Urban IV

Jacques Pantaléon (urodzony w Troyes, około 1190 roku, zmarł w Perugii, 2 października 1264 roku) herb

Papież, Biskup Rzymu, Wikariusz Jezusa Chrystusa, Następca i Książe Apostolski, Najwyższy Biskup Kościoła, Patriarcha Świata od 29 sierpnia 1261 roku do 2 października 1264 roku.

11 sierpnia 1264 roku bullą "Transiturus" zaprowadził święto Bożego Ciała, a ułożenie oficjum liturgicznego na ten dzień po­wierzył samemu Tomaszowi z Akwinu. Dwa lata wcześniej we włoskim miasteczku Bolsena kapłan celebrujący Eucharystię po przełamaniu Hostii uj­rzał krew, której krople opadły na korporał. Dla papieża był to znak dopełniający przeżycia mistycz­ne Julianny, przeoryszy konwentu augustianek w Mont Cornillon. Jako archidiakon w Liege był jej opiekunem duchowym, a ona wyznała mu, że Pan Jezus żąda za jej pośrednictwem ustanowienia święta ku czci swego Ciała i Krwi.

Urodził się w Troyes jako syn szewca, był ka­nonikiem w Laon, a potem od 1252 roku archidiakonem w Liege. Uczestniczył w Soborze Lyońskim I, a dwa lata później jako legat Innocentego IV podróżował do Polski, Prus i na Pomorze. W 1253 roku został biskupem Verdun, Aleksander IV mianował go w 1255 roku patriarchą Jerozolimy i legatem w konstantyno­politańskim Cesarstwie Łacińskim, skąd powrócił po jego śmierci do Viterbo. Kiedy przy­był do kurii w sprawach Ziemi Świętej, konkla­we w Viterbo - ośmiu kardynałów obradowało przez trzy miesiące - wybrało go niespodziewa­nie na papieża.

Wybrany 29 sierpnia 1261 roku po trzymiesięcznym konklawe, był ostatnim papieżem, nie obdarzonym wcześniej godnością kardynała i na którym obecnych było jedynie ośmiu kardynałów. Koronowany 4 września 1261 roku. Po elekcji mianował 14 nowych kardynałów - w tym aż sześciu Francuzów, rozszerzając kolegium kardynalskie. Zdołał odzyskać władzę w znacznej części Państwa Kościelnego, a dzięki pomocy zamożnych i wpływowych Toskańczyków utworzyl stronnictwo papieskie. Nigdy nie rezydował w Rzymie ze względu na walki między gibelinami i gwelfami.

Również Urban IV (podobnie jak Urban III), rezydując początkowo w Viterbo, a potem w Orvieto, nigdy nie przebywał w Rzymie. Szczególnie ważny był ów pontyfikat z powodu rozwiąza­nia kwestii Kościoła wschodniego: zaraz po objęciu Stolicy Apostolskiej zaapelował o pomoc dla zagrożonego łacińskiego cesarstwa na Wschodzie. Zajęcie przez wojska bizantyjskie Konstanty­nopola i uroczysty wjazd do miasta cesarza Micha­ła VIII Paleologa oznaczały kres istnienia Cesarstwa Łacińskiego w Bizancjum. Cesarz zaproponował Urbanowi IV unię - uznał nawet prymat Rzymu, a także nicejskie wyznanie wiary i zaakceptował siedem sakramentów, która zakoń­czyłaby schizmę, ale mediacje nie przyniosły kom­promisu. Na przy­szłym soborze miano omówić sprawy jeszcze otwarte; wszys­tko wskazywało na to, że unia wreszcie się powiedzie, ale papież w Perugii zmarł.

Urban IV papież porzucił sprawę popierania Konradyna i księcia Manfreda na królestwo sycylijskie i na mocy ugody z 15 marca 1264 roku z Ludwikiem IX królem francuskim dał na rok inwestyturą w tym królestwie Karolowi Andegaweńskiemu bratu króla, który rządził w Królestwie Obojga Sycylii w latach 1266-1285. Urban zamierzał powierzyć królestwo Sycylii, jak i Neapolu francuskiemu królowi Ludwikowi IX "Świętemu". Ten jednak odmówił, ponieważ nie chciał przyjąć cudzej własności. Natomiast przyjął te terytoria brat Ludwika IX, Karol książę d'Anjou; 15 sierpnia 1264 roku zawarł papież układ z Karolem w sprawie przekazani, Sycylii. Jednakże Manfred, nieślubny syn Fryderyka II - próbował obietnicami, a potem zbrojnie dochodzić swoich praw do Sycylii. Kiedy wyruszył z wojskiem do Toskanii i Kampanii, Urban IV zbiegł do Orvieto, a potem do Perugii, gdzie zmarł 2 października 1264 roku i został pochowany.

Śmierć papieża opisał Jan Długosz: "Pojawiła się kometa, ognista gwiazda tak wielka i osobliwa, jakiej nie widział nikt ze współcześnie żyjących. Wzeszła bowiem wśród blasku na wschodzie i ciągnęła za sobą ku zachodowi niezwykle świetlisty ogon aż do środka nieba. Widzialność zaś jej trwała około trzech miesięcy. Pierwszego dnia po jej pojawieniu się zaczął wpierw chorować papież Urban i w ostatnim dniu komety, papież zmarł w Perugii po trzech latach i miesiącu rządów. Pochowano zaś papieża Urbana w katedrze w Perugii.

Ustanowił bulla z 11 sierpnia 1264 roku święto Bożego Ciała zaniedbane przez wszystkich swoich poprzedników, a doktor św. Tomasz z Akwinu ułożył na to święto modlitwę w tak dobranych słowach, że zawiera ona wszystkie przenośnie Starego Testamentu oznaczające Sakrament Ciała Chrystusa. Ustanowienie to jednak wskutek wspomnianej śmierci Urbana nie weszło wtedy w życie"
.

Za pontyfikatu Innocentego IV, przyszły papież Urban IV był legatem papieskim na Polskę, Pomorze i Prusy, i przebywał w Polsce od czerwca 1248 roku i przebywał do lutego 1249 roku. We Wrocławiu od 10 października 1248 roku przewodniczył synodowi prowincjonalnemu, na którym ogłosił statuty, które zachowały się do naszych czasów.


Żródła:

"Poczet papieży" - Michał Gryczyński

"Poczet papieży" - Jan Wierusz Kowalski.


USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zmianami)

Bogdan Pietrzyk