Błogosławiony Grzegorz X

Tebaldo Visconti (urodzony w Piacenzie, około 1210 roku, zmarł w Arezzo, 10 stycznia 1276 roku) herb

Syn Uberta "Pico" Visconti, podesty di Vercelli, podesty di Como.

Papież, Biskup Rzymu, Wikariusz Jezusa Chrystusa, Następca i Książe Apostolski, Najwyższy Biskup Kościoła, Patriarcha Świata od 1 września 1271 roku do 10 stycznia 1276 roku.

Po śmierci Klemensa IV w 1268 roku w kolegium kardynalskim istniały dwa stronnictwa: jedno sprzyjało Francuzom, dru­gie Niemcom, tak więc trudno było o decyzję. Święte Kolegium, zebrane w Viterbo, przez 33 mie­siące radziło nad wyborem nowego papieża; to najdłuższy okres sediswakancji w dziejach papiestwa. Za radą Bonawentury dowódca wojsk papieskich zamknął kardynałów w pałacu biskupim. Potem zamurował drzwi i okna, a kiedy zerwał dach, kar­dynałowie ustawili namioty. W końcu podawał im wyłącznie chleb i wodę. Ostatecznie 1 września 1271 roku elekcji dokona­ła sześcioosobowa komisja wyłoniona z grona kardynałów. W końcu zgodzono się na kandydata kompromisowego: Teobalda Viscontiego, archidiakona Leodium, który w czasie wyboru znajdował się, w wyniku złożonej przysięgi, w Ziemi Świętej. 19 marca 1272 roku otrzymał święcenia kapłańskie, a 27 marca uroczyście zaakceptowany.

Pochodził z Piacenzy, studiował w Paryżu, gdzie poznał najwybitniejszych teologów: dominika­nina Tomasza z Akwinu i franciszkanina Bona­wenturę. Zaangażował się w przygotowanie So­boru Lyońskiego I. Został kanonikiem w Lyonie i archidiakonem w Liege oraz legatem Stolicy Apostolskiej w Anglii. O swoim wyborze do­wiedział się w Akrze, gdzie przebywał na wypra­wie krzyżowej z królem Anglii Edwardem I. Po przyjęciu godności papieskiej udaje się do Rzymu, gdzie przyjął święcenia kapłańskie i gdzie koronują go i wyświęcają. 23 marca 1272 roku zostaje intronizowa­ny.

13 kwietnia 1273 roku zwołał Grzegorz X Sobór Powszech­ny, który znowu (jak poprzedni) miał obradować w Lyonie. Przedmiotem obrad miały być: reforma Kościoła, unia z grekokatolikami i pomoc dla Ziemi Świętej. Tymczasem grecki cesarz Michał III Paleolog skierował ponowną ofertę unii do papieża. Dlatego też miał być zaproszony na sobór. 7 maja 1274 roku otwarto sobór w Lyonie, który w kolejności jest XIV Soborem Powszechnym i II Lyońskim. Uczes­tniczyło w nim niemal 500 biskupów i teologówbiskupów z Zachodu i Wschodu, przedstawicieli dworów królewskich oraz delegacji chana tatarskiego, a od czerwca zaś także poselstwo greckie. Cesarz Michał odnowił swą gotowość uznania prymatu Rzymu i przyjęcia wyznania wiary ogłoszonego na Soborze Nicejskim. W związku z tym 29 czerwca podczas Mszy św. odczytano Lekcję i Ewangelię w języku łacińskim i greckim. 6 lipca 1274 roku ogłosił Grzegorz końcowy tekst uchwały o zjednoczeniu (unii), a Karol I Andegaweński musiał zaniechać podboju Bizancjum. Tak zakończyła się istniejąca od 1054 roku schizma. Lecz była to unia nie trwała: kler i lud grecki sprzeciwiały się temu zjednoczeniu. Z unią tą wiązał papież nadzieję na wyzwole­nie Ziemi Świętej. W Lyonie uchwalono zorganizowanie kolejnej wyprawy krzyżowej. Trzeci temat, reforma Kościoła, nie został omówiony w sposób wyczerpujący. Mimo to wydano kilka dekretów, m.in. w sprawie wyboru papieża: w myśl tego dekretu obecni w Rzymie kardynałowie mieli czekać po śmierci papieża nie dłużej niż 10 dni na kardynałów spoza Rzymu. Na okres samych wyborów mieli przebywać w zamkniętym pomieszczeniu (konklawe) i pozostawać odizolowani od świata aż do dokonania wybo­ru. Wszelki kontakt ze światem zewnętrznym był zakazany. Przy przeciągającym się wyborze warunki życia kardynałów miały być coraz skromniejsze, a także mieli być pozbawieni dochodów. Obecni na soborze kardynałowie bronili się przeciwko takim postanowieniom, które jednak przez ojców soborowych przyjęte zostały bez zmian. W gruncie rzeczy postanowienia te obowiązują podczas wyboru papieża do dziś. Po zakończeniu soboru zajmował się papież przede wszystkim zorganizowaniem wyprawy krzyżowej. Nie­mal wszyscy znaczniejsi książęta Zachodu przyrzekli swój udział, również grecki cesarz chciał uczestniczyć w wypra­wie, jeśli będzie miał zapewniony pokój z Zachodem.

