Maria Laskarina (urodzona około 1206 roku, zmarła a Wyspie Małgo­rzaty pod Budą, 16 czerwca lub 24 lipca 1270 roku) herb

Córka Teodora I Laskarina, cesarza nicejskiego i Anny Angelos, córki Aleksego III Angelosa, cesarza bizantyńskiego.

Królowa Dalmacji i Chorwacji od 1261 roku do 1267 roku.

W 1220 roku poślubiła Bélę IV "Wielkiego" Arpad (urodzony w Siedmiogrodzie, Rumunia, (29?) listopadzie 1206 roku, zmarł na Wyspie Małgorzaty pod Budą, 3 maja 1270 roku), koregenta Królestwa Węgier, księcia Chorwacji, Dalmacji i Slawonii, księcia Siedmiogrodu, króla Węgier, Chorwacji, Serbii.

Na świat przy­szła zapewne około 1206 roku. Maria była młodszą córką i dlatego ojciec nie musiał szukać dla niej takiego małżonka, który ewentualnie w przyszłości zostałby jego następcą na tronie. Wykorzystał Marię aby zabezpieczyć sojusz nicejsko-węgierski. W 1218 roku została wydana za mąż za królewicza węgierskiego Bélę. Po śmierci ojca, Andrzeja II, w 1235 roku w Székes­fehérvar Béla w wieku 29 lat został koronowany na króla Węgier. W trzecim roku jego panowania, w 1238 roku na Węgry najechało plemię Połowców, którzy uciekali przed hordami Mongołów. Béla obmyślił sojusz z tym barbarzyńskim szczepem, udzielając im azylu w swym państwie oraz wydając swojego syna, Stefana, za córkę chana Połowców, Kutena. Oprócz tego na rozkaz Béli Połowcy zostali ochrzczeni i przyjęli chrześcijaństwo.

Z małym powodzeniem Béla próbował przywrócić dawną świetność Węgrom poprzez odzyskanie utraconych terenów. Jego działalność nie podobała się węgierskim możnowładcom i magnatom, kiedy Mongołowie już przemierzali Europę na zachód. W związku z zagrożeniem ze strony hord niepokojowo nastawionych Azjatów Béla rozkazał magnatom, aby zjednoczyli siły i przygotowali się do obrony Węgier przed Mongołami. Wystosował też listy do papieża Grzegorza IX oraz do cesarza Fryderyka II z prośbą o pomoc i wsparcie, lecz nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

W 1241 roku na Węgry najechali Mongołowie. Béla od razu wyruszył ze swoją armią na wojnę z nimi. Stoczył z Mongołami wiele bitew. 11 kwietnia 1241 rkou wojska Béli zmierzyły się z Mongołami w bitwie pod Mohi. Zwyciężyli Mongołowie, co miało wielki wpływ na dalsze losy ich inwazji na Europę. Przed bitwą węgierscy magnaci zamordowali Kutena, chana Połowców. W obliczu wielkiego zagrożenia Béla uciekł do Austrii, a potem do Dalmacji.

Mongołowie wybili prawie połowę populacji Węgier i zrównali z ziemią węgierskie miasta. Byli na Węgrzech ponad rok, dopóki w 1242 roku dowiedzieli się, że w Mongolii zmarł ich przywódca, Ugedej. Wycofali się z Węgier i Béla powrócił do swego kraju. Po powrocie do władzy Béla rozpoczął odbudowę kraju - w okolicach granic Węgier zbudował bardzo dobrze zorganizowany system fortec i zamków oraz stworzył dużą armię w razie ewentualnego powrotu Mongołów. Odbudował wiele miast i zbudował wiele nowych zamków; właśnie za to otrzymał od historyków przydomek Wielki (węg. Nagy).

Po zakończeniu wojny z Mongołami Béla prowadził jeszcze dwie wojny. W 1242 roku wpadł w konflikt z cesarzem Fryderykiem II. Wojna, w której Béla bohatersko zwyciężył, trwała do 1246 roku. Drugą wojnę rozpoczął w 1252 roku z królem Czech Przemysłaem Ottokarem II o tereny księstwa Styrii i Austrii, które pragnął opanować. Tę wojnę Béla przegrał, lecz nie poniósł wielkich strat.

