Warcisław V "Pogrobowiec, Ojcze Nasz" Gryfita (urodzony w Greifswaldzie, około lub zapewne 1 listopada 1326 roku, zmarł w Stralsundzie, między 18 października a 31 grudnia 1390 roku) herb

Syn Warcisława IV Gryfity, księcia wołogoskiego, słupsko-sławieńskiego, rugijskiego i Elżbiety Arnstein von Lindau-Ruppin, regentki Księstwa wołogoskiego, córki Ulricha I Arnstein, Grafa von Lindau-Rupin lub Elżbiety Piastównej, córki Bolka I "Surowego" Piasta, regenta legnickiego i wrocławskiego, księcia jaworskiego, księcia Lwówka, księcia na Świdnicy, Ząbkowic, Strzelinie, Ziębicach i Beatrycze Ballenstedt Askańskiej, córki Ottona V "Długiego" Ballenstedt Askańczyka, margrabiego brandenburskiego, regenta (wicekóla) Czech i Beatrycze Ballenstedt Askańskiej, córki Ottona V "Długiego" Ballenstedt Askańczyka, margrabiego brandenburskiego, regenta (wicekóla) Czech.

Książę wołogosko-rugijski od 1 sierpnia 1326 roku do 25 maja 1368 roku, książę szczecinecki od 25 maja 1368 roku do między 18 października a 31 grudnia 1390 roku.

Już po śmierci Warcisława IV przyszedł na świat w 1326 roku jeszcze jeden jego syn, któremu na cześć zmarłego ojca dano imię Warcisław (V). Wszyscy trzej bracia: Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V wychowywali się pod czułą opieką matki, która zapewne wpajała synom rycerskie tradycje, co znalazło wyraz w późniejŹszym postępowaniu synów.

W 1339 roku Warcisław V został dopuszczony do władzy, po osiągnięciu wieku sprawnego, choć przed rokiem 1346 wystawiał dokumenty z konsensem matki i swoich braci. Rządy samodzielne prawdopodobnie objął w wieku dwudziestu lat.

Książę pomorski poszedł w ślady swego ojca, Warcisława IV, który 18 czerwca 1325 roku zawarł w Nakle sojusz z królem Polski Władysławem "Łokietkiem". Na mocy tego układu książęta pomorscy Warcisław IV, Otto I i Barnim III zobowiązali się do udzielenia Łokietkowi pomocy zbrojnej przeciw każdemu z wyjątkiem króla Węgier i wszystkich książąt piastowskich. Ze swej strony król Polski miał wysłać posiłki zbrojne w razie zagrożenia książąt pomorskich. Ostrze tego sojuszu skierowane było przede wszystkim przeciw Marchii Brandenburskiej. Specjalny punkt układu mówił, że w razie zajęcia terytoriów Nowej Marchii, obszary po lewej stronie Drawy mają przypaść Polsce, a ziemie leżące po prawej stronie rzeki przypadną książętom pomorskim. Sojusz ten miał znaczenie nie tyle praktyczne, co polityczne, gdyż wyraźnie rozdzielał Brandenburgię od zakonu krzyżackiego, a między Polską i Pomorzem Zachodnim przerzucał pomost wspólnego interesu politycznego i mówił o solidarnej obronie przed wspólnymi wrogami.

11 lipca 1343 roku podpisał wraz z braćmi Bogu­sławem V i Barnimem IV przymierze z królem Polski Kazimierzem "Wielkim". Książęta zobowiązali się dostarczyć królowi polskiemu na wypadek wojny z Krzyżakami 400 ludzi zbrojnych oraz nie przepuszczać przez swoje ziemie rycerzy zdążających z za­chodniej Europy do Krzyżaków.

U schyłku życia Bogusław V doczekał się jeszcze poważniejszego konfliktu ze swym najmłodszym bratem Warcisławem V. Skoro zmarł młodszy brat Bogusława V, Barnim IV, zaczęła się rywalizacja między Warcisławem V a Bogusławem o wpływ na małoletnich synów Barnima IV. Bogusław V, jako najstarszy z linii książąt wołogoskich, uważał, że on powinien kierować niedoświadczonymi synami Barnima. Tymczasem młodszy brat Warcisław nie mógł się z tym pogodzić i - co więcej - domagał się podziału księstwa wołogoskiego i wydzielenia mu osobnej dzielnicy.

Po śmierci księcia Barnima IV, który zmarł w 1365 roku doszło pomiędzy braćmi Warcisławem IV i Bogusławom V do walki. Warcisław V w oparciu o sojusz z księciem Meklemburgii domagał się dla siebie wydzielonego księstwa. W koń­cu 1367 roku podpisano ugodę, która w 1372 roku została uznana za ostateczną i niezmienną. Na jej podstawie Bogusław otrzymał część Księstwa Wołogoskiego na zachód od rzeki Świny (obecnie tereny Pomorza Zachodniego leżące w Niemczech), synowie zmarłego brata Barnima IV (książę Warcisław VI i Bogusław VI) otrzymali ziemie Księstwa Woło­goskiego na wschód od Świny (Wolin, Kamień, Gryfice, Trzebiatów, Stargard, Biało­gard), z tym że z tej części wykrojono okręg szczecinecki, który otrzymał Warcisław V. Ziemie na wschód od Świny zaczęto odtąd nazywać Księstwem Słupskim.

