herb Sulima
pierwotna forma herbu
inne warianty herbu podstawowego
Inna nazwa: Sulimita, Oporów Blazon: tarcza wszerz na dwie części podzielona, na wierzchniej dzielnicy pół Orła czarnego, w żółtem polu, z skrzydłami rozciągnionemi, z pyskiem w lewą stronę tarczy obróconym, w spodniej zaś trzy kamienie w czerwonem polu, na hełmie z korony pół Orła czarnego, takiego jak na tarczy. w polu czerwonym pod głowicą srebrną, w której orłek wyskakujący czarny, trzy kamienie złote w roztrój. Hełm z labrami z pokryciem z prawej srebrnym a z lewej czerwonym, a podbiciem zapewne czarnym. Klejnot: orłek wyskakujący czarny. Opis współczesny, stworzony z uwzględnieniem zasad blazonowania zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego: w pas, w polu złotym pół orła czarnego, w polu czerwonym, trzy kamienie złote. Klejnot: pół orła czarnego. Labry: Czerwone, podbite złotem. Na godło herbu Sulima składały się więc dwa charakterystyczne elementy: w górnym polu - połowa czarnego orła, oraz figury heraldyczne zwane kamieniami lub diamentami - (prezentowane graficznie jako kwadratowe lub prostokątne diamenty w złotej oprawie czteropunktowej) - położone w dolnym polu. Polski herb szlachecki, noszący zawołanie Sulima. Herbowni: Arczyński, Bartoszewski, Baytel, Bodywił, Borkowski, Botwit, Bratoszewski, Brzośniewski, Buchler, Budwił, Budzisławski, Cellari, Chabinowski, Charbinowski, Chawłowski, Chodowski, Chrzczonowski, Czarnokruk, Czarny, Dawilowicz, Dawiłowicz, Dejm, Dejma, Deyma, Dzierzański, Dzierżański, Fabisiewicz, Farurej, Gajewski, Gamrat, Garbolewski, Garbowski, Gocłowski, Godwadowski, Gomulicki, Gosłubski, Goślubski, Gottowt, Gotund, Gotundowicz, Gotuntowicz, Gralewski, Grocholiński, Gryźżewski, Gryżewski, Hamszej, Henszel, Holstein, Horbatowski, Hrycałowicz, Jacimirski, Jacuński, Jacymierski, Jacymirski, Jaryczewski, Jaryczowski, Jaśkiewicz, Kamiński, Kielecki, Kiernowski, Kilarski, Kilewski, Kiliński, Konoplicki, Konracki, Konrade de, Konrady, Kot, Kropiński, Kusczyna, Leski, Lipstowski, Ławecki, Łazarew, Łyczko, Mazowita, Mentoński, Miedzianowski, Miloński, Miłoński, Miłowski, Mormuzowski, Niemętowski, Obidowski, Ogrodzieński, Ogrodziński, Oporowski, Opporowski, Opulski, Oziembłowski, Oziębłowski, Pągowski, Pęgowski, Pieczymucha, Piepol, Pipa, Pleszewski, Popiel, Przejuski, Przejuszyn, Przeuski, Przyborowski, Przybyłowicz, Przygodziński, Przyłoski, Przyłuski, Radziwiłłowicz, Radziwiłowicz, Radziwonowicz, Rogaczewski, Rokoszek, Romka, Ryczgorski, Rymidowicz, Samojłowicz, Samujło, Sawicz, Służowski, Srobski, Strawiński, Stromski, Strumski, Strzeż, Suligowski, Sulikowski, Sulima, Sulkowski, Sułkowski (hrabia, książę), Szajowski, Szantyc, Szantyr, Szawłowski, Szklarzewski, Szrobski, Szropski, Szrzobski, Szulczewski, Trzciński, Ulanowicz, Ulanowski, Ullanowicz, Ułanowicz, Ułanowski, Uziembło, Uziębło, Wąsowicz, Wierszowt, Włodek, Włodkowicz, Zabłocki, Zabokrzecki, Zabokrzycki, Zadarnowski, Zalajewicz, Zawisza, Ziemecki, Żabokrzecki. Najwcześniejsze wzmianki: Pierwsze zachowane w źródłach przedstawienia herbu Sulima znalazły się na odciskach trzech woskowych pieczęci przywieszonych do dokumentów z 1352 roku oraz z około 1360 