Stefan Zápolya [Szapolyai] (urodzony w Szepesi vár - Spiský hrad, Szepes na Węgrzech (obecnie Słowacja] około 1445 roku, zmarł w Pápa, 23 lub 25 grudnia 1499 roku) herb
Syn Władysława Zápolyi [Szapolyai], seniora Solymos i Doroty.
Starosta Górnych Węgier od 1453 roku, Graf von Szepes od 1462 roku do 23 lub 25 grudnia 1499 roku, żupan spiski od 1473 roku do 1478 roku i od 1486 roku do 23 lub 25 grudnia 1499 roku, starosta generalny Śląska i Łużyc od 1474 roku do 1480 roku, starosta księstwa świdnicko-jaworskiego od 1475 roku do 1480 roku, żupan trenczyński od 1481 roku do 23 lub 25 grudnia 1499 roku, starosta Austrii od 1485 roku do 1490 roku, żupan szaryski od 1492 roku do 1494 roku, palatyn Węgier od 29 listopada 1492 roku do 23 lub 25 grudnia 1499 roku.
Poślubił Katalinę N.. Poślubił Katarzynę Drugeta z Hommony (Homonnay), córkę Szymona Drugeta z Hommony (Homonnay) i Zofii Bebek de Pelsocz, córki Imre Bebek, pelsőci. W grudniu 1486 roku na zamku w Cieszynie poślubił Jadwigę Piastównę cieszyńską (urodzona na zamku w Cieszynie, między 1469 a 1472 rokiem, zmarła na zamku w Trenczynie, 16 kwietnia 1521 roku), córkę Przemysława [Przemka] II Piasta, księcia połowy Bytomia, księcia cieszyńskiego, księcia połowy Głogowa, księcia siewierskiego, księcia połowy Ścinawy, księcia frysztackiego i skoczowskiego i Anny Piastówny, córki Bolesława IV Piasta, księcia bielskiego, ciechanowskiego, czerskskiego, drohiczyńskiego, mielnickiego, liwskiego, surażańskiego, tykocińskiego, warszawskiego, węgrowskiego, wyszogrodzkiego, zakroczymskiego.
Wychowywał się w Hunedoarze, na dworze Jana Hunyadiego, a później jego syna Macieja Korwina.
Zrobił wielką karierę. Dzięki poparciu swego starszego brata Emeryka zyskał zaufanie króla Macieja Korwina. W 1453 roku został starostą Górnych Węgier. Pełnił on funkcję starosty generalnego Śląska i Łużyc w latach 1474-1480; w latach 1473-1478 i 1486-1499 był żupanem spiskim, w latach 1481-1499 żupanem trenczyńskim, w latach 1485-1490 starostą Austrii, w latach 1492-1494 żupanem szaryskim, a od 1492 palatynem Węgier, czyli najwyższym świeckim urzędnikiem na Węgrzech.
Po śmierci Macieja Korwina w 1490 roku właśnie Stefanowi Zápolyi przypisywano przeforsowanie powołania na tron węgierski Władysława Jagiellończyka, za co ten ostatni po objęciu tronu odpłacił się mu licznymi nadaniami ziemskimi i urzędami. W latach 1492-1494 Zápolya był żupanem szaryskim, a od 1492 roku palatynem Węgier, czyli najwyższym świeckim urzędnikiem na Węgrzech. Pod koniec swego życia należał do wąskiego grona najbogatszych i najbardziej wpływowych magnatów węgierskich.
Zgodnie z ostatnią wolą został pochowany obok swego brata Emeryka w Spiskiej Kapitule.
Dane dotyczące pierwszego małżeństwa Stefana opierają się nie na źródłach, lecz na starej literaturze przedmiotu, dlatego pozostają niepewne. Pierwszą żoną Stefana miała być Katarzyna, córka Szymona Drugeta z Hommony (Homonnay) i Zofii Bebek. Z tego małżeństwa miały pochodzić dwie córki.
Drugą żoną Stefana była Jadwiga, księżniczka cieszyńska. Dawniej datowano ich ślub na 11 sierpnia 1483 roku. Nowsze badania wykazały, że małżeństwo zostało zawarte w grudniu 1486 roku. Kazimierz II postanowił związać ród Piastów cieszyńskich z potężnym rodem węgierskim Zápolyów. Kandydatem na męża dla młodej Jadwigi został Stefan Zápolya.
Dzięki temu małżeństwu Kazimierz II zapewnił sobie przychylność króla Węgier a także strategiczne wsparcie na jego dworze. Ślub Jadwigi cieszyńskiej i Stefana Zápolyi odbył się po świętach Bożego Narodzenia w 1486 roku. Jadwiga miała wtedy szesnaście lat i została drugą żoną Stefana Zapolyi. Ślub odbył się prawdopodobnie w Cieszynie, jednak wesele zorganizowano w Wiedniu. Z dokumentów wiadomo, że król Maciej Korwin w darze ślubnym, podarował nowożeńcom 1000 złotych.
Z małżeństwa z Jadwigą pochodziło czworo dzieci.
Żródła:
Stefan Zápolya w "Wikipedia"
Królewska matka z cieszyńskiego zamku - w "Principatus Teschinensis - Księstwo Cieszyńskie".
István Szapolyai w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
31-08-2024
16-02-2023