Barnim III "Wielki" Gryfita (urodzony przed 1300 rokiem, zmarł 24 sierpnia 1368 roku) herb

Syn Ottona I Gryfity, księcia Pomorza Zachodniego, księcia szczeciński, regenta Księstwa wołogowskiego i Elżbiety Kathariny [Elisabeta Suerinensis] von Schauenburg-Holstein-Plön, córki Gerharda II "Ślepego" von Schauenburg, hrabiego von Holstein-Plön.

Korregent Księstwa szczecińskiego od 16 sierpnia 1320 roku do 31 grudnia 1344 roku, książę szczeciński od 31 grudnia 1344 roku do 24 sierpnia 1368 roku.

Około 1345 rokiem poślubił Agnes Welf von Braunschweig-Grubenhagen (urodzona około 1318 roku, zmarła przed 2 czerwca 1371 roku), córkę Henryka II Welf, księcia Braunszwika na Grubenhagen i Jutty Ballenstedt Askańskiej, córki Henryka I Ballenstedt Askańskiego, margrabiego Brandenburgii.

Lata młodzieńcze spędził na dworze cesarskim w Pradze, gdzie otrzymał staranne wykształcenie, studiując na Uniwersytecie Praskim. Tamże studiował i zapoznawał się z arkanami władzy, z których wyniósł wiedzę, rozsądek i umiejętność kompromisu. Był wytrawnym politykiem związanym z dworem cesarskim Karola IV w Pradze.

W źródłach pojawił się 28 lipca 1316 roku, kiedy wzmiankowano go z okazji pierwszych zaręczyn. W rok później, 20 stycznia i 3 marca udzielał konsensu, a w 1320 roku (16 sierpnia) pojawił się po raz pierwszy w dokumencie wespół z ojcem (według E. Rymara dopuszczony został wówczas do władzy, choć badacz nie wyklucza w 1319 roku). Od 1320 roku współrządził z ojcem Księstwem Szczecińskim, a po jego śmierci w 1344 roku objął samodzielne rządy.

W okresie jego rządów odżyły pretensje brandenburskie do zwierzchnictwa nad Pomorzem Zachodnim. Dążył przede wszystkim do uniezależnienia księstwa od Brandenburgii. W tym celu wielokrotnie zawierał sojusze z Czechami w 1337 roku i Polską w 1325, 1328, 1337 i w 1348 roku, zaś w 1331 roku oddał księstwo pod opiekę papieża.

Jeszcze za życia ojca Barnim w Nakle w 1325 roku uczestniczył w ustalaniu przymierza Księstwa Szczecińskiego z Polską, skierowanego przeciwko Marchii Brandenburskiej. Po zawarciu przez Władysława "Łokietka" rozejmu z Brandenburgią w 1329 roku Barnim znalazł się samotnie w konflikcie z Brandenburgią. Wygrana batalia z margrabią Ludwikiem w bitwie na polach pomiędzy Angermünde i Vierraden, rozprawa z wichrzycielskimi rodami pomorskimi, nie doprowadziły do uspokojenia sytuacji politycznej. Dopiero oddanie pod opiekę papieską księstwa w 1331 roku miało zabezpieczyć interesy książąt szczecińskich przed zakusami marchii. Margrabia Ludwik jednak nie pogodził się z takim stanem rzeczy i doprowadził do kolejnej bitwy, która rozegrała się pod Kremmen, koło Berlina. Taktyczne rozegranie walki przez Barnima III, doprowadziły do pełnego zwycięstwa nad przeciwnikiem.

Barnim III w 1337 roku zawarł przymierze z królem Polski Kazimierzem III "Wielkim" i Janem I Czeskim i doprowadził do formalnego uchylenia zwierzchności brandenburskiej.

W 1338 roku, podczas zjazdu książąt Rzeszy w Rense, uzyskał od Brandenburczyków zrzeczenie się zwierzchnictwa nad Księstwem Szczecińskim, za obietnicę sukcesji tronu szczecińskiego w razie bezpotomnej jego śmierci (umowa nie została zrealizowana, wobec narodzin syna Kazimierza III).