roku. Ich właścicielami byli duchowny krakowski - kustosz kolegiaty św. Michała na zamku - Franciszek oraz świecki dostojnik - podsędek krakowski Andrzej z Wawrowic. Warto wspomnieć, że zarówno na wcześniejszej jak i późniejszej pieczęci, herb był jednopolowy, pozbawiony labrów i klejnotu. Nie są także znane barwy herbu Sulima z tego okresu. Spośród kilku wizerunków pieczętnych z XIV wieku, na wzmiankę zasługuje pieczęć Stanisława Gamrata z Klimontowa przyłożona pod aktem unii w Horodle w 1413 roku. Sulimczyk ten przyjął do swego herbu litewską rodzinę niejakiego Rodywiła czyli Radziwiła. Nie chodzi tu jednak o protoplastę słynnej później litewskiej rodziny magnackiej herbu Trąby. Mniej więcej w tym samym czasie Sulimę godnie prezentował Zawisza Czarny z Garbowa. Walcząc z Turkami i pełniąc różne misje u boku króla Zygmunta Luksemburskiego, być może w nawiązaniu do godła władców Niemiec, nadał on połowie orła w swym herbie barwę czarną. Z postacią Zawiszy wiąże się też pierwsze barwne ujęcie herbu Sulima w tej kolorystyce. Trafiło ono około 1415 roku do Księgi brackiej św. Krzysztofa na Arlbergu w Tyrolu (jako zadośćuczynienie za datek na rzecz tego bractwa, roztaczającego opiekę nad podróżnikami przekraczającymi Alpy). Oprócz wspomnianej barwy orła, jego oręż był srebrny, podobnie jak pole górne. Orzeł miał dodatkowo przepaskę srebrną. Pole dolne było czerwone, kamienie złote w układzie 2 i 1. Pojawiły się też nowe elementy - labry i klejnot - powtórzenie godła z górnego pola. Można przypuszczać, że zachodni ilustrator wzorował się na orłach śląskich (przepaska i barwa), niemieckich (barwa) oraz polskim (barwa pola). Nie wiadomo czy labry i klejnot były dodatkiem pochodzącym od samego Zawiszy czy od ilustratora. W ciągu XV stulecia wygląd herbu Sulima uwieczniły trzy zachodnioeuropejskie role herbowe. Najbardziej znana z nich to burgundzki herbarz Złotego Runa autorstwa Jana de Saint Remy z około 1435 roku. Herbarz ten powtarza schemat barwny znany z Księgi Brackiej, jednak górne pole jest stylizowane tak, że bardziej przypomina głowicę. Herbarz nie przytacza klejnotu. Kolejne zachodnie herbarze Codex Bergshammar i Armorial Lycenich z lat dwudziestych-trzydziestych XV wieku, publikują podobny wizerunek, również stylizując górne pole na głowicę. Równocześnie w kraju, wizerunki Sulimy miały w tym czasie już wyraźny podział na dwa pola. Przykładem są tu pieczęcie Władysława z Oporowa, biskupa wrocławskiego w latach 1435-1441. Wizerunki tak stylizowane zachowały się też na zamku w Oporowie. Ciekawy wariant wyglądu pochodzi z dekoracji relikwiarza św. Barbary z lat 1484-1493. Tarcza, obok ustalonego już podziału, ma dodatkowy element w postaci bordiury, godło zaś jest czerwone, a pole - złote. Kolejne elementy pełnego herbu, obok labrów i klejnotu, pojawił się na dzwonie z Dmosina, datowanego na 1500 rok, z fundacji członka rodziny Oporowskich. Warto dodać, że jest to pierwsze przedstawienie Sulimy z labrami i klejnotem w Polsce. Dodatkowo, na hełmie znajdowała się korona szlachecka. Pierwsze przedstawienie Sulimy z górnym polem złotym pochodzi z portretu Piotra Gamrata z lat 1541-1545. Tutaj jednak, górne pole bardziej przypomina