Meklemurska dynastia (Niklotingowie) - dynastia niemiecka pochodzenia słowiańskiego, z której wywodzą się książęta Obodrytów od 1131 roku, książęta Meklemburgii (w latach 1227-1918), wielcy książęta Meklemburgii od 1815 roku, królowie Szwecji (w latach 1364-1389). Jej założyciel - możny obodrycki Niklot - w 1131 roku zdobył władzę książęcą wśród Obodrytów podczas walk wewnętrznych, do których doszło po śmierci księcia Henryka Gotszalkowica w 1127 roku ze starej dynastii Nakonidów. Niklot przeciwstawiał się ekspansji feudałów niemieckich i prowadzonej z ich ramienia chrystianizacji. W 1147 roku stawił czoło skierowanej przeciw niemu krucjacie. Poległ w 1160 roku podczas walk o gród Orla. Jego synowie, Przybysław i Warcisław, poddali się wkrótce księciu saskiemu Henrykowi "Lwu", który zezwolił im zatrzymać niewielką część ziem Obodrytów jako swoim lennikom w 1160 roku. Przypadły one następnie synowi Przybysława, Henrykowi Borwinowi (w latach 1178-1227). Po jego śmierci państwo rozpadło się na cztery księstwa ze stolicami w Mechlinie (Mecklenburgu), Orli (Werle), Roztoce (Rostocku) i Parchimiu. Władcy rezydujący w Mecklenburgu, wywodzący się od wnuka Henryka Borwina, Jana (w latach 1227-1264), opanowali w XIII i XIV wieku większą część dawnych ziem Obodrytów, a ich państwo przybrało nazwę Meklemburgii.
Od końca XII wieku następowała szybka chrystianizacja, a następnie germanizacja słowiańskiej ludności księstwa, na jego obszar napłynęła duża liczba osadników z głębi Niemiec. Germanizacji uległa również panująca dynastia, od 1256 roku rezydująca w Wismarze. Pomyślny rozwój gospodarczy Meklemburgii, stanowiącej rolnicze zaplecze miast hanzeatyckich, umożliwił jej książętom podjęcie w XIII i XIV wieku ekspansji politycznej, głównie kosztem księstwa pomorskiego i osłabionej przejściowo Brandenburgii. W wyniku podbojów Henryka II "Lwa" (w latach 1302-1329) i jego syna Albrechta II "Wielkiego" (w latach 1329-1379) księstwo Meklemburgii objęło znaczne obszary pomiędzy Łabą a Bałtykiem, tj. dawne ziemie Obodrytów i część ziem Wieletów. W ręce książąt wpadły m.in. Stargard w 1299 roku i Schwerin w 1359 roku. W 1348 roku cesarz Karol IV podniósł Albrechta II i jego brata Jana do rangi książąt Rzeszy. Znaczenie dynastii osłabił jednak podział księstwa pomiędzy obydwu braci, z których Jan osiadł w Stargardzie (Oldenburgu), a Albrecht wybrał na siedzibę świeżo opanowany Schwerin. Ponowne zjednoczenie Meklemburgii nastąpiło dopiero po wygaśnięciu w 1471 roku linii stargardzkiej.
W 1364 roku Szwedzi zdetronizowali króla Magnusa II z dynastii Folkungów i ofiarowali tron synowi jego siostry Eufemii oraz Albrechta II - Albrechtowi III. Korzystając z pomocy Hanzy (związku północnoniemieckich miast handlowych), pokonał on rywala w bitwie pod Gataskogen w 1365 roku. Aż do swojej śmierci w 1379 roku faktyczną władzę w Szwecji dzierżył jednak jego ojciec, Albrecht II. Samodzielne rządy faworyzującego przybyszów z Niemiec Albrechta III wywołały otwarte powstanie Szwedów, którzy ofiarowali tron Małgorzacie II, królowej Danii. Pokonany pod Fallkóping w 1389 roku Albrecht dostał się do niewoli i utracił tron. Wolność odzyskał w 1395 roku za cenę wydania stawiającego nadal opór Sztokholmu. Zmarł w 1412 roku. Walki dynastyczne, zakończone dopiero w 1471 roku zjednoczeniem kraju przez Henryka IV "Grubego" (w latach 1422-1477) z linii schwerińskiej, wraz z towarzyszącą im anarchią feudalną osłabiły władzę książęcą i przyczyniły się do politycznego oraz gospodarczego upadku kraju. Pogłębiło go masowe zakładanie przez szlachtę folwarków pańszczyźnianych i tworzenie wielkich majątków ziemskich kosztem gospodarstw chłopskich.