W 1261 roku, gdy miał 55 lat, Mongołowie powrócili do Europy, jednak bardzo dobrze zorganizowana armia oraz system obronny wyparł ich natychmiastowo z Węgier, tak że nie uczynili oni żadnych strat. Maria Laskarina była w latach 1261-1267 faktyczną władczynią Dalmacji i Chorwacji.

Ostatnie lata życia Béli zostały "zepsute" przez bunt jego syna Stefana, który zażądał od ojca, aby ten podzielił Węgry na dwa królestwa i oddał mu jedno. Béla, nie mogąc się przeciwstawić, ustąpił. Stefan i Béla rządzili dwoma niezależnymi państwami - o różnych stolicach i o innej polityce.

W 1267 roku Béla IV podpisał wraz synem, Stefanem V tzw. Złotą Bullę, która ustanawiała nowe prawo na Węgrzech, a co najważniejsze, dzieliła społeczność na stan magnacki i stan szlachecki, stwarzała szlachtę węgierską i przyznawała jej bardzo liczne prawa (nawet możliwość wypowiedzenia królowi posłuszeństwa), co jednocześnie ograniczało władzę króla.

Ze związku Marii i Béli IV, urodzili się:

Anna (urodzona około 1226 roku, zmarła w 1226 roku), żona Rościsława Michałowicza (urodzony po między 1210 a około 1225 roku, zmarł w 1262 roku), księcia nowogrodzkiego, księcia czernichowskiego, księcia Halicza, bana serbskiej Maczwy i Slavonii,

Kata­rzyna (urodzona około 1229 roku, zmarła w 1242 roku),

Kunegunda (Kinga) "Święta" (urodzona 5 marca 1234 roku, zmarła 24 lipca 1292 roku), żona Bolesława V "Wstydliwego (urodzony 21 czerwca 1226 roku, zmarł 7 grudnia 1279 roku), wielkiego księcia krakowskiego,

Elżbieta (urodzona około 1236 roku, zmarła 24 października 1271 roku), żona Henryka XIII (urozony 19 listopada 1235 roku, zmarł 3 lutego 1290 roku), księcia bawarskiego, matka Béli V [Ottona III] Wittlsbacha, króla Węgier, księcia Dolnej Bawarii,

Konstancja (urodzona około 1237 roku, zmarła po 1287/1288 roku), żona Lewa I "Halickiego" (urodzony około 1228 roku, zmarł około 1301 roku), księcia halicko-włodzimierskiego, księcia Halicza i Przemyśla, księcia bełskiego,

Stefan (urodzony 18 października 1239 roku, zmarł 6 sierpnia 1272 roku), król Węgier, po nim potomstwo,

Małgorzata "Święta, Młodsza" (urodzona 27 stycznia 1242 roku, zmarła 18 stycznia 1271 roku), dominikanka,

Jolenta Helena "Błogosławiona" (urodzona około 1244 roku, zmarła 17 czerwca 1304 roku), żona Bolesław "Pobożnego" (urodzony między 1224 a 1227 rokiem, zmarł 13 lub 14 kwietnia 1279 roku), księcia wielkopolskiego,

Béla (urodzony około 1245 roku, może w 1243 roku, zmarł między 20 czerwca a 3 października 1269 roku), księcia Kroacji, Dalmacji i Slawonii.

Béla IV zmarł 3 maja 1270 roku, w wieku 64 lat. Maria przeżyła go o około 2 miesiące. Zmarła 16 lub 24 lipca 1270 roku, zapewne na Wyspie Małgo­rzaty pod Budą i została pochowana u boku małżonka oraz młod­szego syna w kościele franciszkanów (minorytów) w Ostrzyhomiu.

Żródła:

Maria Laskarina "Kobiety w polityce"

"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)" - autor: Przemysław Jaworski

"Słownik władców Europy średniowiecznej" - pod redakcją Józefa Dobosza i Macieja Serwańskiego

MARIA Laskarina w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

Maria Laskarina w "Wikipedia"

"WŁADCY BRANDENBURGII I PRUS - Genealogia"- autor: Przemysław Jaworski - 2018

21-04-2024

18-06-2023

24-12-2019