głowicę. Podział dwupolowy i złote górne pole podaje natomiast tzw. Herbarz Arsenalski z około 1535-55. Dodatkowo, kamienie są całe srebrne. Wprawdzie srebrna tynktura górnego pola pojawia się jeszcze w XVI wieku, ale można przyjąć, że tynktura złota stała się wtedy dominująca. Dużo w tym zasługi nowego kompendium wiedzy heraldycznej z 1584 roku - Herbów rycerstwa polskiego Bartosza Paprockiego. Przedstawia on wizerunek herbu pełny, nie identyfikuje jednak barw kamieni. Ponadto, za sprawą błędu rytownika, orzeł w klejnocie i godle jest zwrócony w lewo, co powielano w późniejszych czasach. Herb ten spotykamy ponadto na kilku gotyckich płytach nagrobnych, m.in. w Gnieźnie i Kole, jako detal architektoniczny kilku kościołów i zamku w Oporowie koło Kutna, także jako symbol fundatorów rozmaitych precjozów kościelnych - drogocennego kielicha, księgi. Schyłek XIV wieku przyniósł pierwszą wzmiankę pisaną o herbie Sulima. W 1397 roku nazwa rodu i herbu pojawiła się w księgach sądowych województwa łęczyckiego (zapis de cleynodio Sulima). Z tego samego roku pochodzi pierwsza wzmianka o rodzie Sulimów w księgach sądowych konińskich. Odtąd wielokrotnie przewijała się w rozmaitych zapiskach heraldycznych, czasem wraz z lakonicznym opisem herbu po łacinie lub po polsku, np. pol horla a trzi kamene z 1423 roku, orzel ze trzema kamienioma z 1568 rok lub trzy kamienie y pul orla v czarnym polu z 1580 roku. Na szczególną uwagę zasługuje niewyjaśniona dotąd wzmianka o czarnym polu. Być może chodzi tu o bliżej niesprecyzowaną odmianę. Opis herbu Sulima znalazł się też w pierwszym polskim herbarzu - Klejnotach przypisywanych Janowi Długoszowi z lat 60-tych XV stulecia. Co ciekawe, Długosz opisuje herb bez podziału pola. Możliwe, że po prostu pominął ten szczegół opisu, lub opierał się na starszych wizerunkach. Najwcześniejsza wzmianka o proklamie, identycznej z nazwą herbu, pochodzi z 1424 roku. Najwcześniejsze lokalne źródło heraldyczne wymieniające herb to datowane na lata 1464-1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae polskiego historyka Jana Długosza, który wywodził go z terenu Niemiec. Zapisuje on informacje o herbie wśród 71 najstarszych polskich herbów szlacheckich we fragmencie: "Sulima, que aquilam nigram, cuius pedes et extremas partes corporis tres lapides quadri proporcionaliter distincti tegunt, in campo rubeo defert Ex Almania genus ducens, cuius viri ani- mosi et honorum cupidi. Inter quos sub nostra etate Zauissius de Garbów, Niger dictus, magna excellencia claruit". Geneza nazwy: Według Marii Bobowskiej-Kowalskiej nazwa herbu pochodzi od nazwy osobowej (imienia) Sulima, Sulim (od 1394 roku występuje w źródłach Sulima z Różyc, niewątpliwy członek tego rodu). Za wiarygodną można uznać także hipotezę Władysława Semkowicza wywodzącą nazwę herbu Sulima (typu topograficznego) od wsi gniazdowej Sulimów w Wielkopolsce, Sulina pod Kłeckiem w powiecie gnieźnieńskim, parafii Dębnica. Inna wieś o zbliżonej nazwie - Sulimów (obecnie Sulmów) znajdowała się w powiecie sieradzkim, parafii Goszczanów. Jest ona znana źródłom pisanym dopiero od 1391 roku i znacznie oddalona, w sensie geograficznym, od łęczyckich dóbr różnych