Konrad II "Siwy, Wielki" Piast (urodzony 25 marca między 1338 a 1340 rokie, zmarł w Trzebnicy, z 10 na 11 czerwca 1403 roku) herb

Syn Konrada I Piasta, księcia oleśnickiego i Eufemii Piastównej, córki Władysława Piasta, księcia bytomskiego.

Książę oleśnicki od 22 lub 27 grudnia 1366 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę kozielski od 22 lub 27 grudnia 1366 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę bytomski od 22 lub 27 grudnia 1366 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę Gliwic od 26 marca 1370 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę w Kątach Wrocławskich od 27 grudnia 1379 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę połowy Ścinawy od 14 marca 1397 roku do z 10 na 11 czerwca 1403 roku, książę zastawny Retz od 1374 roku do około 1375 roku.

Między 1352/1354 a 1371 roku lub przed 23 lutego 1354 roku poślubił Agnieszkę Piastównę (urodzona między 1338/1340 roku, zmarła między 6 lutego a 27 kwietnia 1371 roku), córkę Kazimierza I Piasta, księcia cieszyńskiego i Eufemii (Ofki) Piastównej, córki Trojdena I Piasta, księcia czerskiego.

Źródła niemieckie obdarzyły władcę dziwnym przydomkiem ("der Groe Hirre"). Jego znaczenie nie zostało definitywnie ustalone, jednak najczęściej tłumaczy się go jako: "Wielki" względnie "Siwy Pan".

Otrzymał władzę książęcą w Koźlu jeszcze za życia ojca. Niewiele da się powiedzieć o jego bezpośrednich rządach w księstwie. Wiadomo natomiast, że odgrywał czołową rolę w ówczesnym życiu politycznym Śląska. Rozszerzał granice swojego panowania. W 1379 roku nabył Kąty od Bolka Ziębickiego. Potem kupił Głubczyce, Zlate Hory i Hulczyn.

W 1369 roku kilkudziesięciu rycerzy zamieszkujących pogranicze wielkopolsko-śląskie złożyło Konradowi hołd i przyrzekło poprzeć księcia w staraniach o uzyskanie korony królewskiej po śmierci Kazimierza III "Wielkiego". Z niewiadomych jednak przyczyn władca po śmierci króla polskiego w 1370 roku nie podjął żadnych kroków w tym celu. Następcą Kazimierza został król Węgier, Ludwik Andegaweński, z którym Konrad utrzymywał poprawne stosunki. Prawdopodobnie pośrednikiem w ich nawiązaniu był Władysław Opolczyk, blisko związany z dworem węgierskim. W 1377 roku Konrad towarzyszył (wraz z innymi książętami śląskimi) polskiemu władcy w wyprawie na Ruś.

Po śmierci Konrada I księstwo obejmuje Konrad II, który staje się jednym z potężniejszych książąt na Śląsku. Już w 1358 roku używał własnej pieczęci. Powtarza akt lenny w 1367 roku Karolowi IV królowi Czech i uzyskuje potwierdzenie posiadania ziemi kozielskiej i bytomskiej.

Niektórzy historycy (np. Tomasz Jurek) uważają, że był on pretendentem do tronu po Kazimierzu "Wielkim" w 1369 roku. Inni, jak Jarosław Nikodem podważają tę tezę. Zwiększa polityczną i gospodarczą rolę księstwa. W 1358 roku kupił MIlicz od biskupa Przecława z Pogorzeli za 1500 marek praskich groszy. W 1368 roku uzyskał Prusice (w 1369 roku - połowę Bytomia), 1379 roku - Kąty Wrocławskie z zamkiem i okręgiem za 4000 grzywien od Bolka II ziębickiego, w 1370 roku część Gliwic (południowa część miasta z Bramą Bytomską oraz bliżej nieznaną cytadelą. Podległość trwała 120 lat, w 1385 roku połowę okręgu ścinawskiego i górowskiego oraz bierze w zastaw od książąt opawskich Hulczyn, Głubczyce i Zlate Hory, a w 1397 roku część Ścinawy z Rudną. Bytom podzielono na pół, część miasta przypadająca Konradowi II i księciu cieszyńskiemu była losowana. Książe wylosował północną połowę miasta. W rezultacie połowa ławek w rynku wnosiła opłaty księciu oleśnickiemu, a pozostała - księciu cieszyńskiemu. Wg Jana Drabiny - prawdopodobnie pod Grunwaldem część Bytomian walczyła pod Konradem "Białym" po stronie Krzyżaków, a inni wraz z księciem cieszyńskim po stronie polskiej.