Dalsze porozumienia z władcami brandenburskimi o tzw. "przeżycie" w sprawie ziem wołogoskich, nad którymi sprawował opiekę, doprowadziły do zaognienia stosunków dynastycznych, z prawnymi spadkobiercami ojcowizny, tj. Bogusławem V i Barnimem IV "Dobrym" oraz stanami księstwa szczecińskiego. Na skutek opowiedzenia się kilku miast po stronie pokrzywdzonych, doszło do podpisania 15 czerwca 1339 roku porozumienia w Wolinie pomiędzy księciem wołogoskim Bogusławem V a stanami. Te odtąd miały uznawać książąt wołogoskich jako prawnych sukcesorów Barnima III, na wypadek jego bezpotomnej śmierci. Miastom nadano szerokie przywileje w handlu, żegludze i połowach. Pomiędzy Barnimem a książętami wołogoskimi doszło do otwartego konfliktu, który został zażegnany przez biskupa kamieńskiego Jana I. Za jego pośrednictwem doszło do pojednania między zwaśnionymi stronami w 1344 roku. Miasta wróciły pod jurysdykcję Barnima III.

W 1348 roku uzyskał od Karola IV Luksemburskiego, późniejszego cesarza, uznanie Księstwa Szczecińskiego za bezpośrednie lenno cesarskie, stając się tym samym księciem Rzeszy. Było to potwierdzenie wcześniejszego dokumentu, który uzyskał wraz z ojcem Ottonem I od cesarza Ludwika IV Bawarskiego w 1338 roku. Sojusz z Luksemburczykami znacznie wzmocnił pozycję księstwa i odsunął niebezpieczeństwo zwierzchnictwa margrabiów brandenburskich. Wykorzystując wojnę domową w Brandenburgii (1349-1354), odzyskał wiele zamków i miast w ziemi wkrzańskiej.

Od 1378 roku Pomorze Zachodnie zostało lennem cesarskim z zaznaczeniem, iż po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich ich następcami będą margrabiowie brandenburscy. Nadzieje Brandenburgii na rychłe zawładnięcie Księstwem Szcze­cińskim były realne do 1348 roku, tzn. do urodzin syna Bamima III Kazimierza.

Barnim pomagał księciu wołogoskiemu Bogusławowi V w walce z Meklemburgią. W obronie sukcesji rugijskiej książąt wołogoskich pokonał w 1351 roku Meklemburczyków pod Schoppendamm i zmusił ich do rezygnacji z Rugii (pokój strzałowski w 1354 roku).

Rozbudował zamek książęcy w Szczecinie i wzniósł na Wzgórzu Zamkowym kolegiatę pod wezwaniem św. Ottona, przyczyniając się do rozpowszechnienia kultu chrystianizatora Pomorza. Pochowany został w ufundowanym przez siebie kościele św. Ottona na Wzgórzu Zamkowym.

W 1330 roku zawarł małżeństwo z Agnieszką brunszwicką spokrewniona z cesarskim domem Wittelsbachów. Barnim III i Agnieszka mieli czterech synów, z których najstarszy Otto zmarł w dzieciństwie, a trzej kolejni panowali w Księstwie Szczecińskim.

Zmarł w 1368 roku i został pochowany w kościele św. Ottona na Wzgórzu Zamkowym.


Żródła:

Barnim III Wielki "POMORZE" - biuletyn informacyjny o Pomorzu Zachodnim - Redaktor Naczelny Grzegorz Chmielecki


Książę szczeciński Barnim III Wielki w "ZAMEK KSIĄŻĄT POMORSKICHW SZCZECINIE"


Barnim III Wielki w "Wikipedia"


Barnim III Wielki w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


BARNIM von Pommern w "Medievan Lands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

07-02-2021