W 1549 roku książę Henryk V "Zgodny" (w latach 1503-1552) przyjął luteranizm jako oficjalną religię państwową. Wnukowie Henryka, książęta Adolf Fryderyk I (w latach 1592-1658) i Jan Albrecht II (w latach 1592-1636), którzy w 1621 roku ponownie podzielili księstwo, obierając jako rezydencje Schwerin i Güstrow, znaleźli się podczas wojny trzydziestoletniej (w latach 1618-1648) w obozie protestanckim. Ściągnęło to na ich ziemie najazd wojsk cesarskich i przyniosło przejściową utratę księstwa, przekazanego przez cesarza dowódcy swych wojsk Wallensteinowi (w latach 1629-1631). Na tron przywróciły ich wojska szwedzkie Gustawa II Adolfa. Wojna przyniosła Meklemburgii utratę Wismaru na rzecz Szwecji (odzyskanego dopiero w 1803 roku) oraz dotkliwe spustoszenia. Wyludniona wieś została zdominowana przez wielkie majątki ziemskie, a ich właściciele (junkrzy) zagarnęli faktyczną władzę w państwie, ograniczając pozycję książąt.
Zjednoczenie Meklemburgii w 1695 roku przez wnuka Adolfa Fryderyka I, Fryderyka Wilhelma (w latach 1692-1713), okazało się nietrwałe. Już w 1701 roku był on zmuszony wydzielić część państwa swemu stryjowi Adolfowi Fryderykowi II (w latach 1701-1708), rezydującemu w Strelitz. Podział ten przetrwał aż do 1918 roku. Książę Karol Leopold (w latach 1713-1728) z linii Mecklenburg-Schwerin usiłował zahamować przejmowanie ziemi chłopskiej przez szlachtę, co doprowadziło to jednak do jego detronizacji na rzecz brata. Powstanie chłopskie, jakie wybuchło w obronie księcia w 1733 roku, zostało stłumione przy pomocy wojsk hanowerskich.
.gif)
Począwszy od XVIII wieku książęta meklemburscy ulegali wpływom królów Prus, z którymi łączyły ich związki rodzinne i polityczne. Z linii Mecklenburg-Strelitz pochodziła słynna z urody i antynapoleońskiej polityki królowa Luiza (zmarł w 1810 roku), żona króla Prus Fryderyka Wilhelma III, wyniesiona przez późniejszą tradycję do rangi bohaterki narodowej. Likwidacja w 1806 roku Cesarstwa Rzym-skiego Narodu Niemieckiego uczyniła ich władcami formalnie suwerennymi, w latach przewagi Napoleona w Niemczech (w latach 1806-1813) uznawali jednak jego zwierzchnictwo i przystąpili do utworzonego przezeń Związku Reńskiego. Po 1815 roku ponownie znaleźli się w orbicie wpływów pruskich. Za aprobatą kongresu wiedeńskiego panujący w Schwerinie i Strelitz Fryderyk Franciszek I (w latach 1785-1837) i Karol (w latach 1794-1816) przybrali w 1815 roku tytuły wielkich książąt. W 1866 roku obydwa księstwa meklemburskie weszły w skład Związku Północnoniemieckiego, a w 1871 roku - Cesarstwa Niemieckiego. Fryderyk Franciszek II, książę na Schwerinie (w latach 1842-1883), oraz Fryderyk Wilhelm, książę na Strelitz w latach 1860-1904, uznali zwierzchność cesarza Wilhelma I, zachowując ograniczoną autonomię w sprawach wewnętrznych.
Opanowany przez junkrów feudalny sejm meklemburski nie dopuszczał do żadnych reform, co w XIX wieku uczyniło Meklemburgię najbardziej zacofaną pod względem gospodarczym i społecznym częścią Niemiec. Ostatni książę z linii Strelitz, panujący od 1914 roku Adolf Fryderyk IV, popełnił w 1918 roku samobójstwo, a jego księstwo przeszło w ręce Fryderyka Franciszka IV ze Schwerinu (w latach 1897-1918). Został on wkrótce obalony przez rewolucję niemiecką 1918 roku. Zmarł w 1945 roku.
Żródła:
"Słownik dynastii Europy" - pod redakcją Józefa Dobosza i Macieja Serwańskiego
13-07-2022