Około 1354 roku ojciec ożenił go z Agnieszką, córką księcia cieszyńskiego, Kazimierza I. Konrad towarzyszył ojcu w przedsięwzięciach politycznych przynajmniej od 1358 roku, a w 1366 roku po jego śmierci objął rządy w księstwie oleśnickim i kozielskim. Mimo że już 23 lutego 1367 roku na dworze praskim złożył hołd lenny królowi czeskiemu, Karolowi IV, jego działalność polityczna była związana z Królestwem Polskim. W 1369 roku grupa rycerstwa wielkopolskiego z ziem graniczących ze Śląskiem złożyła księciu Konradowi II Oleśnickiemu przyrzeczenie, zobowiązując się w nim między innymi do pomocy zbrojnej przeciw wszystkim z wyjątkiem króla Kazimierza "Wielkiego".

27 marca 1372 roku w Oleśnicy Konrad II gościł Władysława Opolczyka. Obaj monarchowie zawarli wówczas przymierze, na mocy którego obiecali sobie wzajemną pomoc na wypadek wojny. Od 27 marca 1372 roku wybucha konflikt, który przenosi się na sojusznika Konrada II i dlatego jesienią 1390 roku doszło do walk na pograniczu Wielkopolski. Wojewoda poznański Bartosz Wezenborg z Odolanowa i Wacław Hugwicz spustoszyli księstwo oleśnickie, zdobywając Oleśnicę. 7 października 1372 roku w Hodoninie na Morawach Władysław Opolczyk i Jan I Opawski rozpatrywali spór Konrada II Oleśnickiego z Przemysławem "Noszakiem".

W lipcu 1377 roku Konrad II Oleśnicki wziął udział w wyprawie Ludwika Węgierskiego przeciwko Litwinom na Rusi. Od połowy lipca 1377 roku uczestniczył w oblężeniu Bełza. W 1379 roku Konrad II Oleśnicki nabył od Bolka III Ziębickiego za 4000 grzywien Kąty Wrocławskie.

20 stycznia 1383 roku Konrad II wraz z "300 kopiami" wspomaga w obronie zamku Kaliskiego - Domarata - starostę generalnego wielkopolskiego.

Po zaprzestaniu walk wewnętrznych w 1385 roku, a następnie objęciu tronu przez Jadwigę i jej małżeństwie z księciem litewskim, Jagiełłą w 1386 roku, książę nawiązał bliskie kontakty z nowym królem Polski. W 1387 roku towarzyszył Władysławowi II Jagielle podczas wyprawy chrystianizacyjnej na Litwę, a następnie jako poseł królewski udał się do Malborka, aby nakłonić wielkiego mistrza Konrada Zöllnern von Rotenstein do zaprzestania krzyżackich wypraw na chrystianizowane obszary Wielkiego Księstwa.

Po wybuchu otwartego konfliktu między królem a Władysławem Opolczykiem Konrad opowiedział się jednak po stronie księcia opolskiego. Doszło wówczas do walk na pograniczu oleśnicko-wielkopolskim, których elementem było zajęcie przez wojska polskie w 1390 roku Oleśnicy. Następstwem tego było zawarcie w roku kolejnym pokoju z emisariuszami Władysława Jagiełły. Opolczyk został ostatecznie pokonany w 1396 roku, a książę oleśnicki wraz z Bernardem niemodlińskim uczestniczyli w imieniu pobitego władcy w pertraktacjach pokojowych.