W wyniku podziału ziem z 25 maja 1368 roku oraz 8 czerwca 1372 roku (ostateczna ugoda), władał do śmierci niewielkim, niezależnym księstwem szczecineckim, jednocześnie tytułowano go "panem na Sundzie", od związków ze Strzałowem (dziś Stralsund). Rzeka Świna stała się ponownie granicą oddzielającą część zachodnią - wołogoską od części wschodniej - słupskiej. Dochody z Marchii Wkrzańskiej i z Zalewu Odrzańskiego pozostały wspólne.

Na podstawie ugody z 1372 roku Bogusław otrzymał część Księstwa Wołogoskiego na zachód od rzeki Świny (obecnie tereny Pomorza Zachodniego leżące w Niemiec), synowie zmarłego brata Barnima IV (książę Warcisław VI i Bogusław VI) otrzymali ziemie Księstwa Woło­goskiego na wschód od Świny (Wolin, Kamień, Gryfice, Trzebiatów, Stargard, Biało­gard), z tym że z tej części wykrojono okręg szczecinecki, który otrzymał Warcisław V. Ziemie na wschód od Świny zaczęto odtąd nazywać Księstwem Słupskim. Należy pod­kreślić, że w tym czasie w Księstwie Szczecińskim panował książę Barnim III.

Brat Bogusława V, Warcisław V, nie miał ochoty na sprawowanie rządów i zadowolił się wydzielonym mu okręgiem szczecińskim oraz szóstą częścią dochodów od każdego działu. Musiał jednak w razie potrzeby pokrywać część wydatków ogólnych księstwa wołogoskiego.

Wybór dzielnicy Bogusław V pozostawił swym bratankom, którzy przejęli w swe władanie część zachodnią księstwa wraz z Rugią i z miastami: Strzałowem, Gryfią, Dyminem i Nakłem. Bogusław zaś sprawował rządy w części wschodniej; należały do niego miasta: Stargard, Trzebiatów, Gryfice, Darłowo, Sławno i Słupsk. Szczecinek otrzymał Warcisław V, ale ów książę bądź przebywał w Strzałowie, bądź podróżował i polował nie troszcząc się zbytnio o sprawy swego okręgu.

Był to dziwny władca o bardzo oryginalnych poglądach. Często przebywał w otoczeniu zakonników, gdyż w czasie licznych podróży w klasztorach znajdował nocleg i gościnne przyjęcie. Nie szczędził też wsparcia dla klasztorów, przez co mnisi nazywali go Pater Noster. Warcisław nade wszystko cenił dobre, wesołe towarzystwo i na swym dworze utrzymywał stale wesołka. Pan na Szczecinku miał wiele cech dobrego władcy: w boju był niezwykle silny i odważny, a w rządach sprawiedliwy. Wiele wybitnych osobistości owego czasu prosiło go o udział w sądach rozjemczych. Jego odwagę znali również towarzysze licznych polowań na grubego zwierza. Podobno Warcisław sam zabił ostatniego tura w okolicy Lotynia koło Szczecinka, a z jego oprawionych w srebro rogów kazał zrobić zastawę do picia, którą następnie przekazał kapitule kamieńskiej i tam przez długie wieki była wystawiana w czasie uroczystości na widok publiczny.

Książę Warcisław V lubił życie towarzyskie, polowania, wiele podróżował, lubował się również w hodowli zwierząt i ptaków. Hodował wilki, których używał do polowań zamiast psów, a kilka ptaków "nauczył mówić", co wywoływało wielkie zdumienie współczesnych. Wiele podróżując książę Warcisław pędził wesoły żywot, daleki od trosk państwowych, jakie mieli jego bracia siedzący na tronach książęcych. Namiętny myśliwy i lubiany gawędziarz - nigdy nie zawarł związku małżeńskiego i umarł jako kawaler w 1390 roku przeżywszy lat 64 (Kantzow i Cramer podawali błędnie, że był żonaty). Genealogia jednak odrzuca jakiekolwiek związki małżeńskie. W czasie podróży najchętniej i najczęściej zatrzymywał się i nocował w klasztorach, które potem sowicie wynagradzał.

Mimo otrzymania wydzielonego księstwa i szóstej części z jego dochodów, nie zajmował się skutecznie sprawowaniem władzy. Oddawał się uciechom, zabawie, podróżom, myślistwu i hodowli dzikich zwierząt.

Pochowany został w klasztorze Benedyktynów w Pudagli na wyspie Uznam.


Żródła:

"Książęta Pomorza Zachodniego" - Zygmunt Boras


Warcisław V "POMORZE" - biuletyn informacyjny o Pomorzu Zachodnim - Redaktor Naczelny Grzegorz Chmielecki


Warcisław V w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

20-02-2021

17-02-2021