Małgorzata Luitpolding-Babenberg (urodzona w 1204 lub 1205 roku, zmarła w Burg Krummau, 29 października 1266 roku) herb
Córka Leopolda VI "Sławnego" Luitpolding-Babenberga, księcia Austri i Styrii i Teodory Angelos, córki księcia Jana Angelosa bizantyjskiego.
Dziedziczka Austrii od 15 czerwca 1246 roku do 29 października 1266 roku.
W Nürnberg 29 listopada 1225 roku poślubiła Henryka (VII) Hohenstaufena (urodzony na Sycylii, w 1211 roku, zmarł w Martirano w Kalabrii, 12 lutego 1242 roku), króla Niemiec i Sycylii, księcia Szwabii. W Hainburgu, 8 kwietnia 1252 roku poślubiła (rozwiedziona w październiku 1261 roku) Przemyśla II Otokara Przemyślida (urodzony około 1233 roku, zamordowany w Dürnkrut, 26 sierpnia 1278 roku), króla Czech.
Nie zawsze brak potomka kończył się dla kobiety tragicznie. Częściej stosowanym wyjściem z podobnej sytuacji było unieważnienie małżeństwa przez Kościół (np. powoływano się na zbyt bliski stopień pokrewieństwa). W mniej sprzyjających okolicznościach posądzane o bezpłodność księżniczki bywały bezceremonialnie odsyłane do swoich rodzin, a na ich miejscu pojawiały się nowe wybranki. Wiele w tym wypadku zależało od pochodzenia - im wyższa była pozycja rodu kobiety, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że zostanie źle potraktowana.
Dobrą ilustrację stanowi los Małgorzaty Babenberg pierwszej żony króla Czech Przemysła Ottokara II. W chwili ślubu w 1252 roku Małgorzata miała już za sobą małżeństwo z królem Rzeszy Henrykiem VII i liczyła 46 lat (dwa razy więcej od Przemysła). Ale dla czeskiego władcy ważne było przede wszystkim to, że za sprawą małżonki - jako jedynej dziedziczki Babenbergów - zyskiwał perspektywę objęcia ziem austriackich.
Niedługo po ślubie dwór zaczął huczeć od plotek o nieudanym pożyciu królewskiej pary. Winę w takiej sytuacji zwykle zrzucano na kobietę. Theresa Earenfight pisze w książce "Queenship in Medieval Europe": "Jak długo król utrzymywał stosunki seksualne z żoną, tak długo nie można go było winić za brak potomstwa". W tej jednak sytuacji Małgorzata była bezpieczna, ponieważ miała dzieci z poprzedniego małżeństwa. Jej otoczenie zaczęło więc rozsiewać pogłoski o impotencji Przemysła. Wtedy - według czeskiej "Kroniki Pulkawy" - król złożył żonie nietypową propozycję. Zażądał przysłania do swojej sypialni jednej z dam jej dworu. Ta błyskawicznie zaszła w ciążę, a król dowiódł wszystkim, że aby przedłużyć ród, musi pojąć inną żonę. W 1261 roku polecił biskupom ogłosić, że jego małżeństwo jest nieważne, a Małgorzatę odprawił. Mimo wszystko jej pozycja, jako wdowy po królu Rzeszy Niemieckiej, była niepodważalna. Zachowawszy tytuł księżnej Austrii i Styrii, resztę życia spędziła w swoich austriackich posiadłościach.
Małgorzata była najstarszą córką księcia Austrii, Leopolda VI Luitpolding-Babenberga oraz księżniczki bizantyjskiej, Teodory Angeliny. Miała 3 braci: Leopolda, Henryka i Fryderyka II "Bitnego" oraz 3 siostry: Agnieszkę, Konstancję i Gertrudę.
Około 1221 roku została zaręczona z królem Anglii Henrykiem III. Nie doszło jednak do zawarcia tego związku. W 1225 roku jej mężem został król rzymski Henryk VII Hohenstaufen, syn cesarza Fryderyka II. 28 marca 1227 roku koronowano ją w Akwizgranie na królową rzymską. Prawdopodobnie przed 1231 roku urodziła dwóch synów:
Henryka (zmarł w latach 1242-1245),
Fryderyka (zmarł w 1251 roku).
Mąż Małgorzaty został uwięziony przez swego ojca w 1235 roku. Owdowiała siedem lat później i zamieszkała w klasztorze dominikanek w Trewirze, a następnie od 1244 roku w klasztorze cysterek w Würzburgu. 8 września 1243 roku w klasztorze w Trewirze złożyła śluby czystości.
Do polityki wróciła w 1246 roku, po bezpotomnej śmierci swego brata Fryderyka II "Bitnego", księcia Austrii i Styrii. Był on ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Babenbergów. Na podstawie Privilegium minus z 1156 roku jako najstarsza z rodu zgłosiła pretensje do księstw Austrii i Styrii. Z identycznymi roszczeniami wystąpiła jej bratanica, Gertruda von Babenberg. Małgorzata walczyła o dziedzictwo dla swego syna Fryderyka. Papież proponował jej w tym czasie małżeństwo z Hermanem von Henneberg, ale ona odmówiła. W 1251 roku księciem Austrii i Styrii ogłosił się król Czech Przemysł Ottokar II. W tym samym roku zmarł, syn Małgorzaty. W 1252 roku poślubiła ona władcę Czech, który dzięki temu związkowi chciał umocnić swoją władzę w Austrii i Styrii. W 1253 roku Małgorzata została królową Czech. Nigdy nie została na nią oficjalnie koronowana.
Nie miała z Przemysłem potomstwa. Ten swym oficjalnym następcą chciał mianować swego nieślubnego syna Mikołaja I Opawskiego. W 1260 roku papież uznał go, ale nie przyznał mu prawa do dziedziczenia tronu. Przemysł Ottokara II jesienią 1261 roku kazał biskupom ogłosić małżeństwo za nieważne i zawiadomił o tym kurię rzymską. Formalną przeszkodą miał tu być ślub czystości, złożony przez nią w 1243 roku. Sama królowa także chciała rozwiązania tego małżeństwa i w tym celu wysłała swego posłańca do papieża Urbana IV. 18 października 1261 roku wyjechała z Pragi po unieważnieniu małżeństwa przez papieża Aleksandra IV. 25 października 1261 roku nową żoną Przemysła została Kunegunda Halicka. Małgorzata osiadła w Krems an der Donau w Dolnej Austrii. Zamieszkiwała także w położonym nieopodal zamku Krummau am Kamp. Zmarła tam w 1266 roku. Pochowano ją u boku ojca w opactwie Lilienfeld.
Żródła:
"Losy władczyń, które nie mogły dać mężom potomka" - "Pomocnik Historyczny" - "Władczynie Europy" (100178) z dnia 22.02.2021; Konteksty; s. 98, Oryginalny tytuł tekstu: "Uświęcona poprzez macierzyństwo"; autor: Tomasz Targański
Małgorzata von Babenberg "Kobiety w polityce"
Małgorzata Babenberg w "Wikipedii"
04-10-2022
12-06-2022