Ziemowit Piast (urodzony około 1340 roku, zmarł 29 listopada 1390 roku) herb

Syn Kazimierza I Piasta, regenta kozielsko-bytomskiego, księcia cieszyńskiego, księcia siewierskiego, księcia na Koźlu, księcia bytomskiego i toszeckiego i Eufemii (Ofki) Piastówny, córki Trojdena I Piasta, księcia sochaczewskiego i czerskiego.

Komtur Zakonu Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty w Oleśnicy o d 1362 roku do 1372 roku, przeora generalnego Czech Zakonu Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty od 1372 roku do 29 listopada 1390 roku, regent Księstwa cieszyńskiego od 1380 roku do 1381 roku.

Choć książę Siemowit skrył się w cieniu swego wielkiego brata Przemysława I zwanego Noszakiem, to również jego należy zaliczyć do najwybitniejszych książąt cieszyńskich, którzy trwale związali swoją karierę z dworem praskim. Wiek XIV był bowiem okresem w historii Księstwa Cieszyńskiego, kiedy cieszyńscy władcy panoszyli się na dworze Luksemburgów jak u siebie. Wszystko rozpoczęło się 18 lutego 1327 roku, kiedy książę Kazimierz, spodziewając się marginalizacji roli władców niewielkich księstw śląskich w państwie rządzonym przez Władysława "Łokietka", złożył hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburczykowi, stając się tym samym w krótkim czasie jednym z najbardziej wpływowych dworzan króla. Dzięki pozycji na królewskim dworze położył podwaliny pod kariery polityczne wszystkich swoich dzieci, a przede wszystkim synów Władysława, Bolesława, Przemysława i Siemowita.

Siemowit jako młodszy brat Przemysława, jak to bywało wówczas w zwyczaju, przeznaczony został do życia zakonnego. W źródłach pisanych pojawia się dopiero w 1362 roku jako komtur Zakonu Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty w Oleśnicy. Zgodnie z ustaleniami historyków oznacza to, że miał w tym czasie około dwudziestu lat, zważywszy na fakt, iż w objęciu funkcji mogło mu pomóc pochodzenie z książęcego rodu. Siemowit musiał się zatem urodzić około 1340 roku w jednej z komnat cieszyńskiego zamku. Jego rodzicami byli książę Kazimierz I i jego żona Eufemia, córka Trojdena I, księcia mazowieckiego.

W 1372 roku książę cieszyński Siemowit został wyniesiony do godności przeora generalnego Czech Zakonu Szpitalników Świętego Jana, sprawującego swój urząd de facto na terenie Czech, Moraw, Śląska, Polski, Austrii, Styrii i Karyntii. Zgodnie z decyzją papieża Grzegorza XI, to nie cieszyński Siemowit miał objąć ten urząd, ale sprzyjający papieżowi kardynał Hesso zwany Schlegelcholz. Powodem braku papieskiego poparcia dla Siemowita była chęć większej kontroli zakonów rycerskich przez Watykan, czego przeciwnikiem był cieszyński władca. Za kandydaturą księcia cieszyńskiego do urzędu przeora stał jednak sam Karol IV Luksemburski, który sprzeciwił się woli papieża. Dzięki temu wsparciu już w listopadzie 1373 roku papież Grzegorz XI, poddany presji Luksemburgów, uznał Siemowita cieszyńskiego za przeora generalnego.

Najpewniej książę cieszyński Siemowit jako przeor zakonu uczestniczył w krucjacie przeciwko muzułmańskim Turkom w 1377 roku, którą zorganizował papież Grzegorz XI w marcu tegoż roku. Już w sierpniu 1377 roku Siemowit przybył do Pragi, gdzie przedstawił nowego plebana kościoła we wsi Lipany. Na początku 1378 roku wraz z bratem Przemysławem I "Noszakiem" potwierdził z tytułu książąt cieszyńskich Janowi "Starszemu" i Janowi "Młodszemu" - książętom opawskim i raciborskim, że wzięte w zastaw Żory i wieś Pawłowice mogą zostać spod zastawu kiedykolwiek wypłacone.

W latach 80-tych XIV wieku Siemowit przebywał na Śląsku w Oleśnicy i niejednokrotnie na zamku w Cieszynie, skąd sprawował władzę nad przeoratem czeskim i Księstwem Cieszyńskim, w zastępstwie za swojego brata Przemysława, przebywającego wówczas na misji dyplomatycznej w Anglii. Fakt sprawowania przez Siemowita zastępczej władzy w Księstwie Cieszyńskim zdają się potwierdzać źródła z tego okresu, w których pojawia się on nie tylko jako przeor generalny, lecz także przede wszystkim jako książę cieszyński. 8 stycznia 1389 roku w Osobłodze uczestniczył w zawarciu paktu ochronnego pomiędzy książętami śląskimi: Ludwikiem brzeskim, Władysławem opolskim, Przemysławem cieszyńskim, Konradem oleśnickim, Henrykiem brzeskim, Ruprechtem legnickim, Mikołajem opawskim, Henrykiem głogowskim, Konradem "Młodszym" oleśnickim, Przemysławem opawskim i Bolesławem opolskim, a także Wacławem biskupem wrocławskim, Jobstem, margrabią morawskim i Mikołajem biskupem ołomunieckim.

Ten sam Siemowit u boku brata Przemysława i jego synów Przemysława "Młodszego" i Bolesława przyjął hołd mieszczan głogowskich 25 lutego 1385 roku. Kilka miesięcy później 14 listopada książę Przemysław I "Noszak" wydał dokument, w którym oznajmił, że zakupił miasto Strzelin dla siebie i swojego brata Siemowita, a także swoich potomków.

Zarządzając Księstwem Cieszyńskim, zyskał ogromne doświadczenie z zakresu gospodarki i finansów, co potwierdzają jego dokonania wewnątrz zakonu, szczególnie jeżeli chodzi o polepszenie stanu komturii w Oleśnicy.

Siemowit zmarł 29 listopada 1390 roku. Miejsce jego pochówku nie jest znane. Choć historia często zapomina o tej postaci, to książę Siemowit u boku swojego brata Przemysława był jedną z najwybitniejszych postaci w lokalnej historii XIV wieku. Pomijany i zapominany w wykazach książąt cieszyńskich, to właśnie on zastępował swojego brata Przemysława na książęcym tronie, kiedy ten zawierał istotne dla Europy sojusze i prowadził liczne spotkania dyplomatyczne.


Żródła:

Siemowit - książę cieszyński przeorem generalnym Zakonu Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty - w "Principatus Teschinensis - Księstwo Cieszyńskie".

11-03-2024

16-02-2023