Pracom soboru przewodniczył franciszkanin Bonawentura, który zmarł w przeddzień zakończenia obrad; w drodze do Lyonu umarł także Tomasz z Akwinu.

Grzegorz X ogłosił konstytucję "Ubi pericu­fum", określając zasady elekcji papieża: konklawe miało się zbierać w miejscu śmierci papieża, naj­później 10 dni po zgonie, w surowych warunkach bytowych i w ścisłym odosobnieniu. Po trzech dniach obrad należało zmniejszyć racje żywno­ściowe, a po tygodniu podawać wyłącznie chleb i wodę. Sobór potwierdził zakaz tworzenia no­wych zakonów. Przyjęto plan kolejnej krucjaty przeciw islamowi, w której mieli wziąć udział prawie wszyscy monarchowie i książęta Zachodu.

Doprowadził do pokoju między stron­nictwem propapieskim (gwelfami) a stronnictwem procesarskim (gibelinami).

Po soborze Grzegorz X spotkał się w Lozan­nie z królem Rudolfem I Habsburgiem i ustalił datę jego koronacji na cesarza, a potem wizyto­wał diecezje w północnej Italii.

W Niemczech trwało podówczas interregnum: przez dłuższy czas nie było żadnego króla-cesarza. Warunkiem prze­prowadzenia wyprawy miała być zmiana tego stanu rzeczy. Dlatego latem 1273 roku papież zaapelował do książąt elektorów, żeby dokonali ważnego wyboru, bo w przeciwnym razie on sam mianuje króla niemieckiego. W rezultacie moguncki arcybiskup zwołał elektorów do Frankfurtu, gdzie 1 października 1273 roku wybrali oni niemal jednogłośnie Rudolfa Habsburga, który ukoronowany został 24 października 1273 roku na króla w Akwizg­ranie. 26 września 1274 roku Grzegorz potwierdził wybór Rudolfa. Termin jego cesarskiej koronacji ustalono zrazu na 23 maja, potem przesunięto na l listopada 1275 roku. W drodze do Rzymu zadeklarował Rudolf gotowość dotrzymania wszyst­kich przyrzeczeń złożonych w przeszłości papieżom. U­stalono kolejny termin koronacji cesarskiej: na 2 lutego 1276 roku, na co przyszły cesarz i jego rycerze przypięli krzyż jako znak gotowości do wyprawy krzyżowej. Jednak zanim do tej koronacji doszło, papież zmarł 10 stycznia 1276 roku w Arezzo i pochowa­no go w miejscowej katedrze.

Klemens XI 8 lipca 1713 roku beatyfikował Grzegorza X. Dniem liturgicznej o nim pamięci jest 10 stycznia, dzień jego śmierci. Kościół czci go jako błogosławionego.


Żródła:

"Poczet papieży" - Michał Gryczyński,

"Poczet papieży" - Jan Wierusz Kowalski.


Grzegorz X tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zmianami)

Bogdan Pietrzyk