rodzin tego herbu znanych z późniejszego okresu. Niezbyt daleko jednak stąd (około 30 km w linii prostej) do sieradzkiego Ostrowska koło Uniejowa - wsi związanej z Sulimami już w XIII wieku. Mało prawdopodobna wydaje się inna hipoteza wywodząca nazwę rodu Sulimów od rodzaju średniowiecznej broni drzewcowej - sulicy. Symbolika herbu: Czarny orzeł jako symbol siły był godłem cesarzy rzymskich i niemieckich. Według legendy podanej przez Leopolda von Ledebura protoplasta Sulimitów miał dodać do herbu trzy szlachetne kamienie, aby wykazać wspólnotę krwi z dwoma braćmi, od których miał się odróżniać poprzez imię i godło. Odmiany herbu Sulima: Z racji relatywnie małej liczby herbownych nie wykształciła się duża ilość odmian herbu. Tylko dwie z nich to odmiany zwykłe - jedna, Tryncza, pochodzi z nobilitacji w 1540 roku dla Feliksa z Trynczy (Tryńczy), druga - Seeguth-Stanisławski, była odmianą pomorską. Seeguthowie otrzymali też tytuł hrabiowski, przez co powstał nowy herb Seeguth-Stanisławski hrabia. Bardziej znaną arystokratyczną rodziną Sulimitów byli Sułkowscy. Otrzymane przez nich tytuły hrabiowski i książęcy zaowocowały powstaniem herbów: książęcego Sułkowski i Sułkowski hrabia.herb Seeguth-Stanisławski Hrabia
herb Seeguth-Stanisławski
herb Sulima II
Blazon: na tarczy dzielonej w pas w polu górnym czerwonym pół orła czarnego z przepaską srebrną. W polu dolnym, czerwonym trzy kamienie (2 nad 1). Jest to wizerunek herbu Sulima w stylizacji Piekosińskiego.herb Sulima III
Blazon: na tarczy dzielonej w pas w polu górnym srebrnym pół orła czarnego. W polu dolnym, czerwonym trzy kamienie (2 nad 1). Jest to wizerunek z Herbarza Arsenalskiego z 1530 roku.herb Sulima IV
Blazon: na tarczy starofrancuskiej, w polu niewiadomym, pół orła czarnego nad trzema kamieniami (2 nad 1). Wizerunek taki pochodzi z pieczęci Mikołaja Oporowskiego z 1413 roku.herb Sulima V
Blazon: na tarczy starofrancuskiej, dzielonej w pas w polu górnym srebrnym pół orła czarnego. W polu dolnym, czerwonym trzy kamienie (2 nad 1). Jest to wizerunek z Roli Marszałkowskiej z 1461 roku.herb Sulima VI
Blazon: na tarczy starofrancuskiej, dzielonej w pas w polu górnym pół orła czarnego. W polu dolnym, trzy kamienie (2 nad 1). Tak przedstawiono herb na pieczęci Piotra Gamrata z 1544 roku.herb Sulima VII
Blazon: w polu złotym pół orła czarnego nad tarczą czerwoną z trzema kamieniami złotymi (2 nad 1). Labry czerwone, podbite srebrem. Jest to odmiana z Herbarza Galicyjskiego.herb Sulima VIII
Blazon: różni się tylko labrami - czarnymi podbitymi złotem. Jest to odmiana z Herbarza Galicyjskiego. Obecnie nie uważa się ich za samodzielne odmiany. Nie wzmiankują o nich autorzy współczesnych opracowań - Tadeusz Gajl, Alfred Znamierowski i Józef Szymański. Gajl pisze wprost, że opuścił liczne wersje rysunkowe, odmiany kształtu i maniery.herb Sułkowski Książę
herb książąt Sułkowskich, nadany z tytułem w 1752 roku - według dyplomu Aleksandra Józefa Sułkowskiego
herb książąt Sułkowskich, nadany z tytułem w 1752 roku - według herbarza śląskiego
