Wiktor Amadeusz I (II) Franciszek Arduinici Sabaudzki (urodzony w Turynie, 14 maja 1666 roku, zmarł w Moncalieri, 31 października 1732 roku) herb
Syn Karola Emanuela II Arduinici Sabaudzkiego, księcia Sabaudii i Aosty, księcia Achai i Morei, markiza Turynu, hrabiego Piemontu, hrabiego Belley i Vienne, hrabiego Bugey, hrabiego Maurienne, hrabiego Chablais, hrabiego Valence, hrabiego Asti, hrabiego Genewy i Die, hrabiego Nicei, wicehrabiego Chambéry i Maulévrier, tytularnego król Cypru i Jerozolimy i Françoise-Madeleine "Mademoiselle de Valois" Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme d'Orleans, książnej de Valois, córki Gastona Jana Baptysty Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme de France, księcia Orleanu, Chartres, Valois, Anjou i Alençon, hrabiego Blois, Montlhéry i Limours, barona Amboise i seniora Montargis, domniemanego następca tronu Francji i Nawarry.
Książę Sabaudii, Piemontu, Genewy, Bari, di Oneglia, markiz Saluzzo, Ivrei i Susa, Italii, hrabia Aosty, della Moriana, d'Asti, Nicei, del Chablais i di Tenda, senior del Vaud, partycjusz Wenecji od 12 czerwca 1675 roku do 31 października 1732 roku, markiz Monferrato jako Wiktor Amadeusz II od czerwca 1708 roku do 3 września 1730 roku, król Sycylii jako Wiktor Amadeusz (proklamowany 13 kwietnia 1711 roku) od 24 grudnia 1713 roku (objął tron) do 24 sierpnia 1720 roku (zrezygnował z tronu), król Sardynii, markiz di Oristano i hrabia del Goceano jako Wiktor Amadeusz I od 24 sierpnia 1718 roku do 3 września 1730 roku (abdykacja na rzecz syna), tytularny król Jerozolimy, Cypru i Armenii jako Wiktor Amadeusz II od 12 czerwca 1675 roku do 31 października 1732 roku.
W Warsalu (per procura), 10 kwietnia 1684, (pro futuro) w Chambéry 6 maja 1684 roku poślubił Annę Marię Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme-d'Orléans "Mademoiselle de Valois" (urodzona w St. Cloud, 27 sierpnia 1669 roku, zmarła w Turynie, 26 sierpnia 1728 roku), córkę Filipa I Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme-d'Orléans, księcia Orleanu, Andegawenii, Valois, Chartres, Nemours, Montpensier, Joinville, etc i Henrietty Anny Stuart. W Turynie 12 sierpnia 1730 roku poślubił (morganatyczny związek) Annę Canalis di Cumiana (urodzona w Torino, 23 kwietnia 1680 roku, zmarła w Torino, 13 kwietnia 1769 roku), markizę di Spigno, córkę Franciszka Maurycego Canalis, hrabiego di Cumiana i Moniki Franciszki San Martino d'Aglié, markizy di San Germano.
Urodził się w Turynie jako syn Karola Emanuela II, księcia Sabaudii i jego drugiej żony - Marii Joanny Baptisty de Savoie-Nemours.
Wiktor Amadeusz II musiał jako władca niezbyt potężnego państwa lawirować między wpływami i polityka dwóch potęg; Francji i Austrii. Był dobrym politykiem. Umiał zręcznie wygrywać silniejszych partnerów przeciw sobie.
W okresie jego małoletniości władzę regencyjną sprawowała matka Maria Joanna (do 1684 roku), pozostająca pod wpływem Ludwika XIV.
Po dojściu do pełnoletniości wobec odwołania przez Ludwika XIV edyktu nantejskiego w 1685 roku niechętnie rozpoczął ograniczone działania przeciwko sabaudzkim waldensom, szybko jednak wydał dla nich patent amnestyjny. Mimo nacisków ze strony francuskiej w początkach wojny z Ligą Augsburską w 1689 roku odmówił wpuszczenia wojsk królewskich do twierdz sabaudzkich, a w 1690 roku sam przyłączył się do Ligi.
Pomimo wsparcia wojsk cesarskich pod komendą księcia Eugeniusza Sabaudzkiego przegrał bitwy pod Staffarda w 1690 roku i Marsaglia w 1693 roku, po których Sabaudia została spustoszona przez wojska francuskie. Uderzenie na Prowansję zmusiło Francuzów do wycofania się. Wobec wyczerpania obu stron zawarł separatystyczny pokój w Pinerolo w 1696 roku, na mocy którego otrzymał Pinerolo.
W latach 1700-1714 po wybuchu wojny o sukcesję hiszpańską początkowo pozostawał w sojuszu z Francją, lecz wobec odmowy przekazania mu po zwycięskiej wojnie Lombardii w 1703 roku przeszedł do obozu cesarskiego. Po początkowych niepowodzeniach (zajęcie Sabaudii przez Francuzów) wraz z księciem Eugeniuszem Sabaudzkim w 1706 roku pokonał wojska francuskie pod Turynem, a następnie zmusił je do całkowitej ewakuacji Piemontu w 1708 roku.
Na mocy pokoju utrechckiego zawartego w 1713 roku do Sabaudii przyłączono Montferrat, Lomellinę, Alessandrię, Valenzę oraz Sycylię wraz z tytułem królewskim oraz prawo do korony Hiszpanii po wygaśnięciu francuskiej linii Burbonów.
Już w 1718 roku Sycylia została zaatakowana przez wojska Filipa V. ostatecznie w 1720 roku Wiktor Amadeusz przekazał hiszpańskim Burbonom Sycylię w zamian za Sardynię.
W 1720 roku odstąpił Austrii Sycylię w zamian za Sardynię. W 1730 roku zrzekł się Królestwa Sardynii na rzecz swego syna, do śmierci władał w Sabaudii.
Opierając się na wzorach francuskich, przeprowadził kompleksowe reformy: utworzył Radę Państwa w 1717 roku i Generalną Radę Finansów, wprowadził kataster podatkowy (pierwszy na terenach włoskich), zreorganizował Uniwersytet Turyński, rozbudował port w Nicei, drogi i kanały, stale rozwijał armię. Dążenie do ograniczenia przywilejów kleru doprowadziło do konfliktu z papiestwem; konkordat w 1727 roku sankcjonował kontrolę króla nad duchowieństwem. Ogłosił nową kodyfikację w 1729 roku.
Żródła:
Wiktor Amadeusz II tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
"Słownik władców świata" - Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan; Wydawnictwo "Zielona Sowa"; Kraków 2005.
26-08-2026
25-05-2024
24-04-2023
08-05-2022