W zakresie polityki wewnętrznej Konrad kontynuował działania ojca, polegające na zakupywaniu miast i wsi w celu powiększenia własnego dziedzictwa. Dzięki temu udało się księciu odzyskać Prusice i Sądowel (utracone niegdyś przez Konrada I) oraz zakupić miasta: Kąty, połowę Ścinawy, część Gliwic i połowę Góry. Dbałość o pozyskiwanie nowych nabytków terytorialnych szła w parze z troską o rozwój gospodarczy księstwa. Konrad zapisał się również jako dobrodziej Kościoła.

W 1380 roku sprowadził z Pragi do Oleśnicy zakon benedyktynów słowiańskich (używających w liturgii języka słowiańskiego), który osadził przy ufundowanym przez siebie kościele Najświętszej Marii Panny.

W 1389 roku książę przystępuje do Związku Księstw Śląskich celem którego była walka z rozbojem, a w 1402 roku na spotkaniu książąt we Wrocławiu Konrad II wraz z synem zobowiązał się wystawiać do walki z rozbojem 10 rycerzy i 10 pachołków. W tym roku wzmiankuje się o istnieniu w Oleśnicy niewielkiej gminy żydowskiej.

Stały rozwój miasta i mieszczaństwa zmierzał od końca XIV wieku do zmian ustroju miasta. W nim jeszcze władzę posiadał dziedziczny wójt, ale rosła w siłę Rada Miejska chcąca zwiększenia samorządności.

Wspomina się o istnieniu domu Konrada II w 1372 i 1381 roku we Wrocławiu przy ul. Nowy Targ. Wspomina się również (historia Obornik Śląskich), że książę Konrad II w swoim sporze z klasztorem w Lubiążu, najechał go zbrojnie w 1378 roku i uwięził opata Jana III. Za to legat papieski kardynał Piotr nałożył na księstwo oleśnickie karę interdyktu, to znaczy - ustania posług religijnych przez księży. Kara ta zapewne nie trwała długo.

W 1391 roku Konrad Oleśnicki wraz z Henrykiem VII "Rumpoldem" księciem głogowskim bezskutecznie oblegali Wschowę, chcąc przyłączyć ją do swego księstwa. Dalsze zatargi przerwało zawieszenie broni zawarte 7 sierpnia 1391 roku w Miliczu, które miało obowiązywać do 11 listopada. Przed upływem wygasającego rozejmu, 18 października został przedłużony do 2 czerwca 1392 roku w Olsztynie. Po 21 stycznia 1393 roku rozpoczęła się kolejna wyprawa na księcia oleśnickiego (jako sojusznika Opolczyka) - rozpoczęto oblężenie zamku bolesławskiego, położonego w księstwie oleśnickim. Zimowa wyprawa nie doprowadziła jednak do zdobycia Bolesławca, który poddał się dopiero w 1401 roku.

Po śmierci Ludwika w 1382 roku wystąpiły w Polsce poważne rozbieżności na tle kwestii następstwa tronu, które w rezultacie doprowadziły do wybuchu wojny domowej w Wielkopolsce toczonej między potężnymi rodami: Grzymalitów i Nałęczów. Konrad w styczniu 1383 roku pojawił się pod Kaliszem ze zbrojną odsieczą załogi starosty Domarata z Pierzchną (związanego z Grzymalitami stronnika Zygmunta Luksemburskiego), następnie w czerwcu tego samego roku ponownie wyprawił się na Kalisz, tym razem popierając Siemowita IV, występującego jako kandydat do korony z ramienia Nałęczów. Również w tym samym roku udało się księciu oleśnickiemu przejściowo opanować nadgraniczny gród Poniec.

