak było, ale formalnie wraz z tym królestwem (Galicją i Lodomerią) oraz Księstwem Oświęcimskim i Zatorskim wspólnie tworzył jedną prowincję koronną - Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.

Wielkie Księstwo Krakowskie miało swój własny herb - białego orła na czerwonym tle z herbem miasta na piersi, lecz praktycznie nie był on w użyciu.

Odrębność tych ziem od reszty Galicji widoczna też była w tytulaturze cesarza austriackiego - obok "Króla Galicji i Lodomerii" tytułował się on "Wielkim Księciem Krakowa". Tytuł ten nosiło trzech monarchów: Ferdynand I, Franciszek Józef I oraz Karol I.

Wielkie Księstwo Krakowskie przestało istnieć wraz z Galicją po rozpadzie Austro-Węgier w 1918 roku.

W latach 1853-1854 dokonano reformy administracyjnej Galicji i Wielkiego Księstwa Krakowskiego. Efektem tej reformy był podział prowincji na powiaty. Wielkie Księstwo zostało początkowo podzielone na 3 powiaty: chrzanowski, krakowski i jaworznicki, a od 1860 roku podział zredukowano do 2 powiatów, chrzanowskiego i krakowskiego, włączając pow. jaworznicki do chrzanowskiego. W takim kształcie administracyjnym Wielkie Księstwo przetrwało do 1918 roku. Początkowo prowincja miała 4 miasta: Kraków, Chrzanów, Trzebinia od 1817 roku i Nowa Góra. W 1901 roku również Jaworzno uzyskało prawa miejskie.

Po włączeniu ziem Wolnego Miasta Krakowa do Austrii i utworzeniu Wielkiego Księstwa Krakowskiego nastąpił okres stagnacji gospodarczej dotąd dobrze rozwijającego się regionu. Sytuacja została spowodowana wydarzeniami politycznymi niosącymi za sobą zmianę granic, a co za tym szło włączenie terytorium byłego Wolnego Miasta do austriackiego obszaru celnego. Nowo utworzone Wielkie Ks. Krakowskie nie stanowiło już odrębnego bytu państwowego jak Wolne Miasto Kraków, lecz było politycznie częścią Austrii.


Żródła:

Wielkie Księstwo Krakowskie "w Wikipedii"