Blazon: herb udostojniono elementami czeskimi (lew srebrny), saskimi (ruta na piersi orła) i habsburskimi (lew czerwony, dwugłowy orzeł) Tarcza dzielona w krzyż z polem sercowym. W polach I i IV czarnych orzeł dwugłowy złoty z językiem czerwonym; w polu II w słup srebrno-czerwonym lew wspięty w słup czerwono-srebrny; w polu III w słup czerwono-srebrnym lew wspięty w słup srebrno-czerwony w lewo; w polu sercowym herb Sulima odmienny - tarcza dzielona w pas, w polu górnym złotym pół orła czarnego z przepaską rucianą w skos, w polu dolnym, czerwonym, trzy kamienie srebrne. Klejnot: nad hełmem w koronie orzeł dwugłowy złoty. Labry z prawej czarne, podbite złotem, z lewej czerwone, podbite srebrem. Trzymacze: dwa lwy wspięte o rozdwojonych ogonach, złote, ukoronowane, o językach czerwonych, patrzące na zewnątrz. Całość otacza płaszcz heraldyczny podbity gronostajem zwieńczony mitrą książęcą. Juliusz Karol Ostrowski przytacza też jakby uboższą wersję tego herbu z herbarza śląskiego. Nie było tam klejnotu, labrów i trzymaczy, występowały też różnice w barwieniu niektórych godeł. Herbowni: fürst von Bielitz (Bielsko) Sułkowski. Najwcześniejsze wzmianki: Polski herb książęcy, odmiana herbu Sulima używana przez ród Sułkowskich. Herb Książęcy Sułkowskich według herbarza śląskiego. Pierwotne nadanie tytułu książęcego dla przedstawiciela rodu Sułkowskich dotyczyło hrabiego Aleksandra Józefa Sułkowskiego i zostało przyznane w Czechach na zasadzie primogenitury 18 marca 1752 roku. Ówczesny herb książęcy jest nieznany. Następnie, w związku z podniesieniem państwa bielskiego do rangi księstwa, Aleksander jako jego ówczesny właściciel otrzymał tytuł księcia SRI dziedziczony na zasadzie primogenitury 17 kwietnia 1752 roku oraz dodatek do herbu. To właśnie z 1752 roku znany jest herb książęcy Aleksandra Sułkowskiego. Ostatecznie tytuł księcia SRI dziedziczony przez wszystkich potomków przyznano Sułkowskiemu w 1754 roku. Tytuł ten uznano w Polsce w 1774 roku i potwierdzono w Prusach w 1819 roku (linia rydzyńska, czyli potomkowie Augusta Kazimierza Sułkowskiego) i w Austrii w 1905 roku.herb Sułkowski Hrabia
herby hrabiowskie Sułkowskich według dyplomu nadania
herb hrabiowski Sułkowskich, otrzymany z tytułem w 1732 roku, potwierdzonym rok później - według Juliusza Karola Ostrowskiego
Blazon: Tarcza dzielona w pas, w polu górnym złotym pół orła czarnego z herbem saskim na piersi, w polu dolnym, czerwonym, trzy kamienie złote. Klejnot: nad hełmem w koronie pół orła jak w godle. Labry z prawej czarne, podbite złotem, z lewej czerwone, podbite złotem. Trzymacze: dwa lwy wspięte o rozdwojonych ogonach, złote, o językach czerwonych. Juliusz Karol Ostrowski przytacza nieco inną wersję herbu, gdzie opisuje dokładnie kamienie w dolnym polu jako mające postać krzyżyków. Ponadto jego orzeł nosi na piersi sam treflowany skos, a nie pełny herb Sasów. Herbowni: graf von Sułkowski. Najwcześniejsze wzmianki: Tytuł hrabiowski nadany (wbrew polskiemu prawu) w Rzeczypospolitej przez Augusta III Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu 2 września 1732 roku, następnie zaś zatwierdzony w SRI 2 sierpnia 1733 roku. Ten sam Aleksander Sułkowski otrzymał później tytuł książęcy i ubogacenie herbu. Polski herb hrabiowski, odmiana herbu Sulima używana przez ród Sułkowskich.herb z Tryncza
11-06-2023