Konrad II zmarł 11 czerwca 1403 roku w wyniku ran odniesionych w walce. Został pochowany w kościele św. Bartłomieja i Jadwigi w Trzebnicy, w krypcie św. Bartłomieja. Nad grobem zachowała się, znacznie starta, umieszczona w posadzce płyta nagrobna z inskrypcją (napisem) na obrzeżu: ANNO DOMINI MCCCCIII.XI / DIE IVNII OBIIT ILLUSTRIS PRINCEPS CO(NR) / ADUS S(ECUNDU)S DVX SLESIE / DOMINUS OLSNICENSIS ET KOSLENSIS; tj. Książę śląski, Konrad II, pan na Oleśnicy i Koźlu zmarł dnia 11 czerwca 1403 roku.

Był dobrym politykiem. W marcu 1372 roku zawarł w Oleśnicy z Władysławem Opolczykiem układ obronny o wzajemnej pomocy na wypadek wojny przeciwko "wszystkim", głównie zaś przeciwko królom Czech i Węgier oraz księciu opolskiemu Bolkowi. Po objęciu rządów przez Władysława Jagiełłę Konrad II zbliżył się do Polski. Odbył razem z królem podróż chrystianizacyjną na Litwę. Stosunki te uległy ochłodzeniu, kiedy Konrad II nawiązał ponownie kontakty z Opolczykiem. Wojewoda poznański zajął w imieniu króla Polski należące do Konrada II Olesno. Wojna z Polską nie trwała wszakże zbyt długo, bo już w 1391 roku zawarto rozejm, potwierdzony późniejszą ugodą.

Kiedy w 1389 roku Mikołaj z Rosenburga, biskup ołomuniecki, Wacław biskup wrocławski oraz trzynastu książąt śląskich powołało do życia Związek Księstw Śląskich do walki z rozbojem, nasz książę był pośród nich. W kilka lat później w 1402 roku na spotkaniu książęcym we Wrocławiu Konrad II wraz z synem zobowiązał się wystawiać do walki z rozbojem 10 zbrojnych i 10 pachołków.

Konrad II prowadząc tak ożywione życie polityczne zajmował się Koźlem. 12 kwietnia 1366 roku wójt kozielski Hanko Laczyna poświadczył dokumentalnie, że książę nabył trzecią część całości młyna, należącego do wójtostwa, a położonego poza murami miasta, nad Odrą. Tego samego dnia książę kupił za 15 grzywien od dawnego wójta kozielskiego Niczki z Pyskowic, połówkę rzeczonego młyna. Tym sposobem znalazł się w posiadaniu 2/3 jego części, które wkrótce odsprzedał młynarzowi Henslingowi i jego żonie Elżbiecie za 12 kóp groszy praskich. Świadkami owej transakcji byli rajcowie i ława przysięgłych Koźla, m.in. Mikołaj Geike - burmistrz, rajcowie: Hanko z Wronina, Jekel z Gościęcina, Michał Nowak, Piotr Schuster oraz rzemieślnicy: Nierko Rotę, Bogiń Poczman i Jan Donnerckopf. Nie wiadomo ile książę zyskał na tej transakcji handlowej, ale dowiadujemy się, kto w tym czasie rządził miastem. W 1380 r. nadał książę Mikołajowi z Libiszów w nagrodę za wierną służbę kawał ziemi przy dziergowickiej granicy, tam "gdzie Bierawa wpływa do Odry", las z prawem polowań i staw Chubina24.

Konrad II był uważany przez współczesnych za nader dzielnego woja. W jednej z wypraw wojennych w 1403 roku został ciężko ranny i wkrótce potem zmarł.


Żródła:

"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki.


PIASTOWIE w "Oleśnica w czasach książąt piastowskich"


PIASTOWSCY KSIĄŻĘTA KOŹLA aurotka - ZYTA ZARZYCKA


Konrad II 'der Groe Hirre' (oleśnicki, Siwy) w "Poczet.com" autorstwa: Michała Szustera


KONRAD II OLEŚNICKI w "Przodkowie"

13-06-2020

27-09-2019